Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -44 AD|Cicero|AI-assisted
I despatch this letter on the 3rd, as I embark in a rowing boat from
Cluvius' gardens, after handing over the villa at the Lucrine lake to
Pilia with its servants and care-takers. Myself I am threatening our
friend Paetus' cheese and herrings for that day; in a few days I am
going to Pompeii and after that sailing back to my domains here at
Puteoli and Cumae. What very attractive places they are, if it were not
that one almost has to shun them on account of the crowd of visitors.
But to return to the point, what a magnificent stroke of our friend
Dolabella! How it will make people open their eyes. For my part I keep
on praising and encouraging him. You are right in what you say in every
letter about the deed and about the man. To me it seems that our friend
Brutus could walk through the forum with a golden crown on his head now.
For who would dare to hurt him with the cross and rock before his eyes,
especially when the rabble have shown such applause and approbation?
Now, my dear Atticus, do put things straight for me. I want to run over
to Greece, as soon as I have quite satisfied Brutus. It is a matter of
great concern to my son, or rather to me, or upon my word to both of us,
that I should drop in upon
Nam epistula Leonidae, quam ad me misisti, quid habet, quaeso, in quo
magno opere laetemur? Numquam ille mihi satis laudari videbitur, cum ita
laudabitur: "Quo modo nunc est." Non est fidentis hoc testimonium, sed
potius timentis. Herodi autem mandaram, ut mihi κατὰ μίτον scriberet. A
quo adhuc nulla littera est. Vereor, ne nihil habuerit, quod mihi, cum
cognossem, iucundum putaret fore.
Quod ad Xenonem scripsisti, valde mihi gratum est; nihil enim deesse
Ciceroni cum ad officium tum ad existimationem meam pertinet. Flammam
Flaminium audio Romae esse. Ad eum scripsi me tibi mandasse per
litteras, ut de Montani negotio cum eo loquerere, et velim cures
epistulam, quam ad eum misi, reddendam, et ipse, quod commodo tuo fiat,
cum eo conloquare. Puto, si quid in homine pudoris est, praestaturum
eum, ne sero cum damno dependatur. De Attica pergratum mihi fecisti quod
curasti, ante scirem recte esse quam non belle fuisse.
'Iteradum eadem ista mihi.' coronatus Quintus noster parilibus! [parilibus.] solusne? etsi addis Lamiam quod demiror equidem, sed scire cupio qui fuerint alii; quamquam satis scio nisi improbum neminem. explanabis igitur hoc diligentius. ego autem casu cum dedissem ad te litteras vi Kal. satis multis verbis, tribus fere horis post accepi tuas et magni quidem ponderis. itaque ioca tua plena facetiarum de haeresi Vestoriana et de Pherionum more Puteolano risisse me satis nihil est necesse rescribere. Politikw/tera illa videamus. [2] ita Brutos Cassiumque defendis quasi eos ego reprehendam; quos satis laudare non possum. rerum ego vitia conlegi, non hominum. sublato enim tyranno tyrannida manere video. nam quae ille facturus non fuit ea fiunt, ut de Clodio de quo mihi exploratum est illum non modo non facturum sed etiam ne passurum quidem fuisse. sequetur rufio Vestorianus, Victor numquam scriptus, ceteri, quis non? cui servire ipsi non potuimus eius libellis paremus. nam Liberalibus quis potuit in senatum non venire? fac id potuisse aliquo modo; num etiam, cum venissemus, libere potuimus sententiam dicere? nonne omni ratione veterani qui armati aderant cum praesidi nos nihil haberemus defendendi fuerunt? illam sessionem Capitolinam mihi non placuisse tu testis es. quid ergo? ista culpa Brutorum? minime illorum quidem sed aliorum brutorum qui se cautos ac sapientis putant; quibus satis fuit laetari, non nullis etiam gratulari, nullis permanere. [3] sed praeterita omittamus; istos omni cura praesidioque tueamur et, quem ad modum tu praecipis, contenti Idibus Martiis simus; quae quidem nostris amicis divinis viris aditum