Home › Letters › Pope Gregory the Great › Letter 5038 Gregory to Elias [of Isauria], priest and abbot.
I have received the most welcome letter from your Holiness, in which you have satisfied me that I should not be saddened that you did not come to the threshold of blessed Peter, prince of the apostles [i.e., Rome], as I had wished. Indeed, I very much wanted to see you; but if bodily illness or the impediment of age prevented it, this is enough for me — that wherever your Holiness may be, you pray earnestly on my behalf, because even though we are separated in body by distance, we are always united in love.
We have sent the Gospels as you requested. As for your son Epiphanius [a monk under Elias's care], you asked that we should advance him to holy orders and send him back to you. In the first matter we heard you; in the second, however, we could not comply. He has indeed been made a deacon, but whoever once receives holy orders in this Church [the Roman Church] no longer has permission to leave it. If, then, I could not see you in person, I take consolation from this: that I find rest in your son.
Now, regarding the money — you wanted fifty solidi [gold coins] sent to you for the needs of your monastery. Thinking this was too much, you gave ten of them back to us, so that we would send only forty. And lest even that might be too burdensome for us, you were kind enough to return still more from the total. But since we have found you so very generous in your consideration for us, we respond to that generosity in kind. We have sent fifty, and lest perhaps that be too little, we added another ten on top. And lest even that still be too little, we had another twelve joined to the sum [totaling seventy-two solidi].
In this we recognize your love, because you presume upon us just as you ought to presume. But I beg you, by Almighty God, that you offer constant prayers on my behalf, so that I may be swiftly freed from the sins that bind me and the tribulations that weigh me down, and may enjoy the joys of our heavenly homeland. What you indicated in your letters about how you pray for me — know that it greatly relieved me. But now, after my request, do even more than you were already doing even without my asking.
As for the aforementioned Epiphanius, my most beloved son, now a deacon — because we have bound him to this Church through the diaconate, your Holiness should not be saddened. Rather, consider that since you yourself cannot come in person because of bodily weakness, through your son you serve blessed Peter, prince of the apostles, and you will enjoy the reward of heavenly recompense.
May the Holy Trinity guard you with its protection, and in the wilderness of this present life shield you from enemies that pursue from behind and those that block the way ahead — so that it may forgive whatever past sins are yours, and by the hand of its mercy remove from your path those dangers that still lie before you. May the Trinity itself lead you, bring you safely through, and receive you into eternal joy. May it grant you to attain the lot of the elect, and to pray for me, a sinner, that I may deserve to be absolved.
Given in the month of June, in the thirteenth indiction [June 595 AD].
AD ELIAM PRESBYTERUM ET ABBATEM.
R Excuaationem ejus accipit; mittit Evangelia; Epipha-
nium diaconatu Romane Ecclesie alliqat ; mode-
s{am 8ubsidi1 petitionem liberaluate vincit.
Gregorius Eliz presbylero et abbati lsauriz.
Dulcissima $sanclitatis vestra: Scripta SuScepi, in
quibus mihi $atisſecistis, ut contristari non debeam
quod secundum meum desiderium ad beati Petri
aposto!orum pt incipis limina non venislis. Et ego
quidem omnino vos videre volui; sed si molestia
corporis * aut ztatis impedimento ſuit, hoc mihi suF-
ficit, ut ubicunque tua $anclitas ſuerit, pro me $olli-
cite oret, quia etsi locis corpore dividimur, chari-
tale Semper indisjuneti 8umus. Evangelia aulem si-
cut mandaslis transmisimus. Filium vero vestirum
Epiphanium mandastis (Grat. 1, g. 1, c. 122), ut ad
Sacrum ordinem provehere deberemus, vobisque re-
transmittere. Sed in uno vos audivimus, in alters
antem minime audire - potuimns. Diaconus quidem
ſactus et; sed Þ quisquis Semel in hac Ecclesia or-
dinem $acrum acceperit, egrediendi ex ea ulterius
licentiam non habet. Si ergo vos videre non polui,
hac ex re consolationem habeo, quia in filio vestro
requiesco. Solidos autem vobis voluislis pro necessi-
tatibus celle quinquaginta transmitti, quos multum
esse xstimantes, ex eis nobis- decem donastis, ut
quadraginta mitteremus. Sed ne forsitan vel hoe
grave esset, adhuc alios nobis ex eis estis digna'i
largiri. Sed quia vos valde © in continentia- nostra
benignos inve::imus, eidem benignilati vice simili
respondemus. Quinquaginta transmisimus, et ne for-
damna injusle illata hinc inde resarcianutur ex arbi-
[rio judicum. GUSSANY.
