From: Hormisdas, Pope of Rome
To: The orthodox bishops [those already in communion with Rome]
Date: ~517 AD (April 3)
Context: A letter of encouragement to bishops who have remained faithful to Rome and Chalcedon during the schism, acknowledging their suffering and strengthening their resolve.
Hormisdas to the orthodox bishops.
God is indeed the special consolation of the faithful, and those who have devoted themselves to him with their whole mind never fail, even in the harshest circumstances. Yet I confess that I owe this expression of concern to the steadfastness of your commitment: just as I rejoice in your faithfulness, so I am bound to sustain it.
You have endured much. The pressure to conform, the isolation from colleagues who chose a different path, the political difficulties that come with standing firm — none of this has escaped my attention. I want you to know that Rome sees your struggle and honors it.
Hold fast. The cause you serve is not a human cause but a divine one, and the God who called you to this stand will not abandon you in it. I send you my encouragement together with my prayers, and I ask for yours in return.
HORxisDA EPiscopis ORTHODoxis. Est quidcm fidelium speciale solatium deus nec umquam inter quaelibet dura deficiunt, qui se ad eum toto mentis studio contulerunt. uerumtamen hoc uotum proposito uestro debere me fateor, ut sicut exulto
2 Timoth. II 4, 2 3 Timoth. I 4, 16
1 haec Thiel disscipulum V 2 importune Car. cum Vulgata 4 fa- ciens p: facies F* 5 proptheticis V 6 nonriis o^: nols V, monitis 7 sentecias V 16 retraat V 20 Data terno nonas ap^is V
180, Dat. (simul cum epp. 126. 128, 129, 131, 132) a. 517 die 3 Apr, per Ennodium etc. Edd. Car. P 465; Bar. ad a. 517, ^l; CoUect. Concil; BTA I 399; Thiel 803. 23 norjiisda V, corr. a ^po F, corr. o 25 ueruntamen F
550 Hormisda episcopis orthodozis
de sinceritate fidei uestrae, ita de firmitate merear gaudere
2 constaDtiae. unde et aspectu interiore uos intuens ad desi- derium coUoquendi uobiscum promptus adsurgo, ut et dilec- tionem circa deum uestram litterario sermone remunerer et spem paginali adhortatione confirmem atque ita his, cum s quibus mihi est consortium sanctae communionis, iucundum reddam testimonium caritatis. non enim sufficit animo meo de uobis esse securum, nisi ostendero illum quoque, quo uos complector, affectum. siquidem declarat se non ex iudicio odisse a dei dilectione diuisos, qui potest non amare con- lo
3 iunctos. benedico igitur deum, dum feruorem fidei uestrae inter procellas uarias et tempestatum aduersa considero. uos quoque ut super his pietatem eius glorificetis, uberiore exul- tatione suadeo, qui electorum suorum mentes quo acceptiores sibi reddat, examinat et licet cognitos sibi quibusdam tamen i& difficultatibus probat, ut iustitiam quoque inesse dono, quod largitur, ostendat. atque ideo pertinaciter bono uos conuenit imminere proposito nec in uia, quae ducit ad caeli regna,
4 deficere. qui intuetur dominici munera non aestimanda pro- missi, nuUius potest respectum habere periculi. non enim 20 frangit consideratio praesentium malorum, nisi futurorum bonorum uincat obliuio, quando omnem amaritudinem laboris excludit, qui dulcedinem spei, quae expectatar, ammiserit. quae enim diflicultas beatitudini par est aut quae condignae praemiis passiones ad futuram scilicet gloriam, quae in nobis 25
5 apostolo annuntiante reuelabitur? absit ne quicquam a Christi caritate nos separet! quanta est tribulatio, si gloriam parit? materia prosperorum est, quae putatur aduersitas. dum incli- namur, erigimur. nemo haberet futuram remunerationem, nisi necessitates praesentium sustineret. uidete, quanto opere so
25 sq. cf. Rom. 8, 18
Epist. CXXX 2—10.
551
hominum terrena messis adsurgat: quanto est igitur labore procurandum, ut caelestia dona non pereant? quieta est 6 neglegentium uita sed non opulenta substantia. dignus est operarius, ut fructum mercedis accipiat. indiscreta passim
5 pietas cum impietate languesceret, si examinatio bonos a malis diuisura cessaret. gratum admodum spectaculum domino est in agone iustonim nec quicquam ita supernam gratiam conciliat homini sicut aduersorum impetus patienter excepti. quis milites sub pacis securitate miretur? non est arduum 7
10 in sicco secura fixisse uestigia nec artem gubernatoris ostendit marina tranquillitas; satis est intrepidum inter bella procedere, inter lubrica non labare, fluctus in tempestate contemnere. saeuiat et motus suos exerceat mundana temptatio, dum manifesti appareant qui probantur. haec scientes, karissimi 8
15 fratres, fidei uestrae tenete constantiam et ipsa etiam, si inciderint, militantia meritis uestris amate pericula. annuntiate, quae colitis, et participate etiam per uniuersum orbem mandata euangelica, quae tenetis. supra stipendia uestra correctio quoque uobis adscribatur aliena. inter peccatorum 9
to enumerationem, quibus sibi diuinam gratiam plenus spiritu dei propheta conciliat, inter ea, quibus misericordiam, qua conseruetur, exorat, docere se iniquos uias domini et conuer- sionem per se fieri praedicat impiorum. beati, quibus uita innocenter acta dat praemium; beati, per quos aliis quoque
25 praestatur exemplum. et nos quidem, quantum in nobis est, 10 nec soUicitudine nec labore cessamus, ut humilitatem, quam nos dominus noster docuit, imitati, quae saluti eorum conue- niunt, postulemus, ut dispensationis mihi creditae dum agno- scitur cura, probentur officia. nam repefcita uice Ennodium
so atque Peregrinum fratres et coepiscopos nostros mandata legatione direximus rationem adhortationes preces lacrimas
3 sq. cf. Luc. 10, 7 14 cf. Cor. I 11, 19 22 Psalm. 50, 15
3 <uoti> opulenta Car. 6 gradum F, corr. 9 miles . . meretur Car, 12 lauare 7, corr. o 19 peccatorum V: ceterorum 21 miseri- cardia F, carr. 28 disspensacionis V 29 repecita V
552 Hormisda Possessori; Honnisda Constantinopolitanis
ingerentes, ut ab impiorum contagione separati ad ueram fidem isdem, quibus uos, modis et apostolica scita se conferant aut certe non nos defuisse praedicationi sed illos propriae saluti mundus agnoscat.
◆
From:Hormisdas, Pope of Rome
To:The orthodox bishops [those already in communion with Rome]
Date:~517 AD (April 3)
Context:A letter of encouragement to bishops who have remained faithful to Rome and Chalcedon during the schism, acknowledging their suffering and strengthening their resolve.
Hormisdas to the orthodox bishops.
God is indeed the special consolation of the faithful, and those who have devoted themselves to him with their whole mind never fail, even in the harshest circumstances. Yet I confess that I owe this expression of concern to the steadfastness of your commitment: just as I rejoice in your faithfulness, so I am bound to sustain it.
You have endured much. The pressure to conform, the isolation from colleagues who chose a different path, the political difficulties that come with standing firm — none of this has escaped my attention. I want you to know that Rome sees your struggle and honors it.
Hold fast. The cause you serve is not a human cause but a divine one, and the God who called you to this stand will not abandon you in it. I send you my encouragement together with my prayers, and I ask for yours in return.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.