ad caelum dederunt, libertatem populo Romano non dederunt. recordare tua. nonne meministi clamare te omnia perisse si ille funere elatus esset? sapienter id quidem. itaque ex eo quae manarint vides. [4] quae scribis K. Iuniis Antonium de provinciis relaturum, ut et ipse Gallias habeat et utrisque dies prorogetur, licebitne decerni libere? si licuerit, libertatem esse reciperatam laetabor; si non licuerit, quid mihi attulerit ista domini mutatio praeter laetitiam quam oculis cepi iusto interitu tyranni? [5] rapinas scribis ad Opis fieri; quas nos quoque tum videbamus. ne nos et liberati ab egregiis viris nec liberi sumus. ita laus illorum est, culpa nostra. et hortaris me ut historias scribam, ut conligam tanta eorum scelera a quibus etiam nunc obsidemur! poterone eos ipsos non laudare qui te obsignatorem adhibuerint? nec me hercule me raudusculum movet, sed homines benevolos, qualescumque sunt, grave est insequi contumelia. [6] sed de omnibus meis consiliis, ut scribis, existimo exploratius nos ad K. Iunias statuere posse. ad quas adero et omni ope atque opera enitar, adiuvante me scilicet auctoritate tua et gratia et summa aequitate causae, ut de Buthrotiis senatus consultum quale scribis fiat. quod me cogitare iubes, cogitabo equidem, etsi tibi dederam superiore epistula cogitandum. tu autem quasi iam reciperata re publica vicinis tuis Massiliensibus sua reddis. haec armis, quae quam firma habeamus ignoro, restitui fortasse possunt, auctoritate non possunt. [7] epistula brevis quae postea a te scripta est sane mihi fuit iucunda de Bruti ad Antonium et de eiusdem ad te litteris. posse videntur esse meliora quam adhuc fuerunt. sed nobis ubi simus et quo iam nunc nos conferamus providendum est.
◆
I despatch this letter on the 3rd, as I embark in a rowing boat from Cluvius' gardens, after handing over the villa at the Lucrine lake to Pilia with its servants and care-takers. Myself I am threatening our friend Paetus' cheese and herrings for that day; in a few days I am going to Pompeii and after that sailing back to my domains here at Puteoli and Cumae. What very attractive places they are, if it were not that one almost has to shun them on account of the crowd of visitors.
But to return to the point, what a magnificent stroke of our friend Dolabella! How it will make people open their eyes. For my part I keep on praising and encouraging him. You are right in what you say in every letter about the deed and about the man. To me it seems that our friend Brutus could walk through the forum with a golden crown on his head now. For who would dare to hurt him with the cross and rock before his eyes, especially when the rabble have shown such applause and approbation?
Now, my dear Atticus, do put things straight for me. I want to run over to Greece, as soon as I have quite satisfied Brutus. It is a matter of great concern to my son, or rather to me, or upon my word to both of us, that I should drop in upon
Nam epistula Leonidae, quam ad me misisti, quid habet, quaeso, in quo magno opere laetemur? Numquam ille mihi satis laudari videbitur, cum ita laudabitur: "Quo modo nunc est." Non est fidentis hoc testimonium, sed potius timentis. Herodi autem mandaram, ut mihi κατὰ μίτον scriberet. A quo adhuc nulla littera est. Vereor, ne nihil habuerit, quod mihi, cum cognossem, iucundum putaret fore.
Quod ad Xenonem scripsisti, valde mihi gratum est; nihil enim deesse Ciceroni cum ad officium tum ad existimationem meam pertinet. Flammam Flaminium audio Romae esse. Ad eum scripsi me tibi mandasse per litteras, ut de Montani negotio cum eo loquerere, et velim cures epistulam, quam ad eum misi, reddendam, et ipse, quod commodo tuo fiat, cum eo conloquare. Puto, si quid in homine pudoris est, praestaturum eum, ne sero cum damno dependatur. De Attica pergratum mihi fecisti quod curasti, ante scirem recte esse quam non belle fuisse.
