Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -49 AD|Cicero|AI-assisted
After I sent you my letter, I got one from Pompey. The rest of it was
about what has happened in Picenum, as reported to him by Vibullius in
a note, and about Domitius' levy. That you know already: but in this
letter things were not so grand as in Philotimus' letter. I would have
sent you Pompey's note itself, but my brother's man set out in a hurry,
so I will send it to-morrow. Pompey added a P.S. in his own hand, "I
think you should come to Luceria. You won't be safer anywhere else."
I understood him to mean that he counts as lost the towns here and
the coast. I don't wonder that a man who has given up the head should
throw away the limbs. I sent a reply by return, by the hands of a sure
messenger, that I was not concerned about where I should be safest,
and that I would come to Luceria immediately, if his or the public
interest demanded it. I entreated him to hold the coast, if he wanted
supplies of corn from the provinces. I saw I was writing in vain: but I
wanted to put on record now my opinion about not abandoning Italy, as
I had done before about holding Rome. Evidently all forces are to be
collected at Luceria, and not even there as a permanent base, but as a
starting point for flight, if hard pressed.
Quo minus mirere, si invitus in eam causam descendo, in qua neque pacis
neque victoriae ratio quaesita sit umquam, sed semper flagitiosae et
calamitosae fugae: eundum, ut, quemcumque fors tulerit casum, subeam
potius cum iis, qui dicuntur esse boni, quam videar a bonis dissentire.
Etsi prope diem video bonorum, id est lautorum et locupletum, urbem
refertam fore, municipiis vero his relictis refertissimam. Quo ego in
numero essem, si hos lictores molestissimos non haberem, nec me M'.
Lepidi, L. Volcaci, Ser. Sulpici comitum paeniteret, quorum nemo nec
stultior est quam L. Domitius nec inconstantior quam Ap. Claudius.
Unus Pompeius me movet beneficio, non auctoritate. Quam enim ille
habeat auctoritatem in hac causa? qui, cum omnes Caesarem metuebamus,
ipse eum diligebat, postquam ipse metuere coepit, putat omnes hostes
illi oportere esse. Ibimus tamen Luceriam. Nec eum fortasse delectabit
noster adventus; dissimulare enim non potero mihi, quae adhuc acta
sint, displicere. Ego, si somnum capere possem, tam longis te epistulis
non obtunderem. Tu, si tibi eadem causa est, me remunerere sane velim.
Cum ad te litteras dedissem, redditae mihi litterae sunt a Pompeio: cetera de rebus in Piceno gestis quae ad se Vibullius scripsisset, de dilectu Domiti, quae sunt vobis nota nec tamen tam laeta erant in iis litteris quam ad me Philotimus scripserat. ipsam tibi epistulam misissem sed iam subito fratris puer proficiscebatur. cras igitur mittam. sed in ea Pompei epistula erat in extremo ipsius manu, 'tu censeo Luceriam venias. nusquam eris tutius.' id ego in eam partem accepi, haec oppida atque oram maritimam illum pro derelicto habere, nec sum miratus eum qui caput ipsum reliquisset reliquis membris non parcere. [2] ei statim rescripsi hominemque certum misi de comitibus meis, nec non quaerere ubi tutissimo essem; si me vellet sua aut rei publicae causa Luceriam venire, statim esse venturum; hortatusque sum ut oram maritimam retineret, si rem frumentariam sibi ex provinciis suppeditari vellet. hoc me frustra scribere videbam; sed uti in urbe retinenda tunc, sic nunc in Italia non relinquenda testificabar sententiam meam. sic enim parari video ut Luceriam omnes copiae contrahantur et ne is quidem locus (sit) stabilis sed ex eo ipso, si urgeamur, paretur fuga. quo minus mirere, si invitus in eam causam descendo in qua neque pacis neque victoriae ratio quaesita sit umquam sed semper flagitiosae et calamitosae fugae, eundum, ut quemcumque fors tulerit casum subeam potius cum iis qui dicuntur esse boni quam videar a bonis dissentire. etsi prope diem video bonorum, id est lautorum et locupletum, urbem refertam fore, municipiis vero his relictis refertissimam. quo ego in numero essem, si hos lictores molestissimos non haberem, nec me M'. Lepidi, L. Volcaci, Ser. Sulpici comitum paeniteret, quorum nemo nec stultior est quam L. Domitius nec inconstantior quam Ap. Claudius. [4] Vnus Pompeius me movet beneficio, non auctoritate. quam enim ille habeat auctoritatem in hac causa? qui, cum omnes Caesarem metuebamus, ipse eum diligebat, postquam ipse metuere coepit, putat omnis hostis illi esse oportere. ibimus tamen Luceriam. nec eum fortasse delectabit noster adventus; dissimulare enim non potero mihi quae adhuc acta sint displicere. ego si somnum capere possem, tam longis te epistulis non obtunderem. tu, si tibi eadem causa est, me remunerere sane velim.
