Letter 419
On the 5th I received two letters from you, one dated the first, the
other a day earlier. So I am answering the earlier first. I am glad you
like my book, from which you quoted the very gems; and they seemed to me
all the more sparkling for your judgment on them. For I was afraid of
those red pencils of yours. As for Sicca, it is as you say: I could
hardly hold myself in about Antony's lust. So I will touch on it lightly
without any opprobrium for Sicca and Septimia, and only let our
children's
sine φαλλῷ Luciliano eum ex C. Fadi filia liberos habuisse. Atque utinam
eum diem videam, cum ista oratio ita libere vagetur, ut etiam in Siccae
domum introeat! Sed "illo tempore opus est, quod fuit illis III viris."
Moriar, nisi facete! Tu vero leges Sexto eiusque iudicium mihi
perscribes. "Εἷς ἐμοὶ μύριοι." Caleni interventum et Calvenae cavebis.
Quod vereris, ne ἀδόλεσχος mihi tu, quis minus? Cui, ut Aristophani
Archilochi iambus, sic epistula tua longissima quaeque optima videtur.
Quod me admones, tu vero etiamsi reprenderes, non modo facile paterer,
sed etiam laetarer, quippe cum in reprensione sit prudentia cum
εὐμενεία. Ita libenter ea corrigam, quae a te animadversa sunt, "eodem
iure quo Rubriana" potius quam "quo Scipionis," et de laudibus
Dolabellae deruam cumulum. Ac tamen est isto loco bella, ut mihi
videtur, εἰρωνεία, quod eum ter contra cives in acie. Illud etiam malo:
"indignissimum est hunc vivere" quam "quid indignius?" Πεπλογραφίαν
Varronis tibi probari non moleste fero;
children know, without taking Lucilian licence, that Antony had children
by a daughter of Fadius. I only wish I could see the day when my second
_Philippic_ could be sufficiently freely circulated to enter even
Sicca's door. "But we want back the days of freedom under the
triumvirs." Upon my life that was a neat touch of yours. Please
read my book to Sextus and let me know his opinion. I would take his
word against all the world. Keep your eyes open for the appearance of
Calenus and Calvena.
You fear I may think you a gas-bag. Who is less of one? I am like
Aristophanes with Archilochus' iambics—the longest letter of yours
ever seems the best to me. As for your giving me advice, why, if you
found fault with me, I should not only put up with it cheerfully, but
even be glad of it, since in your fault-finding there is both wisdom and
kindly purpose. So I will willingly correct the point you mention, and
write "by the same right as you did the property of Rubrius" instead of
"the property of Scipio"; and I will take the pinnacle off my
praises of Dolabella. And yet to my thinking there is fine irony in the
passage where I say he had thrice stood up in arms against his
fellow-citizens. Again I prefer your "it is most unjust that such a
man should live" to "what can be more unjust?" I am not sorry to
hear you praise the _Peplographia_
a quo adhuc Ἡρακλείδειον illud non abstuli. Quod me hortaris ad
scribendum, amice tu quidem, sed me scito agere nihil aliud. Gravedo tua
mihi molesta est. Quaeso, adhibe, quam soles diligentiam. "O Tite" tibi
prodesse laetor. "Anagnini" sunt Mustela ταξιάρχης et Laco, qui plurimum
bibit. Librum, quem rogas, perpoliam et mittam.
Haec ad posteriorem. "Τὰ περὶ τοῦ καθήκοντος," quatenus Panaetius,
absolvi duobus. Illius tres sunt; sed, cum initio divisisset ita, tria
genera exquirendi officii esse, unum, cum deliberemus, honestum an turpe
sit, alterum, utile an inutile, tertium, cum haec inter se pugnare
videantur, quo modo iudicandum sit, qualis causa Reguli, redire
honestum, manere utile, de duobus primis praeclare disseruit, de tertio
pollicetur se deinceps, sed nihil scripsit. Eum locum Posidonius
persecutus est. Ego autem et eius librum accersivi et ad Athenodorum
Calvum scripsi, ut ad me τὰ κεφάλαια mitteret; quae exspecto. Quem velim
cohortere et roges, ut quam primum. In eo est περὶ τοῦ κατὰ περίστασιν
καθήκοντος. Quod de inscriptione quaeris, non dubito, quin καθῆκον
"officium" sit, nisi quid tu aliud; sed inscriptio plenior "de
officiis." Προσφωνῶ autem Ciceroni filio. Visum est non ἀνοίκειον.
of Varro; I have not yet managed to get the book in the style of
Heracleides from him. You exhort me to go on writing. That is friendly
of you; but let me tell you I do nothing else. I am sorry to hear of
your cold. Please take as much care as usual of it. I am glad my book
_On Old Age_ does you good. The "men of Anagnia" are Mustela,
the swashbuckler, and Laco, the champion toper. The book you ask for I
will polish up and send.