© Corrupte ac contra Mss. fidem Editi, si ratio ju-
dicantium.
Eerisr. XXAVII |AL. 15, indict. 2]. — © Vatic.
« Colhb. vet., Marin:. |
4 In Covlb. vet. subditur die 6 mensis Junii, indict.
15. In Collect. Pauli, Data dic quo 8wpra, hoc est 6 Ju-
vii, indict. 14.
Eetst. XX XVIII [ Al. 30]. — © Excusi, aut @fatis
fp
quod abest a Mss. =e PEE
Sanctus Paulinus epist. ad Severum 6, ni fallor, dicit
$e in sacerdotium Domini, non in locum ſuisse de-
dicatum. Idem et aliis potuwit contingere. GUsSAavnv.
© In libello Theodori proxime citato ad epist. 35,
conlinen'ia pro 8ubsidio ponitur : Cyrilti continentta
ultebar. liem in Pelagii epist. 145. Eodem $ensu a
Gregorio 1ps0 usurpatuin videsis lib. 1, epist. 18 et
44; lib. mm, epist. 28; lih. v, epist. 30. Hic vero
conlinentia signilicat amorem, benevolentiam, favo-
rem. Vide notis ad epist. © lib. 1. In Vatic. D legitur
in continentia vestra,
763 EE SANCTI GREGORH MAGNI 764
sitan minus essent, alios decem superaddidimus. Ne A dimus, et in vestra beatitudine non vobis tantum-
vero et hoc adhuc minus esset, alios duodecim jungi
fecimus. In hoc autem cognoscimus charitatem ve-
8tram, quia de nobis ita praeumitis, sicut vos pre-
sumere debetis. Sed per omnipotentem Dominum
rogo, ut assiduas preces pro me facias, quatenus a
peccatis quibus obligatus sum, et tribulationibus qui-
bus premor, citius absolvar, et patriz coelestis gau-
diis perfruar. Hoc autem quod pro me qualiter oratis
in episto:is vestris JB4 indicastis, cognoscite -quia
valde me relevavit. Sed jam post petitionem meam
amplius facite, quam etiam me non petente ſecistis.
Praſatum vero dilectissimum filium meum Epipha-
nium diaconum, quia huic Ecclesiz diaconatn inter-
venienie ligavimus, sanclitatem tuam non debet con-
tris{are, quod sancio Petro apostolorum principi,
quia per temetipsum corpore non vales, ei per filium
two ipse deservias, et lucro ccelestis remunerationis
perſru»ris.
Sancta autem Trinitas te 8ua protectione custo-
diat, et in pr:esentis vitr ercmo a 8ubsequentibus at-
que obviantibus hostibus tegat , ut et si qua sunt ve-
8lra praterita peccata relaxel, et ea quz adhuc ante
faciem veniunt a vobis manu suz pietatis amoveat.
Ipsa te dueat, et ipsa perducat, atque in zylerno gau-
dio ipsa snscipiat. Det tibi ad electorum $ortem per-
lingere, 4 et pro me peccatore, ut abzolvi merear,
orare. * Mense Junio, indictione 13.
EPISTOLA AXNXIX.
AD ANASTASIUM EPISCOPUM,
*De ejus in Antiochenam sedem reslitutione gratulatur,
et uns Naliejue calamitates s(riclinus narrat.
