Letter 178

After I had sent you a letter informing you that Caesar would be at Capua on the 26th, a letter reached me from Capua saying that Caesar would see me either here or in Curio's place at Alba on the 28th. When I have seen him, I shall go to Arpinum. If he should grant me the privilege I ask, I shall put up with his terms. If not, then I shall consult myself as to what to do. As Caesar wrote to me, he has stationed one legion each at Brundisium, Tarentum and Sipontum. He seems to me to be cutting off retreat by sea and yet himself to have Greece in view rather than Spain. But these are remote considerations. Now I am stirred by the thought of meeting him; for the meeting is close at hand, and I am alarmed at the first steps he horreo. Volet enim, credo, S. C. facere, volet augurum decretum (rapiemur aut absentes vexabimur), vel ut consules roget praetor vel ut dictatorem dicat; quorum neutrum ius est. Etsi, si Sulla potuit efficere, ab interrege ut dictator diceretur cur hic non possit? Nihil expedio, nisi ut aut ab hoc tamquam Q. Mucius aut ab illo tamquam L. Scipio. _After_ diceretur _most MSS. add_ et magister equitum. Cum tu haec leges, ego illum fortasse convenero. Τέτλαθι. Κύντερον ne illud quidem nostrum proprium. Erat enim spes propinqui reditus, erat hominum querela. Nunc exire cupimus, qua spe reditus, mihi quidem numquam in mentem venit. Non modo autem nulla querela est municipalium hominum ac rusticorum, sed contra metuunt ut crudelem, iratum. Nec tamen mihi quicquam est miserius quam remansisse nec optatius quam evolare non tam ad belli quam ad fugae societatem. Sed tu, omnia qui consilia differebas in id tempus, cum sciremus, quae Brundisi acta essent. Scimus nempe; haeremus nihilo minus. Vix enim spero mihi hunc veniam daturum, etsi multa adfero iusta ad impetrandum. Sed tibi omnem illius meumque sermonem omnibus verbis expressum statim mittam. Tu nunc omni amore enitere, ut nos cura tua et prudentia iuves. Ita subito accurrit, ut ne T. Rebilum quidem, will take, for he will want, I am sure, a decree of the Senate and a decree of the augurs (we shall be hurried off to Rome or harassed, if we are absent), so that the praetor may hold an election of consuls or name a dictator, both acts unconstitutional. Though, if Sulla could arrange to be named dictator by an interrex, why should not Caesar? I can see no solution of the problem except by meeting the fate of Mucius at the hand of Caesar, or that of Scipio at the hands of Pompey. L. Scipio was proscribed by Sulla. For Mucius cf. VIII, 3. When you read this, perhaps I shall have met the man. "Endure." My own exile was no "unkinder cut"; for I had prospects of speedy return and was consoled by the popular outcry. Now I long to go away and it never strikes me that there is any chance of return. Not only is there no outcry of any in town or country, but on the contrary all are afraid of Pompey as cruel in his anger. Nothing causes me more wretchedness than my having remained, and there is nothing that I want more than to flee to him to share not his fighting but his flight. But now what becomes of your counsel to put off decision till we knew how things went at Brundisium? We do know, but are as badly stuck as ever. I can scarcely hope that Caesar will give me privilege, though many are the good reasons I can bring for granting it. But I will send you immediately a report of our conversation word for word. Use all your affection to help me with your careful advise. He is coming so fast that I cannot see even T. Rebilus, as I had arranged. I Odyssey XX, 18, τέτλαθι δὴ, κραδίη, κὰι κύντερον ἄλλο ποτ' ἔτλης, "endure, my heart, worse hast thou borne before." ut constitueram, possim videre; omnia nobis imparatis agenda. Sed tamen ἄλλα μὲν αὐτός, ut ait ille, ἄλλα δὲ καὶ δαίμων ὑποθήσεται. Quicquid egero, continuo scies. Mandata Caesaris ad consules et ad Pompeium, quae rogas, nulla habeo descripta; quae attulit, illa e via misi ad te ante; e quibus mandata puto intellegi posse, Philippus Neapoli est, Lentulus Puteolis. De Domitio, ut facis, sciscitare, ubi sit, quid cogitet. habeo descripta; quae attulit illa e via _Wesenberg_: habeo et descripta attulit illa e via _MSS._ Quod scribis asperius me, quam mei patiantur mores, de