◆
After I sent you my letter, I got one from Pompey. The rest of it was about what has happened in Picenum, as reported to him by Vibullius in a note, and about Domitius' levy. That you know already: but in this letter things were not so grand as in Philotimus' letter. I would have sent you Pompey's note itself, but my brother's man set out in a hurry, so I will send it to-morrow. Pompey added a P.S. in his own hand, "I think you should come to Luceria. You won't be safer anywhere else." I understood him to mean that he counts as lost the towns here and the coast. I don't wonder that a man who has given up the head should throw away the limbs. I sent a reply by return, by the hands of a sure messenger, that I was not concerned about where I should be safest, and that I would come to Luceria immediately, if his or the public interest demanded it. I entreated him to hold the coast, if he wanted supplies of corn from the provinces. I saw I was writing in vain: but I wanted to put on record now my opinion about not abandoning Italy, as I had done before about holding Rome. Evidently all forces are to be collected at Luceria, and not even there as a permanent base, but as a starting point for flight, if hard pressed.
Quo minus mirere, si invitus in eam causam descendo, in qua neque pacis neque victoriae ratio quaesita sit umquam, sed semper flagitiosae et calamitosae fugae: eundum, ut, quemcumque fors tulerit casum, subeam potius cum iis, qui dicuntur esse boni, quam videar a bonis dissentire. Etsi prope diem video bonorum, id est lautorum et locupletum, urbem refertam fore, municipiis vero his relictis refertissimam. Quo ego in numero essem, si hos lictores molestissimos non haberem, nec me M'. Lepidi, L. Volcaci, Ser. Sulpici comitum paeniteret, quorum nemo nec stultior est quam L. Domitius nec inconstantior quam Ap. Claudius. Unus Pompeius me movet beneficio, non auctoritate. Quam enim ille habeat auctoritatem in hac causa? qui, cum omnes Caesarem metuebamus, ipse eum diligebat, postquam ipse metuere coepit, putat omnes hostes illi oportere esse. Ibimus tamen Luceriam. Nec eum fortasse delectabit noster adventus; dissimulare enim non potero mihi, quae adhuc acta sint, displicere. Ego, si somnum capere possem, tam longis te epistulis non obtunderem. Tu, si tibi eadem causa est, me remunerere sane velim.
Latin / Greek Original
Cum ad te litteras dedissem, redditae mihi litterae sunt a Pompeio: cetera de rebus in Piceno gestis quae ad se Vibullius scripsisset, de dilectu Domiti, quae sunt vobis nota nec tamen tam laeta erant in iis litteris quam ad me Philotimus scripserat. ipsam tibi epistulam misissem sed iam subito fratris puer proficiscebatur. cras igitur mittam. sed in ea Pompei epistula erat in extremo ipsius manu, 'tu censeo Luceriam venias. nusquam eris tutius.' id ego in eam partem accepi, haec oppida atque oram maritimam illum pro derelicto habere, nec sum miratus eum qui caput ipsum reliquisset reliquis membris non parcere. [2] ei statim rescripsi hominemque certum misi de comitibus meis, nec non quaerere ubi tutissimo essem; si me vellet sua aut rei publicae causa Luceriam venire, statim esse venturum; hortatusque sum ut oram maritimam retineret, si rem frumentariam sibi ex provinciis suppeditari vellet. hoc me frustra scribere videbam; sed uti in urbe retinenda tunc, sic nunc in Italia non relinquenda testificabar sententiam meam. sic enim parari video ut Luceriam omnes copiae contrahantur et ne is quidem locus (sit) stabilis sed ex eo ipso, si urgeamur, paretur fuga. quo minus mirere, si invitus in eam causam descendo in qua neque pacis neque victoriae ratio quaesita sit umquam sed semper flagitiosae et calamitosae fugae, eundum, ut quemcumque fors tulerit casum subeam potius cum iis qui dicuntur esse boni quam videar a bonis dissentire. etsi prope diem video bonorum, id est lautorum et locupletum, urbem refertam fore, municipiis vero his relictis refertissimam. quo ego in numero essem, si hos lictores molestissimos non haberem, nec me M'. Lepidi, L. Volcaci, Ser. Sulpici comitum paeniteret, quorum nemo nec stultior est quam L. Domitius nec inconstantior quam Ap. Claudius. [4] Vnus Pompeius me movet beneficio, non auctoritate. quam enim ille habeat auctoritatem in hac causa? qui, cum omnes Caesarem metuebamus, ipse eum diligebat, postquam ipse metuere coepit, putat omnis hostis illi esse oportere. ibimus tamen Luceriam. nec eum fortasse delectabit noster adventus; dissimulare enim non potero mihi quae adhuc acta sint displicere. ego si somnum capere possem, tam longis te epistulis non obtunderem. tu, si tibi eadem causa est, me remunerere sane velim.