Gregorius Anastasio episcopo Antiocheno.
« Gloria in excelsis Dev, et in terra pax hominibus
bone voluntatis (Luc. n, 14); quia magnus ille flu-
vius, qui quondam arentia Antiochiz $axa relique-
rat, tandem ad proprium alveum reversus, et subje-
ctas juxla. positas valles rigat, ut et unum tricesi-
mum, et aliud sexagesimun, aliud vero centesimum
fructum ſerat. Jam nunc dubium non est multos in
ejus vallibus animarum flores. excrescere, eosSque
ad maturos usque ſructus per linguz vestre fluenta
pervenire. Unde omnipotenti Deo debitam laudem
cordis atque oris vocibus ex omnibus medullis red-
4 In recent. Excusis, et pro peccatis meis, ut ; Secus
quam legatur in Teller., Fatic., Norm., Corb., etc.
* Jia Colbert. vet. el Vatic.
EeisT. XXXIX | Al. 37]. — * Olim hoe evangeli-
cum et angelicum . canticum adhibebatur ad gratia-
rum actionem. Gregorius Turon., lib. 1 de Miraculis
8Sancti Martini, narrat omnem populum, viso mira-
culo quodam cecinisse hymaum Gloria in excelsis
Deo. Consule notam 1083 Menardi ad lib. Sacram.
© Episcopos quoscunque vocatos ſuisse apostoli-
cos, eorumque s:dem apostolicam, $sciun: swdiosi.
Ne igitur actum agam, vide Filesacum, lib. de sacra
episc. Auct. c. 9, \ 45, ubi id variis tesLlimoniis con-
firmat. EsLlamen de Autiochena sede ratio specialis,
quod in ea sancius Petrus primum sederit. Sic infra
sedes Alexandrina ex eo dicitur apostolica, quod
vanctus Marcus Petri discipulus cam administraverit
primus. Gussanv.
modo, se4 omnibus qui vobis subjacent congaude-
mus. Suscepi vero epistolas dulcissime mihi atque
Suavissime Sanciitatis vesirz, ipsum, ut ita dicam,
laborem > gudantes. Et quidem scio quod post illa
quietis culmina, in quibus secreta celestia cordis
tongebas manu, grave valde sit exteriora lolerare.
© Sed memento quia apostolicam sedem regis, et do-
lorem Ccilius temperas, quoniam omnibus omnia ſa-
ctus es. 4 In libris Regum, sicut perſecla vestra 8an-
clitas novit, quidam describitur qui utraque manu
pro dextera utebatur (1 Paralip. xx1). Inqua re ego de
dulcissimo alque $anctissimo dudum patrono domno
meo 7GS Anastasio dubius non sum, quia dum ter-
rena opera ad cclestem utilitatem pertrahit, in usum
B dextrz veriit sinistram, ut et celestis intentio opus
syvum videlicet dextra peragat, et cura temporalium
dum ad juslitiz utilitalem ducitur, ad fortitudinem
dexirz $inisira permuletur.
Et quidem hc esse sine gravi labore et tzdio ne-
quaquam possunt. Sed recordemur labores prece-
dentium, et dura non erunt quz toleramus. Per mul-
fas enim tribulationes oportet nos introire in requum
Dei (Act. xiv, 21). Et 8upra modum gravati 8umus,
8upra etiam virtutem, ila ut et nos !@deret eliam vivere.
Sed et ipsi in nobis responsum mortis habuimus, ut non
simus fidentes in nobis (IT Cor. 1, 8, 9). Et tamen non
sunt condigne passiones hnjus lemporis ® ad superve-
nientem gloriam, que revelabitur in nobis ( Rom. vin,
18). Quomodo igitur sine labore transire possumus
x$stum hujus «#culi, nos infirm oves, in quo gravi-
ter sudasse novimus f et arietes ?
