From: Avitus, bishop of Vienne
To: King Sigismund
Date: ~517 AD
Context: A major letter written during a military crisis, urging Sigismund to maintain faith in divine providence while conducting the campaign, and praying for both peace and victory.
Bishop Avitus to the lord Sigismund.
It might seem like a failure of trust in divine promises for anyone to be anxious about your prosperity. But if you weigh my spirit with your customary graciousness, you will easily understand that my cowardice deserves forgiveness on account of my excessive anxiety. For all who truly claim the name of Catholic ought now to beseech God with unceasing prayer that as you go to bring back our hopes intact and whole, he may both faithfully unite what lies nearby and successfully subdue what stands against you. May Christ, fighting on your behalf in the manifold necessities of affairs, grant you both the peace that is desired and the victory that is earned.
[This is one of the last major letters in the Avitus collection, written during what appears to be a significant military campaign by Sigismund. The letter reveals the deep bond between bishop and king — Avitus had been Sigismund's spiritual guide since the prince's conversion from Arianism to Catholic Christianity. The bishop writes with a mixture of pastoral encouragement, political counsel, and genuine anxiety for the king's safety. He frames the military enterprise within a providential theology: God fights for those who fight for the faith. The letter is poignant in retrospect, as Sigismund's reign would end in disaster — he was captured and executed by the Franks in 523, just a few years after this letter was written.]
Avitus episcopus domno Sigismundo.
Videtur quidem de divina promissione diffidere, quicumque minus de vestra pro-
speritate securus est. Sed si animum meum solita dignatione perpenditis, facile in-
tellegitis veniam ignaviae meae pro nimia trepidatione deberi. Quippe cum, quicum-
que veraciter catholicorum nomen usurpant, pervigili prece deo supplicare nunc debeant,
ut vobis vota nostra illibata atque integra relaturis et fideliter vicina coniungat et
feliciter adversa subiciat sicque in rerum necessitate multiplici ambifariam vobis
Christo propugnante contingat et pax, quae cupitur et victoria, quae debetur. Qua-
propter si memoriae meae gratiam de animo vestro nec tantae anxietatis tempus im-
minuit, famulus specialis salutationem quidem deferre non ausus, sed salutem vestram
a domino praestolaturus satis suspenso attentoque animo servitium praesentis paginae
destinavi primum de vestra, tum de exercitus sanitate sollicitus. Vnde licet in dei
nomine per quoscumque transeuntes prospera cognoscamus, potestis tamen piissimi
domni conicere, quantum mihi dulcius erit, si, sicut me quibuscumque referentibus
pascit illa sancti affectus recognitio, sic me rescriptio laetificet, in qua ad quandam
praesentiae vicem verba vestra pro conspectibus adipisci et subscriptionem pro manu
merear osculari.
Sigismundus rex domno imperatori.
Notum est omnibus celsitudinem vestram non impedimenta temporum, sed subiec-
torum vota metiri. Sub cuius fiduciae securitate atque laetitia gloriosissimo principi
nostro qui corpore absumus, animo praesentamur. Et quamquam istud famula vestra,
prosapia mea, ex devotione persolverit, me tamen gratiae debitorem non magis paren-
talia debita quam beneficia mihi impensa fecerunt. Vester quidem est populus meus,
et plus me servire vobis quam illi praeesse delectat. Traxit illud a proavis generis
mei apud vos decessoresque vestros semper animo Romana devotio, ut illa nobis magis
claritas putaretur, quam vestra per militiae titulos porrigeret celsitudo, cunctisque
auctoribus meis semper magis habitum est, quod a principibus sumerent, quam quod
a patribus attulissent. Cumque gentem nostram videamur regere, non aliud nos quam
milites vestros credimus. Implet nos gaudiorum munere vestra prosperitas: quidquid
illic pro salute omnium curatis, et nostrum est. Per nos administratis remotarum
spatia regionum, patria nostra vester orbis est, tangit Galliam, Scythiam lumen Orien-
tis et radius, qui illis partibus oriri creditur, hic refulget. Iubar quidem conspectus
vestri contemplatione non capimus, sed lucem serenitatis, quam ubique diffunditis,
desiderio possidemus. Dominationem vobis divinitus praestitam obex nulla concludit
nec ullis provinciarum terminis felicium sceptrorum diffusio limitatur. Salvo divinitatis
honore sit dictum: non minuit maiestatem vestram, quod adcurrere non omnes valent;
satis ad reverentiam vobis debitam sufficit, quod omnes e propriis sedibus vos adorant.