Dionysio scripsisse, vide, quam sim antiquorum hominum. Te medius fidius hanc rem gravius putavi laturum esse quam me. Nam, praeterquam quod te moveri arbitror oportere iniuria, quae mihi a quoquam facta sit, praeterea te ipsum quodam modo hic violavit, cum in me tam improbus fuit. Sed, tu id quanti aestimes, tuum iudicium est; nec tamen in hoc tibi quicquam oneris impono. Ego autem illum male sanum semper putavi, nunc etiam impurum et sceleratum puto nec tamen mihi inimiciorem quam sibi. Philargyro bene curasti. Causam certe habuisti et veram et bonam, relictum esse me potius quam reliquisse. Cum dedissem iam litteras a. d. VIII Kal., pueri, quos cum Matio et Trebatio miseram, epistulam mihi attulerunt hoc exemplo: "MATIUS ET TREBATIUS CICERONI IMP. SAL. Cum Capua exissemus, in itinere audivimus Pompeium Brundisio a. d. XVI K. Apriles cum omnibus have to do everything impromptu. But nevertheless as the poet has it, "Some things I'll venture and some things God will prompt." Whatever I do you shall know forthwith. The demands Caesar sent to Pompey and the consuls, for which you ask, are not with me. The copies that were brought I sent on to you at once. From them I think you can gather what those demands were. Philippus is at Naples. Lentulus at Puteoli. As to Domitius, go on inquiring where he is and what he intends to do. This doubtful passage probably refers to the document mentioned in vii, 17. You write that my remarks about Dionysius are more bitter than suits my character. See how old-fashioned I am. Upon my honour I thought that you would be more angered than I: for, apart from the fact that I think you should be stirred by any injury done by anyone to me, this man in a way outraged you in treating me so badly. But it is for you to decide what weight you should give to the matter. I will not put anything upon you. I always thought the fellow was not quite sane: now I think he is an abandoned blackguard. But he is as much his own enemy as mine. You did well with Philargyrus. You certainly had a good and true case in contending that I had not abandoned but rather had been abandoned. When I had dispatched my letter on the 25th, the servants I had sent to Matius and Trebatius brought me a letter in the following terms: "MATIUS AND TREBATIUS TO CICERO IMPERATOR, GREETING. "After leaving Capua we heard on the way that Pompey with all the forces he had set out from copiis, quas habuit, profectum esse; Caesarem postero die in oppidum introisse, contionatum esse, inde Romam contendisse, velle ante K. esse ad urbem et pauculos dies ibi commorari, deinde in Hispanias proficisci. Nobis non alienum visum est, quoniam de adventu Caesaris pro certo habebamus, pueros tuos ad te remittere, ut id tu quam primum scires. Mandata tua nobis curae sunt, eaque, ut tempus postularit, agemus. Trebatius sedulo facit, ut antecedat. Epistula conscripta nuntiatum est nobis Caesarem a. d. VIII K. April. Beneventi mansurum, a. d. VII Capuae, a. d. VI Sinuessae. Hoc pro certo putamus."

[1] tris epistulas tuas accepi postridie Idus. erant autem iiii, iii, pridie Idus datae. igitur antiquissimae cuique primum respondebo. adsentio tibi, ut in Formiano potissimum commorer, etiam de supero mari, + plaboque+ , ut antea ad te scripsi, ecquonam modo possim voluntate eius nullam rei publicae partem attingere. quod laudas quia oblivisci me scripsi ante facta et delicta nostri amici, ego vero ita facio. quin ea ipsa, quae a te commemorantur, secus ab eo in me ipsum facta esse non memini. tanto plus apud me valere benefici gratiam quam iniuriae dolorem volo. faciamus igitur, ut censes, conligamusque nos. Sophisteuo enim simul ut rus decurro atque in decursu theseis meas commentari non desino. sed sunt quaedam earum perdifficiles ad iudicandum. de optimatibus sit sane ita ut vis; sed nosti illud 'Dionusios en Korinthoi.' [2] Titini filius apud Caesarem est. quod autem quasi vereri videris ne mihi tua consilia displiceant, me vero nihil delectat aliud nisi consilium et litterae tuae. qua re fac, ut ostendis, ne destiteris ad me quicquid tibi in mentem venerit scribere. mihi nihil potest esse gratius. venio ad alteram nunc epistulam. recte non credis de numero militum; ipso dimidio plus scripsit Clodia. falsum etiam de corruptis