Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -49 AD|Cicero|AI-assisted
On the 3rd of March Aegypta brought me your letters, one an old
one dated February 26, which you say you handed to Pinarius, whom I
have not seen. In that letter you were waiting to hear the result of
Vibullius' advance mission. He did not meet Caesar at all, as I see
from your second letter you are aware. You also wanted to know how I
shall receive Caesar on his return. I intend to shun him altogether.
And you contemplate flight on the day he comes, and a change in your
life, which I agree is politic. You wrote too that you do not know
if Domitius keeps his fasces. When you do know, please tell me. That
settles the first letter.
A slave of Cicero's.
There follow two more dated the 28th of February, which hurled me from
my old position, when I was already tottering, as I had informed you.
I am not upset by your phrase "angry with almighty God." There
is danger not only in Pompey's anger, but in Caesar's, and the issue
is doubtful, though to me the worst cause seems better equipped. Nor
am I influenced by the consuls, who themselves are more easily moved
than leaf or feather. It is consideration of my duty that tortures me
and has been torturing me all along. To remain in Italy is certainly
safer: to cross the sea the path of honour. Sometimes I prefer that
many should accuse me of rashness, rather than the select few of
dishonourable action. For your query about Lepidus and Tullus, they have
This probably means that Pompey had said he would be angry with
every one who did not leave Rome, even with Jupiter.
quin Caesari praesto futuri in senatumque venturi sint.
Recentissima tua est epistula Kal. data, in qua optas congressum
pacemque non desperas. Sed ego, cum haec scribebam, nec illos
congressuros nec, si congressi essent, Pompeium ad ullam condicionem
accessurum putabam. Quod videris non dubitare, si consules transeant,
quid nos facere oporteat, certe transeunt vel, quo modo nunc est,
transierunt. Sed memento praeter Appium neminem esse fere, qui non ius
habeat transeundi. Nam aut cum imperio sunt ut Pompeius, ut Scipio,
Sufenas, Fannius, Voconius, Sestius, ipsi consules, quibus more maiorum
concessum est vel omnes adire provincias, aut legati sunt eorum. Sed
nihil decerno; quid placeat tibi, et quid prope modum rectum sit,
intellego.
Plura scriberem, si ipse possem. Sed, ut mihi videor, potero biduo.
Balbi Corneli litterarum exemplum, quas eodem die accepi quo tuas, misi
ad te, ut meam vicem doleres, cum me derideri videres.
A. d. v Nonas Martias epistulas mihi tuas Aegypta reddidit, unam veterem iiii Kal. quam te scribis dedisse Pinario quem non vidimus; in qua exspectas quidnam praemissus agat Vibullius qui omnino non est visus a Caesare (id altera epistula video te scire ita esse), et quem ad modum redeuntem excipiam Caesarem quem omnino vitare cogito, et +authemonis+ fugam intendis commutationemque vitae tuae, quod tibi puto esse faciendum, et ignoras Domitius cum fascibusne sit. quod cum scies, facies ut sciamus. habes ad primam epistulam. [2] secutae sunt duae pr. Kal. ambae datae quae me convellerunt de pristino statu iam tamen, ut ante ad te scripsi, labantem. nec me movet quod scribis 'Iovi ipsi iniquum.' nam periculum in utriusque iracundia positum est, victoria autem ita incerta ut deterior causa paratior mihi esse videatur. nec me consules movent qui ipsi pluma aut folio facilius moventur. offici me deliberatio cruciat cruciavitque adhuc. cautior certe est mansio, honestior existimatur traiectio. malo interdum multi me non caute quam pauci non honeste fecisse existiment. de Lepido et Tullo quod quaeris, illi vero non dubitant quin Caesari praesto futuri in senatumque venturi sint recentissima tua est epistula KaL data, in qua optas congressum pacemque non desperas. sed ego cum haec scribebam, nec illos congressuros nec, si congressi essent, Pompeium ad ullam condicionem accessurum putabam. quod videris non dubitare, si consules transeant, quid nos facere oporteat, certe transeunt vel, quo modo nunc est, transierunt. sed memento praeter Appium neminem esse fere qui non ius habeat transeundi. nam aut cum imperio sunt ut Pompeius, ut Scipio, Sufenas, Fannius, Voconius, Sestius, ipsi consules quibus more maiorum concessum est vel omnis adire provincias, aut legati sunt eorum. sed nihil decerno; quid placeat tibi et quid prope modum rectum sit intellego. plura scriberem, si ipse possem. sed, ut mihi videor, potero biduo. Balbi Corneli litterarum exemplum quas eodem die accepi quo tuas misi ad te, ut meam vicem doleres, cum me derideri videres.