Quantas vero in hac terra tribulationes de Lango-
bardorum gladiis, de iniquitatibus judicum, de ins0-
lentia atque importupſtate causarum, de cura $ubjecto-
rum, de molesiia etiam corporis 5 palior, explere
nec calamo nec lingua suſlicio. De quibus et si qua
breviter possum loqui, dubito, ne vestr $anclissimz
charitati, dum ve suis tribulationibus aſſligitur,-etiam
meas augeam. Sed omnipotens Deus, et 8uz largi-
tate pietalis 8anctissime veslr# bealitudinis meniem .
omni consolatione repleat, et indignum me aliquando
ab bis que patior malis quiescere pro yeslra. iuler-
cessione concedat. Þ> Amen. Gratia, Qua videlicet
4 In Bec. legitur, in lib. Jud cum. Fl 83ne cap. 3,
15,” laudatur Aod, qui utraque manu pro dextra ute-
batur. Si ad lib. 1 Paralip. sanctus Gregorius alludit,
legendum, quidem describun'ur, |
| O— on av ”o —_— x — uw P=IFY
n
F;
b-
de
765 EPISTOLARUM LIB. V. — INDICT. Xi. — EPIST. XL. 766
verba de <criptis veslris accepla idcirco in meis A ut veritali serviens, fallax credatur. Et dudum novi
epis(olis pono, ut de sancto Ignatio vestra beatitudo
cognoscat, quia non 8olum vesler est, sed etiam
nosler. Sicut enim magistrum ejus apostolorum
principem habemus communem, ita quoque ejusdem
principis discipulum nullus nostrum habeat priva»
tum. Benedictionem autem vestiram qua debuimus
mente Sugcepimus, bene redolentem, bene $apien-_
tem. Et omnipotenti D-o gratias agimns, quia et
odora $unt et sapora quz agitis, que dicitis, que da-
tis. De vita igitur vestra dicamus pariter, dicamus
omnes : Gloria in excelsis Deo, et in terra pax homi-
nibus bone voluntatis.
| _ — EPISTOLA XL.
AD MAURICIUM AUGUSTUM.
Þ quoniam Nordulpho plus est ereditum quam mihi,
Leoni amplius quam mihi, et nune eis qui esxe ad
medium videntur plus quam meis assertionibus cre-
dulitas impenditur. |
Et quidem $i terre mew captivitas per quotidiana
momenta non excresceret, de despectione mea atque
irrigione |21tus (acerem. Sed et hoe me vehementer
aſſligit, quia ego unde crimen falsitatis tolero, inde
Italia quotidie ducitur $ub Langobardorumn juge
capliva. Dumque meis suggestionibus in nullo eredi-
tur, \ires hostium imraaniter excrescunt. Hoc tamen
piissimo domino suggero, ut de me mala omnia qua-
libet existimet, de utilitate vero reipublice et
creplionis Haliz non quibuslibet facile pias aures
Conqueritur quod ſatuus appella'us 8it, quod de Ariul- 3 praebeat, sed plus rebus quam verbis credat. Sacer-
phi ad pacem animo plus aliis credaltur quam $ibj ;
quod interim captiva ducatur Italia. Imperatorem ,
ut debitam $acerdolibus reverentiam impendat, mul-
lis horlatur. (uas accepit ipse cenumerat plagas.
Gregorium preſectum et Castorium magis'rum milt-
tum excusal. Diversum ſore ab imperatorio divinum
gudicium.
Gregorius Mauricio Augusto.
la serenissimis jussi0nibus suis dominorum pietas ,
dum me de quibusdam redarguere sludvuit, parcendo
milij ginime pepercit. Nam in eis urbane $simplicita-
tis vocabulo me ſatuum appellat. JGG In Scripiura
eleniin Sacra cum in bona intelligentia ponitur sim-
plicitas, vigilanter s82pe prudenliz atque rectitudini
Sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est : Erat
rir simplexet rectus (Job. 1, 1). Et beatus Paulus apos!o-
lus adinonet, diceus : Es!ote simplices in malo, el pru-
dentes in bono (Rom. xvi, 19). Et per semetipsam
admonet Veritas, dicens : Ezstote pruſentes sicut 8er-
penles, et simplices 8icut columbe ( Matth. x, 1b).