navibus. quod consulem laudas, ego quoque animum laudo sed consilium reprehendo; dispersu enim illorum actio de pace sublata est quam quidem ego meditabar. itaque postea Demetri librum de concordia tibi remisi et Philotimo dedi. nec vero dubito quin exitiosum bellum impendeat cuius initium ducetur a fame. et me tamen doleo non interesse huic bello! in quo tanta vis sceleris futura est ut, cum parentis non alere nefarium sit, nostri principes antiquissimam et sanctissimam parentem, patriam, fame necandam putent. atque hoc non opinione timeo sed interfui sermonibus. omnis haec classis Alexandrea, Colchis, Tyro, Sidone, arado, Cypro, Pamphylia, Lycia, Rhodo, Chio, Byzantio, Lesbo, Zmyrna, Mileto, Coo ad intercludendos commeatus Italiae et ad occupandas frumentarias provincias comparatur. at quam veniet iratus! et iis quidem maxime qui eum maxime salvum volebant, quasi relictus ab iis quos reliquit. itaque mihi dubitanti quid me facere par sit, permagnum pondus adfert benevolentia erga illum; qua dempta perire melius esset in patria quam patriam servando evertere. de septemtrione plane ita est. metuo ne vexetur Epirus; sed quem tu locum Graeciae non direptum iri putas? praedicat enim palam et militibus ostendit se largitione ipsa superiorem quam hunc fore. illud me praeclare admones, cum illum videro, ne nimis indigenter et ut cum gravitate potius loquar. plane sic faciendum. Arpinum, cum eum convenero, cogito, ne forte aut absim cum veniet aut cursem huc illuc via deterrima. Bibulum, ut scribis, audio venisse et redisse pridie Idus. [3] Philotimum, ut ais in epistula tertia, exspectabas. at ille Idibus a me profectus est. eo serius ad tuam illam epistulam quoi ego statim rescripseram redditae sunt meae litterae. de Domitio, ut scribis, ita opinor esse ut et in Cosano sit et consilium eius ignoretur. iste omnium turpissimus et sordidissimus qui consularia comitia a praetore ait haberi posse est ille idem qui semper in re publica fuit. itaque nimirum hoc illud est quod Caesar scribit in ea epistula cuius exemplum ad te misi, se velle uti 'consilio' meo (age, esto; hoc commune est), 'gratia' (ineptum id quidem sed, puto, hoc simulat ad quasdam senatorum sententias), 'dignitate' (fortasse sententia consulari). illud extremum est, 'ope omnium rerum.' id ego suspicari coepi tum ex tuis litteris aut hoc ipsum esse aut non multo secus. nam permagni eius interest rem ad interregnum non venire. id adsequitur, si per praetorem consules creantur. nos autem in libris habemus non modo consules a praetore sed ne praetores quidem creari ius esse idque factum esse numquam; consules eo non esse ius quod maius imperium a minore rogari non sit ius, praetores autem quod ita rogentur ut conlegae consulibus sint quorum est maius imperium. aberit non longe quin hoc a me decerni velit neque sit contentus Galba, Scaevola, Cassio, Antonio, tote moi chanoi eureia chthon. [4] sed quanta tempestas impendeat vides. qui transierint senatores scribam ad te cum certum habebo. de re frumentaria recte intellegis quae nullo modo administrari sine vectigalibus potest; nec sine causa et eos qui circum illum sunt omnia postulantis et bellum nefarium times. Trebatium nostrum, etsi, ut scribis, nihil bene sperat, tamen videre sane velim. quem fac horteris ut properet; opportune enim ad me ante adventum Caesaris venerit. de Lanuvino, statim ut audivi Phameam mortuum, optavi, si modo esset futura res publica, ut id aliquis emeret meorum neque tamen de te qui maxime meus es cogitavi. sciebam enim te 'quoto anno' et 'quantum in solo' solere quaerere neque solum Romae sed etiam Deli tuum diagramma videram. verum tamen ego illud, quamquam est bellum, minoris aestimo quam aestimabatur Marcellino consule, cum ego istos hortulos propter domum antiquam quam tum habebam iucundiores mihi fore putabam et minore impensa quam si Tusculanum refecissem. volui HS Q. Egi per + predum ille daret tanti quom+ haberet venale. noluit. sed nunc omnia ista iacere puto propter nummorum caritatem. mihi quidem erit aptissimum vel nobis potius si tu emeris; sed eius dementias cave contemnas. valde est venustum. quamquam mihi ista omnia iam addicta vastitati videntur. respondi epistulis tribus sed exspecto alias; nam me adhuc tuae litterae sustentarunt. D. Liberalibus.