Letter 87
I am glad to hear about Eutychides. Taking your old name and your new
surname, he will be T. Caecilius, just as Dionysius has become M.
Pomponius by a combination of yours and mine. It is really a great
pleasure to me that Eutychides should know that his freedom is a favour
granted on my
cognosse et suam illam in meo dolore συμπάθειαν neque tum mihi
obscuram neque post ingratam fuisse.
Iter Asiaticum tuum puto tibi suscipiendum fuisse; numquam enim tu sine
iustissima causa tam longe a tot tuis et hominibus et rebus carissimis
et suavissimis abesse voluisses. Sed humanitatem tuam amoremque in tuos
reditus celeritas declarabit. Sed vereor, ne lepore suo detineat diutius
rhetor Clodius et homo pereruditus, ut aiunt, et nunc quidem
deditus Graecis litteris Pituanius. Sed, si vis homo esse, recipe te ad
nos, ad quod tempus confirmasti. Cum illis tamen, cum salvi venerint,
Romae vivere licebit.
Avere te scribis accipere aliquid a me litterarum. Dedi ac multis quidem
de rebus ἡμερολεγδὸν perscripta omnia; sed, ut conicio, quoniam mihi non
videris in Epiro diu fuisse, redditas tibi non arbitror. Genus autem
mearum ad te quidem litterarum eius modi fere est, ut non libeat cuiquam
dare, nisi de quo exploratum sit tibi eum redditurum.
Nunc Romanas res accipe. A. d. IIII Nonas Quintiles Sufenas et Cato
absoluti, Procilius condemnatus. Ex quo intellectum est τρισαρειοπαγίτας
ambitum, comitia, interregnum, maiestatem, totam denique rem publicam
flocci non facere: debemus patrem familias domi suae occidere nolle,
neque tamen id ipsum abunde; nam absolverunt XXII, condemnarunt XXVIII.
Publius sane diserto epilogo criminans mentes iudicum commoverat.
Hortalus in ea causa fuit,
account, and that his sympathy with me in my sorrow was not lost on me
at the time nor forgotten afterwards.
I suppose your journey to Asia is inevitable; for you would never want
to put such a distance between yourself and all your nearest and dearest
friends and possessions without very good reason. But you will show your
consideration and your love for your friends by the quickness with which
you return. I am however afraid the attractions of the rhetorician
Clodius and the reputed deep learning of Pituanius, who just now is
devoted to Greek literature, may keep you from returning. But, if you
would prove yourself a good man and true, find your way back to us by
the date you promised. You can live with them when they get safely to
Rome.
You say you are longing for a line of some sort from me. I have written
a letter full of news, with everything described as in a diary, but I
suppose it was never delivered, as you don’t seem to have stopped long
in Epirus. Besides my letters are generally not of a kind that I like to
give to anyone, unless I can be sure he will deliver them to you.
Now I will tell you the news of the town. On the 4th of July Sufenas and
Cato were acquitted, Procilius condemned. That shows us that our lights
of the law care not a straw for bribery, elections, a political
deadlock, treason or the country in general. They prefer one not to
murder a father of a family in his own home; but even that preference
has no overwhelming majority in its favour: for 22 voted for acquittal
against 28 for condemnation. Publius no doubt had awakened the sympathy
of the jury by his eloquent peroration for the prosecution. Hortalus was
retained and behaved as usual. I did not utter
cuius modi solet. Nos verbum nullum; verita est enim pusilla, quae nunc
laborat, ne animum Publi offenderem. His rebus actis Reatini me ad sua
Τέμπη duxerunt; ut agerem causam contra Interamnates apud consulem et
decem legatos, quod lacus Velinus a M’. Curio emissus interciso monte in
Nar defluit; ex quo est illa siccata et umida tamen modice Rosia. Vixi
cum Axio; qui etiam me ad Septem aquas duxit.
Redii Romam Fontei causa a. d. VII Idus Quinct. Veni spectatum primum
magno et aequabili plausu. Sed hoc ne curaris. Ego ineptus, qui
scripserim. Deinde Antiphonti operam. Is erat ante manu missus quam
productus. Ne diutius pendeas, palmam tulit; sed nihil tam pusillum,
nihil tam sine voce, nihil tam.... Verum haec tu tecum habeto. In
Andromacha tamen maior fuit quam Astyanax, in ceteris parem habuit
neminem. Quaeris nunc de Arbuscula. Valde placuit. Ludi magnifici et
grati; venatio in aliud tempus dilata.
Sequere nunc me in campum. Ardet ambitus;
σῆμα δέ τοι ἐρέω. Faenus ex triente Idibus Quinctilibus factum erat
bessibus. Dices: “Istuc quidem non moleste fero.” O virum! o civem!