Es8e valde inutile indicans, si aut $implicitati pru-
denlia, aut prudentiz simplicitas desit. Ut ergo $ser-
yos $UOS ad cunclta eruditos efficeret, esSe eos et
simplices sicut columbas, et prudentes ut Serpentes
yoluit, quatenus in eis ei Serpentis as(utia columbe
Simplicitalem acueret, et columbe simplicitas ser-
pentis aslutiam temperaret.
Ego igitur, qui in 8erenissimis dominorum jus-
Sionibus, ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta
prudentia Simplex denuntior, constat procul dubio
quia ſatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipsc
doltibus autem (Cavs. 41, g. 4, c. 41) non ex terrena
poteslate dominus noster citius indignetur, $ed
excellenti consideratione propter cum cujus servi
Sunt, eis ita dominetur, ut etiam debitam reveren-
tian impendat. Nam in divinis eloquiis aliquando
sacerdotes dii, aliquando angeli vocantur. Nam et
per Moysen de eo qui ad juramentum deducendus
esl, diciltur : Applica illum © ad deos ( Exod. xx1,
8), id est ad $acerdotes. Et rursum scriptum est :
Diis non detrahes (Ibid. 28), scilicet sacerdotibus.
Et propheta »it : Labia 8acerdotis custotient scientiam,
et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini
exercituum est (Malach. n, 7). Quid ergo mirum i il-
los vesira pictas dignetur honorare, quibus in su0 elo-
C, quio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos
ipse etiam appellat Deus ?
767 Eecclesiastica quoque testatur historia ,
quia cum piz memorize Constantino prineipi scripto
oblatze accusationes contra epi-copos ſuissent, libel-
los quidem accusationis accepit, sed eosdem qui
accusali ſuerant episcopos Cconvocans, in eorum
conspectu libellos quos acceperat incendit, dicens :
Vos dii eslis, a vero Deo consituti, He , ct inter vos
causas vesiras 4 disponite, quia dignum non es! vt nos.
judicemus deos. It qua tamen $8ententia, pic domine,
Sibi magis ex humilitate quam illis aliquid prexlitit
ex reveientia impensa. Ante enum © quippe pagani in.
republica principes ſuerunt, qui verum Deum nescien
tes, deos ligneos <t lapideos colebant, et tamen eorum
conſiteor. Nam $i hoc vestra pietas tacest, causz D Sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid
clamant. Ego enim si ſatuus non ſuissem, ad- ista
lolerarda guz inter Langobardorum gladios hoe in
lvco patior minime venissem., In ea aulem re quam
de Ariulpho perhibui, quia toto corde * venire ad
rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur,
eljatn mentilus esse reprehendor. Sed ctsi sacerdos
n0n Sum, SCio gravem esse hanc injuriam $acerdoti,
Epist. XL [Al. 51]. — * Hoc ext, convenire cum
republica, et 1o&dos mire.
Faulo Diac., lib. iy Hisior. Langob., c. IT.
© Hebraice, 27 quod etiai aliquando Signifi-
fa
ergo ' mirum $i Christianus imperator veri Dei $a
cerdotes dignetur honorare, dum pagaui , vt prie-
diximus, principes honorem impeudere 8acerdoli-
bus noverunt qui diis ligneis et lapideis $ervie-
hant ?
Hazc ergo pictali dominorum non pro me, $ed pro
cunctis Sacerd«tibus Suggero. Ego cnim homo pec-
cat judices.
4 E-iti, discutite, De hoc praclaro Constaulini ma-
gni facinore leg» Baronium ad an. 525, n. 42 el $e-
'quentibus ; et ex nuperrimis SCriptor:-bus, Tillemon-
Hum im Historia imperatorum, in Conslantino Maguo.