Virtute orbi eoo, felicitate regnatis occiduo: licet vos ubique diligi, etiamsi non datur
omnibus intueri. Sed cum iure istud de universitate dictatur, conicite nunc, quantum
debeant, quos honoribus fastigiatis, quos socios triumphorum omnium successuumque
vestrorum dignitatum titulis applicatis: ut sic virtutis vestrae decora nostra sint et
ad honoratorum ornamenta pertineat, quidquid gesserit fons honorum. Affecto igitur,
principum inclite, litterarum obsequia, vota gratiarum; praestolor oraculum sermonis
augusti; ambio, si quid sit, quod iubere dignemini. Quia etiam si indigere famulatu
nostro dignitas vestra non creditur, quisquis tamen felici meruerit servire, sibi militat.
Me exposcat, supplico, Orientalium quoque gentium distantia, crudelitate exposcat
principari sibi praesulem nostrum Parthicus ductor; propter quae si pacis commodo
in Romani imperii gaudeat iura transire, Indus ipse post experimenta mansuetus oris
striduli voce compressa leges, quibus servire iubeatur, gratia cognoscat interprete.
Si quis feruor est, quo axis meridianus exaestuat, refrigerio temperate et edomate per
reverentiam, quidquid ante vos indomitum fuerat per naturam. Incumbentia sibi
sceptra religionis invictae quisquis non optat, excipiat. Prorogetur per vos non minus
potestate religio, quae famulantibus populis ad caelestia pariter terrenaque veneranda
et veritatem adstruat et porrigat libertatem: qua mediante vobis cultui aeternae
salutis innisis non humano tantum ordine, verum etiam divino amore longum servire
nos deceat.
[Sigismundus rex domno imperatori].
Quam piae maiestatis iudicio serenitas vestra vel parvi pendat impedimenta tem-
porum vel censeat corda famulorum, nullo indicio meliore cognoscitur, quam quod in
sacris apicibus longinquius porrigendis implet desiderantum vota et supplicum non
expectat officia. Appetunt occursum vestri omnium mentes: nec tam gloriosum est,
quod pauci possunt, quam quod cuncti videre vos cupiunt. Quod autem nunc augustae
compellationis affatus debitae vobis paginae praevenit obsequium, nihil indevotioni
plus arbiter, nihil imputet tarditati. Nisi aditum conatibus nostris obex interiecta
suspenderet, iam nunc profecto verbum mundo venerabile responsa potius quam oracula
destinasset. Nec tamen remorando mihi tantum nocuit, quantum invidit aemulus livor.
