Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -49 AD|Cicero|AI-assisted
What a wretched life this is! and to be so long afraid is more wretched
than the very thing one fears! Servius, as I told you before, came
on the 7th of May and on the next morning visited me. Not to detain
you longer, we could not see our way to a plan. Never have I seen a
man more upset with fear; and upon my soul he feared nothing that did
not deserve to be feared. He pointed out that Pompey was angry with
him, that Caesar was not friendly, that the victory of either would
be terrible, both because Pompey was cruel and Caesar daring, and
because of their money difficulties, which could only be got rid of by
an attack on private property. He bewailed all this with such a flood
of tears, that I was surprised they had not dried up in all that long
time of misery. My own eyes do not shed one single tear, though this
inflammation prevents me from writing to you; but it is often tiresome
by keeping me awake. So please collect all the consolation you can and
send it to me--not from philosophy or books--I have plenty of that, but
I find somehow that the cure is too weak for the disease. Search rather
for any news about Spain or Massilia. What Servius says about them is
quite satisfactory, and he also tells me there is excellent authority
for the story of the two legions. News of this kind then send me, if
you get it, and such like topics. Anyhow in a few days something must
be heard.
But to return to Servius. We deferred all our conversation to the next
day: but he is reluctant to leave Italy, declaring he would much rather
die in
in suo lectulo malle, quicquid foret." Odiosus scrupulus de filii
militia Brundisina. Unum illud firmissime adseverabat, si damnati
restituerentur, in exsilium se iturum. Nos autem ad haec "et id
ipsum certo fore, et, quae iam fierent, non esse leviora," multaque
colligebamus. Verum ea non animum eius augebant, sed timorem, ut iam
celandus magis de nostro consilio quam adhibendus videretur. Quare in
hoc non multum est. Nos a te admoniti de Caelio cogitabimus.
[1] me caecum qui haec ante non viderim! misi ad te epistulam Antoni. ei cum ego saepissime scripsissem nihil me contra Caesaris rationes cogitare, meminisse me generi mei, meminisse amicitiae, potuisse, si aliter sentirem, esse cum Pompeio, me autem, quia cum lictoribus invitus cursarem, abesse velle nec id ipsum certum etiam nunc habere, vide quam ad haec parainetikos: [2] tuum consilium quam verum est. nam qui se medium esse vult in patria manet, qui proficiscitur aliquid de altera utra parte iudicare videtur. sed ego is non sum qui statuere debeam iure quis proficiscatur necne; partis mihi Caesar has imposuit ne quem omnino discedere ex Italia paterer. qua re parvi refert me probare cogitationem tuam si nihil tamen tibi remittere possum. ad Caesarem mittas censeo et ab eo hoc petas. non dubito quin impetraturus sis, cum praesertim te amicitiae nostrae rationem habiturum esse pollicearis. [3] habes skutalen Lakoniken. omnino excipiam hominem. erat autem v Nonas venturus vesperi, id est hodie. cras igitur ad me fortasse veniet. temptabo, + audeam+ nihil properare; missurum ad Caesarem. clam agam, cum paucissimis alicubi occultabor, + carti+ hinc istis invitissimis evolabo, atque utinam ad Curionem! Sunes ho toi lego Magnus dolor accessit. efficietur aliquid dignum nobis. [4] Dusouria tua mihi valde molesta. medere amabo dum est arche. de Massiliensibus gratae tuae mihi litterae. quaeso ut sciam quicquid audieris. Ocellam cuperem, si possem palam, quod a Curione effeceram. hic ego Servium exspecto; rogor enim ab eius uxore et filio et puto opus esse. [5] hic tamen Cytherida secum lectica aperta portat, alteram uxorem. septem praeterea coniunctae lecticae amicarum sunt (an) amicorum. vide quam turpi leto pereamus et dubita, si potes, quin ille, seu victus seu victor redierit, caedem facturus sit. ego vero vel luntriculo, si navis non erit, eripiam me ex istorum parricidio. sed plura scribam cum illum convenero. [6] iuvenem nostrum non possum non amare sed ab eo nos non amari plane intellego. nihil ego vidi tam anethopoieton, tam aversum a suis, tam nescio quid cogitans. O vim incredibilem molestiarum! sed erit curae et est ut regatur. mirum est enim ingenium, ethous epimeleteon.