Viie Suzomentian, lib. 1, c. 1
SANCTI GREGORI! MACNI
cator sum. Et quia omnipotenti Deq incessanter A sericordia quam de vestre pielatis juslitia presumo,
quotidie delinquo, aliquod. mihi apud tremendum
examen illius esse remedium $uspicor, $i incessan-
tibus quotidie plagis ſerior. Et credo quia eumdem
omnipotentem Dominum tanto vobis amplius placa-
tis, quanto me ei male servientem districtius affligi-
tis. Mulias enim jam plagas acceperam, et superve-
nientibus dominorum jussionibus, inveni consolatio-
nes quas non sperabam. Si enim possum, has celeri-
ter plagas enumero.
Primum quod mihi pax subducta est, quam cum
Langobardis in Tuscia positis sine ul'o reipublice
dispendio ſeceram. Deinde corrupta pace, de Ro-
mana Civitate milites ablati sunt. Et quidem alii ab
hostibvs occisi, alii vero Narnijs et f Perusii positi ;
et ut Perusjum teneretur, Roma relicta est. Post hoc
plaga gravior ſuit 5 adventus Agilulphi, ita ut oculis
meis cernerem Romanos more canum in collis funibus
ligatos, qui ad Franciam ducebantur venales. Et
quia nos qui intra civitatem ſuimnus, Deo protegente,
manus ejus evasimus, quzsitum est unde culpabiles
esse videremur, videlicet cur frumenta defuerint,
quz in hac urbe-diu multa servari nullatenns pos-
8unt, Sicut in alia suggestione plenins indicavi. Et
quidem de memetipso in. nullo turbatus 8um, quia
teste conscientia ſateor, aiversa quzelibet pati paratus
Sum, dummodo hiec omnia cum $alute duntaxat mee
animz evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio prx-
ſecto et Castorio magistro miltitum non medioeriter
gum aſſlictus, qui et omnia quiz potuerunt fieri
nullo modo facere neglexerunt, et labores vigiliarum
et custodiz civitatis in eadem obsessione vehemen-
tissimos pertulerunt, et post hzc omnia gravi domi-
norum indignatione percussi sunt. De quibus pa-
lenier 768 inlelligo quia eos non $ua acta, sed
mea persona gravat. Cum qua, quia pariter in 1ri-
bulatione laboraverant, post laborem pariter tribu-
lantur.
Quod antem dominorum pietas illud mihi pavendum
et terribile omnipotentis Dei judicium intentat, rogo
per eumdem omnipotentem Dominum ne hoc ulterius
quidem faciat. Nam adhue nescimus quis ibi qualis sit.
Et Paulus egregius predicator ait : Nolite judicare
ante lempus, donec venial Dominus, qui et illuminabit
abzscondita tenebrarum , et maniſeslabit consilia cor-
_ dium (1 Cor. 1v, 5). Hoe tamen breviter dico, quo-
niam indignus et peccator plus de venientis Jesu mi-
Nerm., Corb., et al., Perusio positi.
5 Hizc fusius referuntur hom. ultima in Ezech. Vide
Paulum Diac., lib. ww. Hist., c. 8.
Eersr, XL[[ AL. 53]. — * Gratianus legit, cum devo-
lisgimam. |
4 Norm., premium illud exiguntur.
Et sunt multa quz de judicio illius homines igno-
rant, quia fortlasse que vos laudatis, ille reprehben-
det ; et quze vos reprehenditis, ille laudabit. Inter
hec erg» omnia incerla, ad solas lacrymas redeo, pc-
tens ut idem omnipotens Deus piissimum Dominum
nostirum et sua hic manu regal, el in illo terribili
judicio liberum ab omnibus delictis inveniat. Et me
ita placere, $i necesse est, hominibus faciat, ut zter-
nam ejus gratiam non offendam.
| EPISTOLA XLI.
AD CONSTANTINAM AUGUSTAM.