Now for the second letter. The _De Officiis_, so far as Panaetius is
concerned, I have finished in two books. He has three: but, though at
the beginning he makes a three-fold division of cases in which duty has
to be determined, one when the question is between right or wrong,
another when it is between expediency and inexpediency, and the third,
how we are to decide when it is a conflict between duty and
expediency—for example, in Regulus' case to return would be right, to
stay expedient—he treated of the first two brilliantly; the third he
promises to add, but never wrote it. Posidonius took up that topic: but
I have ordered his book and written to Athenodorus Calvus to send me an
analysis of it, and that I am expecting. I wish you would spur him on
and beg him to let me have it as soon as possible. In it duties under
given circumstances are handled. As to your query about the title, I
have no doubt that καθῆκον (duty) corresponds with _officium_, unless
you have any other suggestion to make. But the fuller title is _De
Officiis_. I am dedicating it to my son. It seems to me not
inappropriate.
De Myrtilo dilucide. O quales tu semper istos! Itane? in D. Brutum? Di
istis! Ego me, ut scripseram, in Pompeianum non abdidi, primo
tempestatibus, quibus nil taetrius; deinde ab Octaviano cotidie
litterae, ut negotium susciperem, Capuam venirem, iterum rem publicam
servarem, Romam utique statim.
"Αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι, δεῖσαν δ' ὑποδέχθαι."
Is tamen egit sane strenue et agit. Romam veniet cum manu magna, sed est
plane puer. Putat senatum statim. Quis veniet? Si venerit, quis incertis
rebus offendet Antonium? Kal. Ianuar. erit fortasse praesidio, aut
quidem ante depugnabitur. Puero municipia mire favent. Iter enim faciens
in Samnium venit Cales, mansit Teani. Mirifica ἀπάντησις et cohortatio.
Hoc tu putares? Ob hoc ego citius Romam, quam constitueram. Simul et
constituero, scribam.
Etsi nondum stipulationes legeram (nec enim Eros venerat), tamen rem
pridie Idus velim conficias. Epistulas Catinam, Tauromenium, Syracusas
commodius mittere potero, si Valerius interpres ad me nomina gratiosorum
scripserit. Alii enim sunt alias, nostrique familiares fere demortui.
Publice tamen scripsi, si uti vellet eis Valerius; aut mihi nomina
mitteret.
You make it as plain as daylight about Myrtilus. How well you can always
take that lot off! Is it so? Do they accuse D. Brutus? A malison on
them! I have not hidden myself in Pompeii, as I said I should; first
because of the weather, which has been abominable, and secondly because
I get a letter from Octavian every day, asking me to take a hand in
affairs, to come to Capua, to save the Republic again, and anyhow to go
to Rome at once. It is a case of "ashamed to shirk, but yet afraid to
take." He, however, has been acting, and still is acting, with great
vigour. He will come to Rome with a big army; but he is such a boy. He
thinks he can call a Senate at once. Who will come? If anyone comes, who
will offend Antony in this uncertainty? Perhaps he may act as a
safeguard on the 1st of January, or the battle may be over before then.
The country towns are wonderfully enthusiastic for the boy. For, as he
was making his way to Samnium, he came to Cales and stopped at Teanum.
There was a marvellous crowd to meet him and cheers for him. Should you
have thought it? That will make me come to Rome sooner than I had
intended. As soon as I have arranged, I will write.
Though I have not yet read the agreements—for Eros has not come
yet—still I wish you would get the business settled on the 12th. It will
make it easier for me to send letters to Catina, Tauromenium, and
Syracuse, if Valerius the interpreter will let me know the names of the
influential people. For such people vary with the times, and most of my
particular friends are dead. However, I have written general letters, if
Valerius will content himself with them; otherwise he must send me
names.
De Lepidianis feriis Balbus ad me usque ad III Kal. Exspectabo tuas
litteras meque de Torquati negotiolo sciturum puto. Quinti litteras ad
te misi, ut scires, quam valde eum amaret, quem dolet a te minus amari.
Atticae, quoniam, quod optimum in pueris est, hilarula est, meis verbis
suavium des volo.