◆
On the 3rd of March Aegypta brought me your letters, one an old one dated February 26, which you say you handed to Pinarius, whom I have not seen. In that letter you were waiting to hear the result of Vibullius' advance mission. He did not meet Caesar at all, as I see from your second letter you are aware. You also wanted to know how I shall receive Caesar on his return. I intend to shun him altogether. And you contemplate flight on the day he comes, and a change in your life, which I agree is politic. You wrote too that you do not know if Domitius keeps his fasces. When you do know, please tell me. That settles the first letter.
A slave of Cicero's.
There follow two more dated the 28th of February, which hurled me from my old position, when I was already tottering, as I had informed you. I am not upset by your phrase "angry with almighty God." There is danger not only in Pompey's anger, but in Caesar's, and the issue is doubtful, though to me the worst cause seems better equipped. Nor am I influenced by the consuls, who themselves are more easily moved than leaf or feather. It is consideration of my duty that tortures me and has been torturing me all along. To remain in Italy is certainly safer: to cross the sea the path of honour. Sometimes I prefer that many should accuse me of rashness, rather than the select few of dishonourable action. For your query about Lepidus and Tullus, they have
This probably means that Pompey had said he would be angry with every one who did not leave Rome, even with Jupiter.
quin Caesari praesto futuri in senatumque venturi sint.
Recentissima tua est epistula Kal. data, in qua optas congressum pacemque non desperas. Sed ego, cum haec scribebam, nec illos congressuros nec, si congressi essent, Pompeium ad ullam condicionem accessurum putabam. Quod videris non dubitare, si consules transeant, quid nos facere oporteat, certe transeunt vel, quo modo nunc est, transierunt. Sed memento praeter Appium neminem esse fere, qui non ius habeat transeundi. Nam aut cum imperio sunt ut Pompeius, ut Scipio, Sufenas, Fannius, Voconius, Sestius, ipsi consules, quibus more maiorum concessum est vel omnes adire provincias, aut legati sunt eorum. Sed nihil decerno; quid placeat tibi, et quid prope modum rectum sit, intellego.
Plura scriberem, si ipse possem. Sed, ut mihi videor, potero biduo. Balbi Corneli litterarum exemplum, quas eodem die accepi quo tuas, misi ad te, ut meam vicem doleres, cum me derideri videres.
Latin / Greek Original
A. d. v Nonas Martias epistulas mihi tuas Aegypta reddidit, unam veterem iiii Kal. quam te scribis dedisse Pinario quem non vidimus; in qua exspectas quidnam praemissus agat Vibullius qui omnino non est visus a Caesare (id altera epistula video te scire ita esse), et quem ad modum redeuntem excipiam Caesarem quem omnino vitare cogito, et +authemonis+ fugam intendis commutationemque vitae tuae, quod tibi puto esse faciendum, et ignoras Domitius cum fascibusne sit. quod cum scies, facies ut sciamus. habes ad primam epistulam. [2] secutae sunt duae pr. Kal. ambae datae quae me convellerunt de pristino statu iam tamen, ut ante ad te scripsi, labantem. nec me movet quod scribis 'Iovi ipsi iniquum.' nam periculum in utriusque iracundia positum est, victoria autem ita incerta ut deterior causa paratior mihi esse videatur. nec me consules movent qui ipsi pluma aut folio facilius moventur. offici me deliberatio cruciat cruciavitque adhuc. cautior certe est mansio, honestior existimatur traiectio. malo interdum multi me non caute quam pauci non honeste fecisse existiment. de Lepido et Tullo quod quaeris, illi vero non dubitant quin Caesari praesto futuri in senatumque venturi sint recentissima tua est epistula KaL data, in qua optas congressum pacemque non desperas. sed ego cum haec scribebam, nec illos congressuros nec, si congressi essent, Pompeium ad ullam condicionem accessurum putabam. quod videris non dubitare, si consules transeant, quid nos facere oporteat, certe transeunt vel, quo modo nunc est, transierunt. sed memento praeter Appium neminem esse fere qui non ius habeat transeundi. nam aut cum imperio sunt ut Pompeius, ut Scipio, Sufenas, Fannius, Voconius, Sestius, ipsi consules quibus more maiorum concessum est vel omnis adire provincias, aut legati sunt eorum. sed nihil decerno; quid placeat tibi et quid prope modum rectum sit intellego. plura scriberem, si ipse possem. sed, ut mihi videor, potero biduo. Balbi Corneli litterarum exemplum quas eodem die accepi quo tuas misi ad te, ut meam vicem doleres, cum me derideri videres.