Imperatori suggerat Cors0s ac Siculos inique ac ni-
mium gravari. Etsi minus in Italie expensas ha-
beretur pecunie, compescendos tamen oppressorum
gemilus.
B Gregorius Constantine Augustze.
Cum *® serenissimam Dominam sciam de ccelesti
palria atque anime 8uz vita cogitare, culpam me
commiltere vehementer existimo, si ea quz pro ti-
more omnipotentis Domini sunt suggerenda siluero.
(Grat. 12,q.1, c. 8.)
Dum in Sardinia insula multos esse gentilium co-
gnovissem, e-8que adhne prave gentilitatis more ido-
lorum $acriſiciis deservire, et ejusdem-insulz 8acer-
dotes ad praedicandum Redemptorem nostrum torpen-
tes existere, unum illuc ex INtaliz episcopis misi, qui
multos gentlilium 2d fidem Domino cooperante per-
duxit. Þ Sed rem mihi sacrilegam nuntiavit, quia hi
qui in ea idolis jimmolant judici premium persol-
vunt, ut eis hoc facere liceal. Quorum dum quidam
baptizati essent, et immolare jam idolis © desivis-
gent, adhuc ab eodem insulze judice, etiam post
baptismum, 4 premium illud exigitur quod dare privs
pro idolorum immolatione consueverant. Quem cum
predictus episcopus increparet, *© lantum $se $uffra-
gium promisisse respondit, ut nisi de causis etiam
talibus impleri non possit. Corsica vero insula tanta
nimietate exigentium et gravanine premitur exactio-
num, ut ipsi qui in illa sunt eadem que exiguntur
complere vix filivs suos vendendo JGY suſliciant.
Unde fit ut, derelicta pia repuhlica , possessores
ejusdem insule ad nefandissimam Langobardorum
genlem cogantur eſfugere. Quid enim gravius, quid
crudelius a barbaris patj possunt quam ut constricti
alque compressi $uos vendere filios compellantur ?
In Sicilia autem insula f Stephanus quidam , mari-
narum partium chartularius, tanita prejudicia tan-
pes ipsi suſfragii titulo pecunias accipiebant sive suſ-
ſragia despotica. Itz Cnjacins in expositione Novell
8, de presidibus, qua Justinianus omne suffragio-
rum genus su<t(ulit. Vide prafationem illius novellz,
et c. 1et 7, ubi reperies multa contra officiorum ve-
nalitatem. Vide etiam Suelonium, in Vespasiano, Cc.
15 et 25. Gussaxv.
OO COOLS 2 nom ————
969 EPISTOLARUM L1B. V. — INDICT. XII. — EPIST. XLI. 770
tasque oppressiones operari dicitur, invadendo loca A corruptionis hujus pondere exutum $u0 conspectni
S$ingulorum, alque sine dictione causarum per pos-
Sessiones ac domos 8 titulos ponendo , ut $i velim
acta ejus singula quz ad me pervenerunt dicere, ma-
gno volumine hxc explere non possim.
QUuz omnia $erenissima domina solerter aspiciat,
el oppressorum gemilus compesc2t. xc enim ego
* al piissimas aures vestras pervenisse non SUSPICOT.
Nam si pervenire potuissent, nunc usque minime
permansissent. Quz piissimo domino apto sunt tem-
pore suggerenda, ut ab anima $Sua, ab imperio atque
liberum existere ſaciat. Quamvis enim inestimabilis
sit ceelestis patriz dulcedo, quz rabat, multi tamen
in hac vila dolores $unt qui ad amorem coelestium
quotidie inpellant. Qui mihi in hoc ipso solum ve-
hementer placent, quia placere in hoc mundo aliquid
non permiltunt.
