Letter 92

Marcus Tullius CiceroTitus Pomponius Atticus|c. -51 AD|Cicero|AI-assisted

Yes, I did see your feelings when we parted, and to my own I can
testify. That is an additional reason why you should take care that no
new decrees are passed, to prevent this painful separation from lasting
more than one year. You have taken the right steps with Annius
Saturninus. As to the guarantee, please give it yourself, while you are
in town. There are some proofs of ownership, for instance those for
Mennius’ or rather Atilius’ estate. You have done exactly what I wanted
in Oppius’ case, especially in putting the £7,000 to his credit. I
must have that paid off without waiting till I’ve got in all my arrears,
even if I have to get into the hands of the Jews over it.

Now I come to the line you wrote crosswise at the end of your letter, in
which you give me a word of advice about your sister. The facts of the
case are that when I reached Arpinum and my brother had come, the first
thing we did was to have a long talk about you. After that I brought the
talk round to the discussion you and I had about your sister at
Tusculum. My brother’s behaviour then to your sister was gentleness and
kindness itself. If there ever was any quarrel about

fuerat ex ratione sumptus offensio, non appareret. Ille sic dies.
Postridie ex Arpinati profecti sumus. Ut in Arcano Quintus maneret, dies
fecit, ego Aquini, sed prandimus in Arcano. Nosti hunc fundum. Quo ut
venimus, humanissime Quintus “Pomponia” inquit, “tu invita mulieres, ego
arcivero viros.” Nihil potuit, mihi quidem ut visum est, dulcius idque
cum verbis tum etiam animo ac vultu. At illa audientibus nobis “Ego ipsa
sum” inquit “hic hospita,” id autem ex eo, ut opinor, quod antecesserat
Statius, ut prandium nobis videret. Tum Quintus “En” inquit mihi “haec
ego patior cotidie.” Dices: “Quid, quaeso, istuc erat?” Magnum; itaque
me ipsum commoverat; sic absurde et aspere verbis vultuque responderat.
Dissimulavi dolens. Discubuimus omnes praeter illam, cui tamen Quintus
de mensa misit. Illa reiecit. Quid multa? nihil meo fratre lenius, nihil
asperius tua sorore mihi visum est; et multa praetereo, quae tum mihi
maiori stomacho quam ipsi Quinto fuerunt. Ego inde Aquinum. Quintus in
Arcano remansit et Aquinum ad me postridie mane venit mihique narravit
nee secum illam dormire voluisse et, cum discessura esset, fuisse eius
modi, qualem ego vidissem. Quid quaeris? vel ipsi hoc dicas licet,
humanitatem ei meo iudicio illo die defuisse.

Haec ad te scripsi fortasse pluribus, quam necesse fuit, ut videres tuas
quoque esse partes instituendi et monendi. Reliquum est, ut, antequam
proficiscare, mandata nostra, exhaurias, scribas ad me omnia, Pomptinum

expense, there were no signs of it. So passed that day. On the next day
we started from Arpinum. A festival caused Quintus to stop at Arcanum,
while I went on to Aquinum: but we lunched together at Arcanum. You know
his place there. Well, when we reached it, Quintus said most politely,
“Pomponia, you invite the ladies, I will ask the men.” Nothing, so far
as I could see, could have been more gentle than his words or his
intention or his expression. But before us all she answered “I’m only a
stranger here”; just because Statius had been sent on in front to get
dinner ready for us, I suppose. Says Quintus to me: “There you are.
That’s what I have to put up with every day.” You may say there surely
was not much in that. But there was a good deal: indeed she upset me
myself; she answered with such uncalled for acrimony in word and look. I
concealed my annoyance. We all took our places except her: but Quintus
sent her something from the table, which she refused. In a word, it
seemed to me that my brother was as good-tempered and your sister as
cross as could be, and I have omitted a lot of things that aroused my
wrath more than Quintus’. Then I went on to Aquinum. Quintus stayed at
Arcanum, and came to me the next morning, and told me that she would not
sleep with him and, when she was leaving, she was as cross as when I saw
her. In fact, I don’t care if you tell her herself, that to my mind she
behaved with a lack of courtesy that day.

I have said perhaps more than necessary about it to show you that it is
your turn to do a little instructing and advising too. It only remains
for you to fulfil all my commissions before you start, and send me an
account of all of them, to rout Pomptinus out,

extrudas, cum profectus eris, cures, ut sciam, sic habeas, nihil
mehercule te mihi nec carius esse nec suavius. A. Torquatum amantissime
dimisi Menturnis, optimum virum; cui me ad te scripsisse aliquid in
sermone significes velim.

Latin / Greek Original

ego vero et tuum in discessu vidi animum et meo sum ipse testis. quo magis erit tibi videndum ne quid novi decernatur, ut hoc nostrum desiderium ne plus sit annuum. de Annio Saturnino curasti probe. [2] de satis dando vero te rogo, quoad eris Romae tu ut satis des. et sunt aliquot satisdationes secundum mancipium veluti Mennianorum praediorum vel Atilianorum. de Oppio factum est (ut) volui, et maxime quod DCCC aperuisti. quae quidem ego utique vel versura facta solvi volo, ne extrema exactio nostrorum nominum exspectetur. [3] nunc venio ad transversum illum extremae epistulae tuae versiculum in quo me admones de sorore. quae res se sic habet. Vt veni in Arpinas, cum ad me frater venisset, in primis nobis sermo isque multus de te fuit. ex quo ego veni ad ea quae fueramus ego et tu inter nos de sorore in Tusculano locuti. nihil tam vidi mite, nihil tam placatum quam tum meus frater erat in sororem tuam, ut, etiam si qua fuerat ex ratione sumptus offensio, non appareret. ille sic dies. postridie ex Arpinati profecti sumus. Vt in Arcano Quintus maneret dies fecit, ego Aquini, sed prandimus in Arcano. Nosti hunc fundum. quo ut venimus, humanissime Quintus 'Pomponia' inquit 'tu invita mulieres, ego viros accivero.' nihil potuit, mihi quidem ut visum est, dulcius idque cum verbis tum etiam animo ac vultu. at illa audientibus nobis 'ego ipsa sum' inquit 'hic hospita,' id autem ex eo, ut opinor, quod antecesserat Statius ut prandium nobis videret. tum Quintus 'en' inquit mihi haec ego patior cotidie.' [4] dices 'quid quaeso istuc erat?' Magnum; itaque me ipsum commoverat; sic absurde et aspere verbis vultuque responderat. dissimulavi dolens. discubuimus omnes praeter illam, cui tamen Quintus de mensa misit. illa reiecit. quid multa? nihil meo fratre lenius, nihil asperius tua sorore mihi visum est; et multa praetereo quae tum mihi maiori stomacho quam ipsi Quinto fuerunt. ego inde Aquinum. Quintus in Arcano remansit et Aquinum ad me postridie mane venit mihique narravit nec secum illam dormire voluisse (et) cum discessura esset fuisse eius modi qualem ego vidissem. quid quaeris? vel ipsi hoc dicas licet, humanitatem ei meo iudicio illo die defuisse. haec ad te scripsi fortasse pluribus quam necesse fuit, ut videres tuas quoque esse partis instituendi et monendi. reliquum est ut ante quam proficiscare mandata nostra exhaurias, scribas ad me omnia, Pomptinum extrudas, cum profectus eris cures ut sciam, sic habeas nihil me hercule te mihi nec carius esse nec suavius. A. Torquatum amantissime dimisi Menturnis, optimum virum; cui me ad te scripsisse aliquid in sermone significes velim.

Related Letters