Latin / Greek Original
Nonis accepi a te duas epistulas quarum alteram Kal. dederas, alteram pridie. igitur prius ad superiorem. nostrum opus tibi probari laetor; ex quo a)/nqh ipsa posuisti. quae mihi florentiora sunt visa tuo iudicio; cerulas enim tuas miniatulas illas extimescebam. de Sicca ita est ut scribis; <ab> asta ea aegre me tenui. itaque perstringam sine ulla contumelia Siccae aut Septimiae, tantum ut sciant ' pai=dej pai/dwn ' sine fallw=? Luciliano eum ex C. Fadi filia liberos habuisse. atque utinam eum diem videam cum ista oratio ita libere vagetur <ut> etiam in Siccae domum introeat! sed illo tempore opus est quod fuit illis iiiviris. moriar nisi facete! tu vero leges Sexto eiusque iudicium mihi perscribes. ' Ei(=j e)moi\ mu/rioi .' Caleni interventum et Calvenae cavebis. [2] quod vereris ne a)do/lesxoj mihi tu, quis minus? cui, ut Aristophani Archilochi iambus, sic epistula <tua> longissima quaeque optima videtur. quod me admones, tu vero etiam si reprenderes, non modo facile paterer sed etiam laetarer, quippe cum in reprensione sit prudentia cum eu)menei/a? . ita libenter ea corrigam quae a te animadversa sunt, 'eodem iure quo Rubriana' potius quam 'quo Scipionis,' et de laudibus Dolabellae deruam cumulum. ac tamen est isto loco bella, ut mihi videtur, ei)rwnai/a , quod eum ter contra civis in acie. illud etiam malo 'indignissimum est hunc vivere' quam 'quid indignius?' [3] Peplografi/an Varronis tibi probari non moleste fero; a quo adhuc (Hraklei/deion illud non abstuli. quod me hortaris ad scribendum, amice tu quidem, sed me scito agere nihil aliud. gravedo tua mihi molesta est. quaeso, adhibe quam soles diligentiam. 'O Tite' tibi prodesse laetor. 'Anagnini' sunt mustela tacia/rxhj et Laco qui plurimum bibit. Librum quem rogas perpoliam et mittam. [4] haec ad posteriorem. ta\ peri\ tou= kaqh/kontoj quatenus Panaetius, absolvi duobus. illius tres sunt; sed cum initio divisisset ita, tria genera exquirendi offici esse, unum, cum deliberemus honestum an turpe sit, alterum, utile an inutile, tertium, cum haec inter se pugnare videantur, quo modo iudicandum sit, qualis causa Reguli, redire honestum, manere utile, de duobus primis praeclare disseruit, de tertio pollicetur se deinceps sed nihil scripsit. Eum locum Posidonius persecutus <est>. ego autem et eius librum arcessivi et ad Athenodorum Calvum scripsi ut ad me ta\ kefa\laia mitteret; quae exspecto. quem velim cohortere et roges ut quam primum. in eo est peri\ tou= kata\ peri/stasin kaqh/kontoj . quod de inscriptione quaeris, non dubito quin kaqh=kon 'officium' sit, nisi quid tu aliud; sed inscriptio plenior 'de officiis.' Prosfwnw= autem Ciceroni filio. visum est non a)noi/keion . [5] de Myrtilo dilucide. O qualis tu semper istos! itane? in D. Brutum? di istis! [6] ego me, ut scripseram, in Pompeianum non abdidi primo tempestatibus quibus nil taetrius; deinde ab Octaviano cotidie litterae ut negotium susciperem, Capuam venirem, iterum rem publicam servarem, Romam utique statim. ai)/desqen me\n a)nh/nasqai, dei=san d' u(pode/xqai. is tamen egit sane strenue et agit. Romam veniet cum manu magna, sed est plane puer. putat senatum statim. quis veniet? si venerit, quis incertis rebus offendet Antonium? Kal. Ianuar. erit fortasse praesidio aut quidem ante depugnabitur. puero municipia mire favent. iter enim faciens in Samnium venit cales, mansit Teani. mirifica a)pa/nthsij et cohortatio. hoc tu putares? ob hoc ego citius Romam quam constitueram. simul et constituero scribam. [7] etsi nondum stipulationes legeram (nec enim Eros venerat), tamen rem pridie Idus velim conficias. epistulas Catinam, Tauromenium, Syracusas commodius mittere potero si Valerius interpres ad me nomina gratiosorum scripserit. Alii enim sunt alias, nostrique familiares fere demortui. publice tamen scripsi, si uti vellet eis Valerius; aut mihi nomina mitteret. [8] de Lepidianis feriis Balbus ad me usque ad iii Kal. Exspectabo tuas litteras meque <de> Torquati negotiolo sciturum puto. Quinti litteras ad te misi ut scires quam valde eum amaret quem dolet a te minus amari. Atticae, quoniam, quod optimum in pueris est, hilarula est, meis verbis suavium des volo.