Quz enim, ſrater $anctissime, de amici vestri
domni Romani persona in hac terra patimur, loqui
minime valemus. Breviter tamen dico, quia ejus in
nos malitia gladios Langobardorum vicit; ita ut
benigniores videautur hostes, qui nos inlerimunt,
quam reipublic# judices, qui nos malila 8ua, © ra»
pinis - atque ſallaciis in cogitaiione consumunt. Et
uno tempore Ccuram episcoporum alque clericorum,
etsi minus expens: in Italia tribuantur, a $uo tamen B Monas!teriorum quoque et populi gerere, contra ho-
imperio oppresSorum lacrymas compescat. Nain et
idcirco fortasse tante expens#e in hac terra minus
ad utilitatem proliciunt, quia cum peccali aliqua ad-
mistione colliguntur. Pracipiant ergo serenissimi |
domini nil cum peccato colligi. Et scio quia etsi pa-
rum reipublice allribuitur ulilitatibus, ex eo mul-
tum respublica + adjuvatur. Quam etsi fortasse con-
lingat expensis minoribus minus adjuvari, melius
cst tumen temporaliter nos non vivere, quam vos
ad zternam vitam obstaculum aliquod invenire. Que
enim mentes, qualia viscera parenium esse possunt,
perpendite, quando filios Suos distrahunt ne tor-
queantur. Qual.ter autem miserendum sit filiis alio-
rum, hoe bene sciunt qui habent proprivs. Unde
mihi hae breviter snggessisse suſliciat, ne $i ea quiz C
in his partibus aguntur pielas vestra non Cognosce-
ret, me apud districtum judicem $ilentii mei culpa
mullaret.
◆
Modern English Latin / Greek Original
Gregory to Elias [of Isauria] , priest and abbot.
I have received the most welcome letter from your Holiness, in which you have satisfied me that I should not be saddened that you did not come to the threshold of blessed Peter, prince of the apostles [i.e., Rome] , as I had wished. Indeed, I very much wanted to see you; but if bodily illness or the impediment of age prevented it, this is enough for me — that wherever your Holiness may be, you pray earnestly on my behalf, because even though we are separated in body by distance, we are always united in love.
We have sent the Gospels as you requested. As for your son Epiphanius [a monk under Elias's care] , you asked that we should advance him to holy orders and send him back to you. In the first matter we heard you; in the second, however, we could not comply. He has indeed been made a deacon, but whoever once receives holy orders in this Church [the Roman Church] no longer has permission to leave it. If, then, I could not see you in person, I take consolation from this: that I find rest in your son.
Now, regarding the money — you wanted fifty solidi [gold coins] sent to you for the needs of your monastery. Thinking this was too much, you gave ten of them back to us, so that we would send only forty. And lest even that might be too burdensome for us, you were kind enough to return still more from the total. But since we have found you so very generous in your consideration for us, we respond to that generosity in kind. We have sent fifty, and lest perhaps that be too little, we added another ten on top. And lest even that still be too little, we had another twelve joined to the sum [totaling seventy-two solidi] .
In this we recognize your love, because you presume upon us just as you ought to presume. But I beg you, by Almighty God, that you offer constant prayers on my behalf, so that I may be swiftly freed from the sins that bind me and the tribulations that weigh me down, and may enjoy the joys of our heavenly homeland. What you indicated in your letters about how you pray for me — know that it greatly relieved me. But now, after my request, do even more than you were already doing even without my asking.
As for the aforementioned Epiphanius, my most beloved son, now a deacon — because we have bound him to this Church through the diaconate, your Holiness should not be saddened. Rather, consider that since you yourself cannot come in person because of bodily weakness, through your son you serve blessed Peter, prince of the apostles, and you will enjoy the reward of heavenly recompense.
May the Holy Trinity guard you with its protection, and in the wilderness of this present life shield you from enemies that pursue from behind and those that block the way ahead — so that it may forgive whatever past sins are yours, and by the hand of its mercy remove from your path those dangers that still lie before you. May the Trinity itself lead you, bring you safely through, and receive you into eternal joy. May it grant you to attain the lot of the elect, and to pray for me, a sinner, that I may deserve to be absolved.
Given in the month of June, in the thirteenth indiction [June 595 AD] .
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.