Letter 161

Marcus Tullius CiceroTitus Pomponius Atticus|c. -49 AD|Cicero|AI-assisted

I have no doubt my daily letter must bore you, especially as I have no
fresh news, nor can I find any new excuse for a letter. If I should
employ special messengers to convey my chatter to you without reason,
I should be a fool: but I cannot refrain from entrusting letters to
folk who are bound for Rome, especially when they are members of my
household. Believe me, too, when I seem to talk with you, I have some
little relief from sorrow, and, when I read a letter from you, far
greater relief. I am quite aware that there has been no time, since
fear drove me to flight, when silence and no letters would have been
more appropriate, for the good reason that there is no fresh news at
Rome, nor here--two or three days' journey nearer Brundisium. The issue
of this first campaign will turn entirely on the action at Brundisium:
and I am on thorns to hear the result. However, all will be known by
the 7th. On the noon of the day (that is the 21st of February), on the
morning of which Pompey left Canusium, I see that Caesar set out from
Corfinium. But Caesar marches in such a way, and so spurs his men with
largess, that I fear he may reach Brundisium sooner than we

opus sit, accesserit. Dices: "Quid igitur proficis, qui anticipes
eius rei molestiam, quam triduo sciturus sis?" Nihil equidem; sed,
ut supra dixi, tecum perlibenter loquor, et simul scito labare meum
consilium illud, quod satis iam fixum videbatur. Non mihi satis idonei
sunt auctores ii, qui a te probantur. Quod enim umquam eorum in re
publica forte factum exstitit? aut quis ab iis ullam rem laude dignam
desiderat? Nec mehercule laudandos existimo, qui trans mare belli
parandi causa profecti sunt. Quamquam haec ferenda non erant. Video
enim, quantum id bellum et quam pestiferum futurum sit. Sed me movet
unus vir; cuius fugientis comes, rem publicam recuperantis socius
videor esse debere. "Totiensne igitur sententiam mutas?" Ego tecum
tamquam mecum loquor. Quis autem est, tanta quidem de re quin varie
secum ipse disputet? simul et elicere cupio sententiam tuam, si manet,
ut firmior sim, si mutata est, ut tibi adsentiar. Omnino ad id, de
quo dubito, pertinet me scire, quid Domitius acturus sit, quid noster
Lentulus.

De Domitio varia audimus, modo esse in Tiburti haut lepide, modo cum
Lepidis accessisse ad urbem, quod item falsum video esse. Ait enim
Lepidus eum nescio quo penetrasse itineribus occultis occultandi sui
causa an maris apiscendi, ne is quidem scit. Ignorat etiam de filio.
Addit illud sane molestum, pecuniam Domitio satis grandem, quam is
Corfini habuerit, non esse redditam. De Lentulo autem nihil audimus.
Haec velim exquiras ad meque perscribas.

aut lepidi quo cum lepidus _M_: _the reading of the text is that
of Tyrrell, who suspects a pun on the name Lepidus_.

want. You may wonder why I forestall disagreeable tidings which will be
known in three days' time. I have no reason, except, as I said before,
that I love to talk to you; and at the same time I want you to know
that what I had counted my fixed resolve is shaken. The precedents you
quote with approval don't quite fit my case. They are those of men who
have never distinguished themselves by great political action, and
are not looked up to for any act of merit. Nor, let me tell you, have
I any praise for those who have crossed the sea to make preparations
for war--unbearable as things here were. For I foresee how great and
calamitous that war will be. I am influenced only by one man, whom
I think I ought to accompany in flight, and help in the restoration
of the constitution. I may seem variable; but I talk with you as I
talk with myself, and there is no one who, in such a crisis, does not
view matters in many lights. Moreover, I want to get your opinion,
to encourage me, if you have not changed it, or otherwise to win my
assent. It is particularly necessary for me to know in my dilemma what
course Domitius and my friend Lentulus will take.

As for Domitius I hear many reports: at one time that he is at Tibur
out of sorts, at another that he has consorted with the Lepidi in
their march to Rome. That I see is untrue. For Lepidus says that he
is following a hidden path, but whether to hide or reach the sea even
he does not know. Lepidus has no news about his son either. He adds a
provoking detail, that Domitius has failed to get back a large sum of
money which he had at Corfinium. Of Lentulus I have no news. Please
make inquiries on these points and inform me.

Latin / Greek Original

non dubito quin tibi odiosae sint epistulae cotidianae, cum praesertim neque nova de re aliqua certiorem te faciam neque novam denique iam reperiam scribendi ullam sententiam. sed si dedita opera, cum causa nulla esset, tabellarios ad te cum inanibus epistulis mitterem, facerem inepte; euntibus vero, domesticis praesertim, ut nihil ad te dem litterarum facere non possum et simul, crede mihi, requiesco paulum in his miseriis, cum quasi tecum loquor, cum vero tuas epistulas lego, multo etiam magis. omnino intellego nullum fuisse tempus post has fugas et formidines nostras quod magis debuerit mutum esse a litteris, propterea quod neque Romae quicquam auditur novi nec in his locis quae a Brundisio absunt propius quam tu bidui aut tridui. Brundisi autem omne certamen vertitur huius primi temporis. qua quidem exspectatione torqueor. sed omnia ante Nonas sciemus. eodem enim die video Caesarem a Corfinio post meridiem profectum esse, id est Feralibus, quo Canusio mane Pompeium. eo modo autem ambulat Caesar et iis +diariis+ militum celeritatem incitat ut timeam ne citius ad Brundisium quam opus sit accesserit. [2] dices, 'quid igitur proficis qui anticipes eius rei molestiam quam triduo sciturus sis?' nihil equidem; sed, ut supra dixi, tecum perlibenter loquor, et simul scito labare meum consilium illud quod satis iam fixum videbatur. non mihi satis idonei sunt auctores ii qui a te probantur. quod enim umquam eorum in re publica forte factum exstitit? aut quis ab iis ullam rem laude dignam desiderat? nec me hercule laudandos existimo qui trans mare belli parandi causa profecti sunt—quamquam haec ferenda non erant—, video enim quantum id bellum et quam pestiferum futurum sit; sed me movet unus vir cuius fugientis comes, rem publicam reciperantis socius videor esse debere. 'totiensne igitur sententiam mutas?' ego tecum tamquam mecum loquor. quis autem est tanta quidem de re quin varie secum ipse disputet? simul et elicere cupio sententiam tuam, si manet, ut firmior sim, si mutata est, ut tibi adsentiar. [3] omnino ad id de quo dubito pertinet me scire quid Domitius acturus sit, quid noster Lentulus. de Domitio varia audimus +modo esse in Tiburti aut lepidi quo cum lepidus accessisse ad urbem+, quod item falsum video esse. ait enim Lepidus eum nescio quo penetrasse itineribus +occultandi+ sui causa an maris adipiscendi ne is quidem scit. ignorat etiam de filio. addit illud sane molestum, pecuniam Domitio satis grandem quam is Corfini habuerit non esse redditam. de Lentulo autem nihil audivimus. haec velim exquiras ad meque perscribas.

Related Letters