Latin / Greek Original
'Iteradum eadem ista mihi.' coronatus Quintus noster parilibus! [parilibus.] solusne? etsi addis Lamiam quod demiror equidem, sed scire cupio qui fuerint alii; quamquam satis scio nisi improbum neminem. explanabis igitur hoc diligentius. ego autem casu cum dedissem ad te litteras vi Kal. satis multis verbis, tribus fere horis post accepi tuas et magni quidem ponderis. itaque ioca tua plena facetiarum de haeresi Vestoriana et de Pherionum more Puteolano risisse me satis nihil est necesse rescribere. Politikw/tera illa videamus. [2] ita Brutos Cassiumque defendis quasi eos ego reprehendam; quos satis laudare non possum. rerum ego vitia conlegi, non hominum. sublato enim tyranno tyrannida manere video. nam quae ille facturus non fuit ea fiunt, ut de Clodio de quo mihi exploratum est illum non modo non facturum sed etiam ne passurum quidem fuisse. sequetur rufio Vestorianus, Victor numquam scriptus, ceteri, quis non? cui servire ipsi non potuimus eius libellis paremus. nam Liberalibus quis potuit in senatum non venire? fac id potuisse aliquo modo; num etiam, cum venissemus, libere potuimus sententiam dicere? nonne omni ratione veterani qui armati aderant cum praesidi nos nihil haberemus defendendi fuerunt? illam sessionem Capitolinam mihi non placuisse tu testis es. quid ergo? ista culpa Brutorum? minime illorum quidem sed aliorum brutorum qui se cautos ac sapientis putant; quibus satis fuit laetari, non nullis etiam gratulari, nullis permanere. [3] sed praeterita omittamus; istos omni cura praesidioque tueamur et, quem ad modum tu praecipis, contenti Idibus Martiis simus; quae quidem nostris amicis divinis viris aditum ad caelum dederunt, libertatem populo Romano non dederunt. recordare tua. nonne meministi clamare te omnia perisse si ille funere elatus esset? sapienter id quidem. itaque ex eo quae manarint vides. [4] quae scribis K. Iuniis Antonium de provinciis relaturum, ut et ipse Gallias habeat et utrisque dies prorogetur, licebitne decerni libere? si licuerit, libertatem esse reciperatam laetabor; si non licuerit, quid mihi attulerit ista domini mutatio praeter laetitiam quam oculis cepi iusto interitu tyranni? [5] rapinas scribis ad Opis fieri; quas nos quoque tum videbamus. ne nos et liberati ab egregiis viris nec liberi sumus. ita laus illorum est, culpa nostra. et hortaris me ut historias scribam, ut conligam tanta eorum scelera a quibus etiam nunc obsidemur! poterone eos ipsos non laudare qui te obsignatorem adhibuerint? nec me hercule me raudusculum movet, sed homines benevolos, qualescumque sunt, grave est insequi contumelia. [6] sed de omnibus meis consiliis, ut scribis, existimo exploratius nos ad K. Iunias statuere posse. ad quas adero et omni ope atque opera enitar, adiuvante me scilicet auctoritate tua et gratia et summa aequitate causae, ut de Buthrotiis senatus consultum quale scribis fiat. quod me cogitare iubes, cogitabo equidem, etsi tibi dederam superiore epistula cogitandum. tu autem quasi iam reciperata re publica vicinis tuis Massiliensibus sua reddis. haec armis, quae quam firma habeamus ignoro, restitui fortasse possunt, auctoritate non possunt. [7] epistula brevis quae postea a te scripta est sane mihi fuit iucunda de Bruti ad Antonium et de eiusdem ad te litteris. posse videntur esse meliora quam adhuc fuerunt. sed nobis ubi simus et quo iam nunc nos conferamus providendum est.