Letter 370

Marcus Tullius CiceroTitus Pomponius Atticus|c. -44 AD|Cicero|AI-assisted

Here at Pompeii on the seventh of May I received two letters, one five
days old, the other three. So I will answer the earlier first. How glad
I am Barnaeus delivered the letter so opportunely!

Take Cassius in hand like everything else. It is however very lucky that
I had written to him

ante ad eum scripseram, exemplumque mearum litterarum ad te miseram!
Sed, cum ex Dolabellae aritia (sic enim tu ad me scripseras) magna
desperatione adfectus essem, ecce tibi et Bruti et tuae litterae! Ille
exsilium meditari. Nos autem alium portum propiorem huic aetati
videbamus; in quem mallem equidem pervehi florente Bruto nostro
constitutaque re publica. Sed nunc quidem, ut scribis, non utrumvis.
Adsentiris enim mihi nostram aetatem a castris, praesertim civilibus,
abhorrere.

Antonius ad me tantum de Clodio rescripsit, meam lenitatem et clementiam
et sibi esse gratam et mihi voluptati magnae fore. Sed Pansa furere
videtur de Clodio itemque de Deiotaro, et loquitur severe, si velis
credere. Illud tamen non belle, ut mihi quidem videtur, quod factum
Dolabellae vehementer improbat. De coronatis, cum sororis tuae filius a
patre accusatus esset, rescripsit se coronam habuisse honoris Caesaris
causa, posuisse luctus gratia; postremo se libenter vituperationem
subire, quod amaret etiam mortuum Caesarem.

Ad Dolabellam, quem ad modum tibi dicis placere, scripsi diligenter. Ego
etiam ad Siccam; tibi hoc oneris non impono. Nolo te illum iratum
habere. Servi orationem cognosce; in qua plus timoris video quam
consilii. Sed, quoniam perterriti omnes sumus, adsentior Servio.
Publilius tecum tricatus est. Huc enim Caerellia missa ab istis est
legata ad me; cui

four days ago, as you advise, and had sent a copy of my letter to you.
But when I was in the depths of despair owing to Dolabella's arice
(for that is what you wrote), lo and behold your letter and Brutus'.
Brutus is meditating exile. I however see another haven and a readier
one for my age: but I would rather sail into it with Brutus in
prosperity and the republic set in order. But now, as you say, I have
not the choice. For you agree that age unfits me for a soldier's camp,
especially in civil war.

Antony only answered about Clodius, that my leniency and clemency had
been very gratifying to him and would be a source of pleasure to myself.
But Pansa appears to be in a fury about Clodius and about Deiotarus too;
and, if you are willing to believe him, he expresses himself very
forcibly. But there is one thing that to my mind is shady, that he
strongly disapproves of Dolabella's action. As for the people who wore
garlands, when your nephew was reproved for it by his father, he
answered that he wore a garland for Caesar's honour, and laid it aside
for grief; and finally that he would willingly submit to reproaches for
loving Caesar even after his death.

To Dolabella I have written carefully, as you advise: and I have written
myself to Sicca too. I do not want to lay this burden on you, for I
don't want him to be angry with you. I recognise Servius' way of
talking; and there seems to me to be more fright than wisdom in it. But,
since we are all frightened, I agree with Servius. Publilius has been
hoaxing. For Caerellia was sent here by them as their ambassadress to
me; but

facile persuasi mihi id, quod rogaret, ne licere quidem, non modo non
lubere. Antonium si videro, accurate agam de Buthroto.

Venio ad recentiores litteras; quamquam de Servio iam rescripsi. "Me
facere magnam πρᾶξιν Dolabellae." Mihi mehercule ita videtur, non
potuisse maior tali re talique tempore. Sed tamen, quicquid ei tribuo,
tribuo ex tuis litteris. Tibi vero adsentior maiorem πρᾶξιν eius fore,
si mihi, quod debuit, dissolverit. Brutus velim sit Asturae. Quod autem
laudas me, quod nihil ante de profectione constituam, quam, ista quo
evasura sint, videro, muto sententiam. Neque quicquam tamen ante, quam
te videro. Atticam meam gratias mihi agere de matre gaudeo; cui quidem
ego totam villam cellamque tradidi eamque cogitabam V Idus videre. Tu
Atticae salutem dices. Nos Piliam diligenter tuebimur.

Latin / Greek Original

in Pompeianum veni v Nonas Maias, cum pridie, ut antea ad te scripsi, Piliam in Cumano conlocavissem. ibi mihi cenanti litterae tuae sunt redditae quas dederas Demetrio liberto pr. Kal.; in quibus multa sapienter, sed tamen talia, quem ad modum tute scribebas, ut omne consilium in fortuna positum videretur. itaque his de rebus ex tempore et coram. [2] de Buthrotio negotio utinam quidem Antonium conveniam! multum profecto proficiam. sed non arbitrantur eum a Capua declinaturum; quo quidem metuo ne magno rei publicae malo venerit. quod idem L. Caesari videbatur quem pridie Neapoli adfectum graviter videram. quam ob rem ista nobis ad Kal. Iunias tractanda et perficienda sunt. sed hactenus. [3] Quintus filius ad patrem acerbissimas litteras misit quae sunt ei redditae cum venissemus in Pompeianum. quarum tamen erat caput Aquiliam novercam non esse laturum. sed hoc tolerabile fortasse, illud vero, se a Caesare habuisse omnia, nihil a patre, reliqua sperare ab Antonio--o perditum hominem! sed melh/sei . [4] ad Brutum nostrum, ad Cassium, ad Dolabellam epistulas scripsi. earum exempla tibi misi, non ut deliberarem reddendaene essent. plane enim iudico esse reddendas, quod non dubito quin tu idem existimaturus sis. [5] Ciceroni meo, mi Attice, suppeditabis quantum videbitur meque hoc tibi onus imponere patiere. quae adhuc fecisti mihi sunt gratissima. [6] Librum meum illum a)ne/kdoton nondum, ut volui, perpolivi; ista vero quae tu contexi vis aliud quoddam separatum volumen exspectant. ego autem, credas mihi velim, minore periculo existimo contra illas nefarias partis vivo tyranno dici potuisse quam mortuo. ille enim nescio quo pacto ferebat me quidem mirabiliter; nunc quacumque nos commovimus, ad Caesaris non modo acta verum etiam cogitata revocamur. de Montano, quoniam Flamma venit, videbis. puto rem meliore loco esse debere.

Related Letters