◆
What a wretched life this is! and to be so long afraid is more wretched than the very thing one fears! Servius, as I told you before, came on the 7th of May and on the next morning visited me. Not to detain you longer, we could not see our way to a plan. Never have I seen a man more upset with fear; and upon my soul he feared nothing that did not deserve to be feared. He pointed out that Pompey was angry with him, that Caesar was not friendly, that the victory of either would be terrible, both because Pompey was cruel and Caesar daring, and because of their money difficulties, which could only be got rid of by an attack on private property. He bewailed all this with such a flood of tears, that I was surprised they had not dried up in all that long time of misery. My own eyes do not shed one single tear, though this inflammation prevents me from writing to you; but it is often tiresome by keeping me awake. So please collect all the consolation you can and send it to me--not from philosophy or books--I have plenty of that, but I find somehow that the cure is too weak for the disease. Search rather for any news about Spain or Massilia. What Servius says about them is quite satisfactory, and he also tells me there is excellent authority for the story of the two legions. News of this kind then send me, if you get it, and such like topics. Anyhow in a few days something must be heard.
But to return to Servius. We deferred all our conversation to the next day: but he is reluctant to leave Italy, declaring he would much rather die in
in suo lectulo malle, quicquid foret." Odiosus scrupulus de filii militia Brundisina. Unum illud firmissime adseverabat, si damnati restituerentur, in exsilium se iturum. Nos autem ad haec "et id ipsum certo fore, et, quae iam fierent, non esse leviora," multaque colligebamus. Verum ea non animum eius augebant, sed timorem, ut iam celandus magis de nostro consilio quam adhibendus videretur. Quare in hoc non multum est. Nos a te admoniti de Caelio cogitabimus.
Latin / Greek Original
[1] me caecum qui haec ante non viderim! misi ad te epistulam Antoni. ei cum ego saepissime scripsissem nihil me contra Caesaris rationes cogitare, meminisse me generi mei, meminisse amicitiae, potuisse, si aliter sentirem, esse cum Pompeio, me autem, quia cum lictoribus invitus cursarem, abesse velle nec id ipsum certum etiam nunc habere, vide quam ad haec parainetikos: [2] tuum consilium quam verum est. nam qui se medium esse vult in patria manet, qui proficiscitur aliquid de altera utra parte iudicare videtur. sed ego is non sum qui statuere debeam iure quis proficiscatur necne; partis mihi Caesar has imposuit ne quem omnino discedere ex Italia paterer. qua re parvi refert me probare cogitationem tuam si nihil tamen tibi remittere possum. ad Caesarem mittas censeo et ab eo hoc petas. non dubito quin impetraturus sis, cum praesertim te amicitiae nostrae rationem habiturum esse pollicearis. [3] habes skutalen Lakoniken. omnino excipiam hominem. erat autem v Nonas venturus vesperi, id est hodie. cras igitur ad me fortasse veniet. temptabo, + audeam+ nihil properare; missurum ad Caesarem. clam agam, cum paucissimis alicubi occultabor, + carti+ hinc istis invitissimis evolabo, atque utinam ad Curionem! Sunes ho toi lego Magnus dolor accessit. efficietur aliquid dignum nobis. [4] Dusouria tua mihi valde molesta. medere amabo dum est arche. de Massiliensibus gratae tuae mihi litterae. quaeso ut sciam quicquid audieris. Ocellam cuperem, si possem palam, quod a Curione effeceram. hic ego Servium exspecto; rogor enim ab eius uxore et filio et puto opus esse. [5] hic tamen Cytherida secum lectica aperta portat, alteram uxorem. septem praeterea coniunctae lecticae amicarum sunt (an) amicorum. vide quam turpi leto pereamus et dubita, si potes, quin ille, seu victus seu victor redierit, caedem facturus sit. ego vero vel luntriculo, si navis non erit, eripiam me ex istorum parricidio. sed plura scribam cum illum convenero. [6] iuvenem nostrum non possum non amare sed ab eo nos non amari plane intellego. nihil ego vidi tam anethopoieton, tam aversum a suis, tam nescio quid cogitans. O vim incredibilem molestiarum! sed erit curae et est ut regatur. mirum est enim ingenium, ethous epimeleteon.