Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -49 AD|Cicero|AI-assisted
I am awaiting Trebatius on March the 27th, the date of this letter.
From his tidings and Matius' letter I shall consider how to talk to
Caesar. What a wretched age this is! I have no doubt Caesar will urge
me to come to Rome. For he gave orders that notices should be posted
even at Formiae that he wanted a full house on the 1st. Must I refuse?
But why do I anticipate? I will write you all about it at once. From
Caesar's conversation I shall decide whether I ought to go to Arpinum
or elsewhere. I wish to celebrate my son's coming of age. Arpinum, I
think, will be the place. Please consider what I should do next, for
my troubles have made me stupid. From Curius I want to hear whether
you have had news about Tiro. For to me Tiro has written in such a way
that I am anxious to know how he is. Those two who come from his part
say that his condition is critical. In the midst of many great troubles
this also distresses me; for in our present straits his energy and
loyalty would be very serviceable.
[1] Vt legi tuas litteras quas a Furnio nostro acceperam quibus mecum agebas ut ad urbem essem, te velle uti 'consilio et dignitate mea' minus sum admiratus; de 'gratia' et de 'ope', quid significares mecum ipse quaerebam, spe tamen deducebar ad eam cogitationem ut te pro tua admirabili ac singulari sapientia de otio, de pace, de concordia civium agi velle arbitrarer, et ad eam rationem existimabam satis aptam esse et naturam et personam meam. [2] quod si ita est et si qua de Pompeio nostro tuendo et tibi ac rei publicae reconciliando cura te attingit, magis idoneum quam ego sum ad eam causam profecto reperies neminem qui et illi semper et senatui cum primum potui pacis auctor fui nec sumptis armis belli ullam partem attigi iudicavique eo bello te violari contra cuius honorem populi Romani beneficio concessum inimici atque invidi niterentur. sed ut eo tempore non modo ipse fautor dignitatis tuae fui verum etiam ceteris auctor ad te adiuvandum, sic me nunc Pompei dignitas vehementer movet. aliquot enim sunt anni cum vos duo delegi quos praecipue colerem et quibus essem, sicut sum, amicissimus. [3] quam ob rem a te peto vel potius omnibus te precibus oro et obtestor ut in tuis maximis curis aliquid impertias temporis huic quoque cogitationi ut tuo beneficio bonus vir, gratus, pius denique esse in maximi benefici memoria possim. quae si tantum ad me ipsum pertinerent, sperarem me a te tamen impetraturum, sed, ut arbitror, et ad tuam fidem et ad rem publicam pertinet me et pacis et utriusque vestrum . . . et ad civium concordiam per te quam accommodatissimum conservari. ego cum antea tibi de Lentulo gratias egissem, cum ei saluti qui mihi fuerat fuisses, tamen lectis eius litteris quas ad me gratissimo animo de tua liberalitate beneficioque misit, +eandem me salutem a te accepisse+ quam ille. in quem si me intellegis esse gratum, cura, obsecro, ut etiam in Pompeium esse possim.
◆
I am awaiting Trebatius on March the 27th, the date of this letter. From his tidings and Matius' letter I shall consider how to talk to Caesar. What a wretched age this is! I have no doubt Caesar will urge me to come to Rome. For he gave orders that notices should be posted even at Formiae that he wanted a full house on the 1st. Must I refuse? But why do I anticipate? I will write you all about it at once. From Caesar's conversation I shall decide whether I ought to go to Arpinum or elsewhere. I wish to celebrate my son's coming of age. Arpinum, I think, will be the place. Please consider what I should do next, for my troubles have made me stupid. From Curius I want to hear whether you have had news about Tiro. For to me Tiro has written in such a way that I am anxious to know how he is. Those two who come from his part say that his condition is critical. In the midst of many great troubles this also distresses me; for in our present straits his energy and loyalty would be very serviceable.
Latin / Greek Original
[1] Vt legi tuas litteras quas a Furnio nostro acceperam quibus mecum agebas ut ad urbem essem, te velle uti 'consilio et dignitate mea' minus sum admiratus; de 'gratia' et de 'ope', quid significares mecum ipse quaerebam, spe tamen deducebar ad eam cogitationem ut te pro tua admirabili ac singulari sapientia de otio, de pace, de concordia civium agi velle arbitrarer, et ad eam rationem existimabam satis aptam esse et naturam et personam meam. [2] quod si ita est et si qua de Pompeio nostro tuendo et tibi ac rei publicae reconciliando cura te attingit, magis idoneum quam ego sum ad eam causam profecto reperies neminem qui et illi semper et senatui cum primum potui pacis auctor fui nec sumptis armis belli ullam partem attigi iudicavique eo bello te violari contra cuius honorem populi Romani beneficio concessum inimici atque invidi niterentur. sed ut eo tempore non modo ipse fautor dignitatis tuae fui verum etiam ceteris auctor ad te adiuvandum, sic me nunc Pompei dignitas vehementer movet. aliquot enim sunt anni cum vos duo delegi quos praecipue colerem et quibus essem, sicut sum, amicissimus. [3] quam ob rem a te peto vel potius omnibus te precibus oro et obtestor ut in tuis maximis curis aliquid impertias temporis huic quoque cogitationi ut tuo beneficio bonus vir, gratus, pius denique esse in maximi benefici memoria possim. quae si tantum ad me ipsum pertinerent, sperarem me a te tamen impetraturum, sed, ut arbitror, et ad tuam fidem et ad rem publicam pertinet me et pacis et utriusque vestrum . . . et ad civium concordiam per te quam accommodatissimum conservari. ego cum antea tibi de Lentulo gratias egissem, cum ei saluti qui mihi fuerat fuisses, tamen lectis eius litteris quas ad me gratissimo animo de tua liberalitate beneficioque misit, +eandem me salutem a te accepisse+ quam ille. in quem si me intellegis esse gratum, cura, obsecro, ut etiam in Pompeium esse possim.