Memmium Caesaris omnes opes confirmant. Cum eo Domitium consules
iunxerunt, qua pactione, epistulae committere non audeo, Pompeius
fremit, queritur, Scauro
a word: for my little girl, who is ill, was afraid I might offend
Publius. After all this the people of Reate took me to their “banks and
braes” to plead their cause against the Interamnates before the consul
and ten commissioners, because the Veline lake, drained by the channel
cut by M’. Curius through the mountain, flowed into the Nar. By
this means the famous Rosia has been dried up, though it is still
moderately damp. I stayed with Axius, who took me for a visit to the
Seven Waters too.
For Fonteius’ sake I returned to Rome on the 9th of July. I went to the
theatre and was greeted with loud and unbroken applause—but don’t bother
about that: I am a fool to mention it. Then I gave my attention to
Antiphon. He was granted his freedom before he appeared: and, not to
keep you in suspense, he won his laurels. But there never was such a
little weakling with so little voice and so.... But keep that to
yourself. However in the Andromache he was taller than Astyanax: among
the rest there was no one of his size. You want to know next about
Arbuscula: she pleased me very much. The games were magnificent and much
liked. The wild beast hunt was put off till later.
Now follow me to the election field. There is an outburst of bribery.
More by token, the rate of interest has risen from 4 per cent to 8 per
cent since the 15th of July. You will say: “Well, I can put up with that
at any rate.” And you call yourself a man and a patriot! Memmius is
supported by all Caesar’s influence. The consuls have coupled him with
Domitius in an agreement which I dare not commit to paper. Pompey is
raging and growling and backing
studet, sed, utrum fronte an mente, dubitatur. Ἐξοχὴ in nullo est;
pecunia omnium dignitatem exaequat. Messalla languet, non quo aut animus
desit aut amici, sed coitio consulum et Pompeius obsunt. Ea comitia puto
fore ut ducantur. Tribunicii candidati iurarunt se arbitrio Catonis
petituros. Apud eum HS quingena deposuerunt, ut, qui a Catone damnatus
esset, id perderet et competitoribus tribueretur.
Haec ego pridie scribebam, quam comitia fore putabantur. Sed ad te,
quinto Kal. Sextil. si facta erunt, et tabellarius non erit profectus,
tota comitia perscribam. Quae si, ut putantur, gratuita fuerint, plus
unus Cato potuerit quam omnes leges omnesque iudices. Messius
defendebatur a nobis de legatione revocatus; nam eum Caesari legarat
Appius. Servilius edixit, ut adesset. Tribus habet Pomptinam, Velinam,
Maeciam. Pugnatur acriter; agitur tamen satis. Deinde me expedio ad
Drusum, inde ad Scaurum. Parantur orationibus indices gloriosi. Fortasse
accedent etiam consules designati. In quibus si Scaurus non fuerit, in
hoc iudicio valde laborabit.
Ex Quinti fratris litteris suspicor iam eum esse in Britannia. Suspense
animo exspecto, quid agat. Illud quidem sumus adepti, quod multis et
magnis
Scaurus; but whether ostensibly or in earnest is more than one can say.
None of them is romping ahead: money levels all their ranks. Messalla is
not in the running, not that his heart or his friends have failed him,
but the coalition of the consuls and Pompey are both against him. I
think the elections will have to be postponed. The candidates for the
tribunate have taken an oath to submit their conduct to Cato’s approval,
and have deposited £4,400 with him on the condition that any one of
them who is condemned by Cato shall lose it and it shall be given to his
rivals.
I am writing this the day before the elections are expected to come off.
But on the 28th I will give you a full account of them, if they have
taken place and the messenger has not started. If they really are
conducted without bribery, which people think will be the case, then
Cato alone will have done more than all the laws and all the law courts
can do. I am acting for Messius, who has been recalled from his office.
Appius had given him a commission on Caesar’s staff: but Servilius
issued a warrant requiring his presence. The tribes he has to face are
the Pomptine, Veline and Maecian. It is a sharp struggle, however it is
getting on fairly well. Then I have to get ready for Drusus and after
that for Scaurus. These will make grand titles for my speeches. I may
even have the names of the consuls elect to add to the list; and, if
Scaurus is not one of them, he will find himself in serious difficulties
in this trial.
From my brother Quintus’ letters I suspect he is now in Britain, and I
am very anxious to know how he is getting on. One point I have certainly
gained:
indiciis possumus iudicare, nos Caesari et carissimos et iucundissimos
esse. Dionysium velim salvere iubeas et eum roges et hortere, ut quam
primum veniat, ut possit Ciceronem meum atque etiam me ipsum erudire.