Non me quidem legistis officii mei compotem, sed reddidistis pii oris compellatione
felicem. Nec interest, excipiat nos sermo augustus, an expectet: a celsissima digna-
tione tantum est nostra non despici, quantum vestra concedi. Igitur post obitum devo-
tissimi fidelissimique vobis patris mei, proceris vestri, cui ad felicissimos integra pro-
speritate successus id quoque contigit divino favore votivum, ut laetam florentemque
rempublicam vobis orbem regentibus sciret vosque dominos nationum placido receptus
fine derelinqueret: ad haec intimanda vobisque commendanda quin etiam meae mili-
tiae rudimenta, quae genitore quidem meo superstite nutristis, sed magis magisque
post eum cumulo sacrae dignationis augebitis, sicut debebam vel optare par fuerat,
unum de consiliariis meis, qui, quantum ad ignorantiam Gallicanam, ceteros praeire
litteris aestimatur, venerandi comitatus vestri auribus offerebam, specialius securitate
concepta, quod rector Italiae de pace vestra publice plauderet et rumore disperso
redditam sibi Orientis gratiam coloraret. Interclusum est ergo atque prohibitum rela-
tionibus destinatis iter arreptum. Certe ipse viderit, quid hinc apud augustam laeti-
tiam spectet series veritatis. Parvum tamen amicitiae videtur indicium eum, quem te
colere adseras, nolle a ceteris honorari: cum omnes, qui vos digno cultu suspicimus,
id ipsum a cunctis fieri velle debeamus. Parum enim propriae devotionis ostendit,
si quis occurrendi libertate damnata alios quoque facere studeat indevotos: cum tamen
sanctitas caelestis ingenii nequeat censere culpabilem, quem vel sola voluntas reddi-
derit innocentem. Vnde evidenter ipsum videtis allegare, quid cuperem, qui tam
sollicite conatus est impedire, ne possem. Itaque quoniam divino vestroque munere
et sacri apices et opportuni proveniunt, quamquam discrepat, orant augmentum regni
vestri, quibus nova profertis; optant custodiam, quibus consueta servatis. Sic pii
moderamine gubernaculi remedia quidem altera conquisivit, etsi repulsam neutra pars
pertulit. Inter hos tamen peculiarius illud ego debeo, quod huius petitionis effectum
respectui meo praestitum duplicantes quantum peculiari servo impenderitis gratiae,
gratis praestando monstrastis: solumque ob hoc commodum in thesauris vestris mercede
reposita quod pauperibus donabatis, non pretio voluistis constare, sed praemio. Et
hoc ipsum qua elegantia digne memoretur: reddere, quod a famulis oblatum fuerat,
quam spernere maluistis et quo laetius fieret donum, contristare noluistis obsequium.
Et licet, quidquid ad manus vestras pervenit, vergatur in pauperes atque idcirco ille
vos forsitan dehortetur accipere, qui invidet erogare: subministrate tamen retributioni
divinae, unde et dispensetis, cum egent inopes, et concedatis, cum supplicant debi-
tores. Currite quapropter piissimi via genuina vestri operis unitate. Numquam, si
creditis, sufficientia deerit animo tali. Ipso possibilitatem largiente unde praestetur,
habetis, a quo voluntati infusum est, ne aliquid negare possitis.
◆
From:Avitus, bishop of Vienne
To:King Sigismund
Date:~517 AD
Context:A major letter written during a military crisis, urging Sigismund to maintain faith in divine providence while conducting the campaign, and praying for both peace and victory.
Bishop Avitus to the lord Sigismund.
It might seem like a failure of trust in divine promises for anyone to be anxious about your prosperity. But if you weigh my spirit with your customary graciousness, you will easily understand that my cowardice deserves forgiveness on account of my excessive anxiety. For all who truly claim the name of Catholic ought now to beseech God with unceasing prayer that as you go to bring back our hopes intact and whole, he may both faithfully unite what lies nearby and successfully subdue what stands against you. May Christ, fighting on your behalf in the manifold necessities of affairs, grant you both the peace that is desired and the victory that is earned.
[This is one of the last major letters in the Avitus collection, written during what appears to be a significant military campaign by Sigismund. The letter reveals the deep bond between bishop and king — Avitus had been Sigismund's spiritual guide since the prince's conversion from Arianism to Catholic Christianity. The bishop writes with a mixture of pastoral encouragement, political counsel, and genuine anxiety for the king's safety. He frames the military enterprise within a providential theology: God fights for those who fight for the faith. The letter is poignant in retrospect, as Sigismund's reign would end in disaster — he was captured and executed by the Franks in 523, just a few years after this letter was written.]
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.