Latin / Greek Original
de Eutychide gratum qui vetere praenomine, novo nomine T. erit Caecilius, ut est ex me et ex te iunctus Dionysius M. Pomponius. valde me hercule mihi gratum est Eutychidem tuam erga me benevolentiam cognosse (et) suam illam in meo dolore sumpatheian neque tum mihi obscuram neque post ingratam fuisse. [2] iter Asiaticum tuum puto tibi suscipiendum fuisse; numquam enim tu sine iustissima causa tam longe a tot tuis et hominibus et rebus carissimis et suavissimis abesse voluisses. sed humanitatem tuam amoremque in tuos reditus celeritas declarabit. sed vereor ne lepore suo detineat diutius praetor Clodius et homo pereruditus, ut aiunt, et nunc quidem deditus Graecis litteris Pituanius. sed si vis homo esse, recipe te ad nos ad quod tempus confirmasti. Cum illis tamen cum salvi venerint Romae vivere licebit. avere te scribis accipere aliquid a me litterarum. [3] dedi ac multis quidem de rebus hemerolegdon perscripta omnia; sed ut conicio, quoniam mihi non videris in Epiro diu fuisse, redditas tibi non arbitror. genus autem mearum ad te quidem litterarum eius modi fere est ut non libeat cuiquam dare nisi de quo exploratum sit tibi eum redditurum. [4] nunc Romanas res accipe. A. d. iiii Nonas Quintilis Sufenas et Cato absoluti, Procilius condemnatus. ex quo intellectum est trisareiopagitas ambitum, comitia, interregnum, maiestatem, totam denique rem publicam flocci non facere, [debemus] patrem familias domi suae occidi nolle, neque tamen id ipsum abunde; nam absolverunt xxii, condemnarunt xxviii. Publius sane diserto epilogo criminans (me) mentis iudicum commoverat. Hortalus in ea causa fuit cuius modi solet. nos verbum nullum; verita est enim pusilla, quae nunc laborat, ne animum Publi offenderem. [5] his rebus actis Reatini me ad sua Tempe duxerunt ut agerem causam contra Interamnatis apud consulem et decem legatos, quod lacus Velinus a M'. Curio emissus interciso monte in Nar defluit; ex quo est illa siccata et umida tamen modice Rosia. vixi cum Axio, qui etiam me ad septem aquas duxit. [6] redii Romam Fontei causa a. d. vii Idus Quint. veni in spectaculum primum magno et aequabili plausu. sed hoc ne curaris; ego ineptus qui scripserim. deinde Antiphonti operam. is erat ante manu missus quam productus. ne diutius pendeas, palmam tulit; sed nihil tam pusillum, nihil tam sine voce, nihil tam . . . verum haec tu tecum habeto. in Andromacha tamen maior fuit quam Astyanax, in ceteris parem habuit neminem. quaeris nunc de Arbuscula; valde placuit. ludi magnifici et grati; venatio in aliud tempus dilata. [7] sequere nunc me in campum. ardet ambitus; sema de toi ereo; faenus ex triente Idibus Quintilibus factum erat bessibus. dices "istuc quidem non moleste fero." O virum! o civem! Memmium Caesaris omnes opes confirmant. Cum eo Domitium consules iunxerunt, qua pactione epistulae committere non audeo. Pompeius fremit, queritur, Scauro studet, sed utrum fronte an mente dubitatur. Exoche in nullo est; pecunia omnium dignitatem exaequat. Messalla languet, non quo aut animus desit aut amici sed coitio consulum (et) Pompeius obsunt. ea comitia puto fore ut ducantur. tribunicii candidati iurarunt se arbitrio Catonis petituros. apud eum HS quingena deposuerunt ut qui a Catone damnatus esset id perderet et competitoribus tribueretur. [8] haec ego pridie scribebam quam comitia fore putabantur. sed ad te, quinto Kal. Sextil. si facta erunt et tabellarius non erit profectus, tota comitia perscribam. quae si, ut putantur, gratuita fuerint, plus unus Cato potuerit quam (omnes leges) omnesque iudices. [9] Messius defendebatur a nobis de legatione revocatus; nam eum Caesari legarat Appius. Servilius edixit ut adesset. tribus habet Pomptinam, Velinam, Maeciam. pugnatur acriter; agitur tamen satis. deinde me expedio ad Drusum, inde ad Scaurum. parantur orationibus indices gloriosi. fortasse accedent etiam consules designati. in quibus si Scaurus non fuerit, in hoc iudicio valde laborabit. . ex Quinti fratris litteris suspicor iam eum esse in Britannia. suspenso animo exspecto quid agat. illud quidem sumus adepti, quod multis et magnis indiciis possumus iudicare, nos Caesari et carissimos et iucundissimos esse. Dionysium velim salvere iubeas et eum roges et hortere ut quam primum veniat, ut possit Ciceronem meum atque etiam me ipsum erudire.