Letter 1094: Anger is a fire: useful when controlled, devastating when unleashed.
On the verse: "To those who are called according to purpose." Divine grace, when blended with human eagerness, saves the person. Therefore he who had Christ speaking in him said: "All things work together for good to those who are called according to purpose." For the calling alone was not sufficient — for all were called, but not all obeyed — rather, the purpose of those called also contributed to their salvation. For the calling did not come about by compulsion or force, but voluntarily.
That sin is more grievous than death. On the verse: "For the wages of sin is death," and: "Let not sin reign in you." If the wages of sin is death, and if the Apostle commands that sin should not reign in our mortal body, then clearly sin is worse than death itself. For death dissolves the body for a time, but sin casts the soul into eternal punishment. Death is the common lot of all human nature, both righteous and unrighteous; but sin belongs to those who choose it willingly. Therefore we should fear sin more than death, since death is merely the separation of soul from body, while sin is the separation of the soul from God — which is the true and ultimate death. This is the teaching that has been handed down to us from the apostles and confirmed by the blood of the martyrs, and no amount of philosophical speculation or rhetorical cleverness can improve upon it or replace it. The person who departs from this teaching wanders in a wilderness of his own making, and the further he travels, the more hopelessly lost he becomes. But the person who holds fast to the apostolic faith, even when the storms of controversy rage around him, stands upon a rock that cannot be shaken.
AI-assisted translation — This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.
Latin / Greek Original
Εἰς τὸ " «ε Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κιλητοῖς οὖσιν. Ἢ θεία χάρις (δ5) τῇ ἀνθρωπίνῃ χιρνωμένη () προθυμίᾳ, σώζει τὸν ἄνθρωπον. Διόπερ χαὶ ὁ τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα εἶπε" ε« Συνεργεῖ τοῖς χατὰ πρόθεσιν χλητοῖς οὖσιν. ν Οὐ γὰρ ἣ κλῆ- σις μόνον (πάντες γὰρ ἐχλήθησαν μὲν, οὐχ ὑπήχου- σαν δέ)" ἀλλὰ χαὶ πρόθεσις τῶν χεχλημένων τὴν σωτηρίαν εἰργάσατο. Οὐ γὰρ ἠναγχασμένῃ γέγονεν ἡ χλῆσις, οὐδὲ βεδιασμένη, ἀλλ᾽ ἑχούσιος. ΝΒ’. -- ΑΘΑΝΆΑΣΙΩ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ (). Ὅτι ἡ ἁμαρτία τοῦ θαγάτου χαλεπωτέρα. Εἰς τό" « Εἰ γὰρ τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας θάνα- τος " ν καί" « Μὴ βασιλευέτω ἐν ὑμῖν ἡ ἁμαρ- τία " » καὶ πάλιν" «ε Ἰ1ὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία. » Ἧ ἁμαρτία πολλῷ τοῦ θανάτου ἐστὶ χαλεπωτέρα. Διὸ χαὶ ὁ Παῦλος, ὁ μάλιστα πάντων τὰ τοιαῦτα διασχέπτεσθαι δεινὸς (), τὴν μὲν βασιλίδα εἶπε, . --- ΤτΗΕΟΝΥ͂Ι. μα (Ῥαμίϊ αἰοιμηιν; « φιὴὶ δεοιπά μηι ρΤῸρ0- εἰίμηι τοσαιὲ δἰιπὶ ". » υἱνίπα σγϑιλλ Ἰυυπηδη τηΐϊδτὰ ἱπά . γα Δηϊ αν] Ρτοιηριϊυὐΐϊηϊ, βαϊνυαι ἰδεῖς ᾿οπιίποη). Οποεῖγοι οἰἰδπὶ ἀροβίο!ιιβ, αυΐ ΟἸιγίϑιυπν Παθαθαῖ ἰ . [- φυδηίαπι, ἀΐοουδιὶ : « Οοορογαίυγ ἰἶ6., φυΐ βοουπάμπην Β Ργοροβί᾽υπι γοοδιὶ βιηϊ. ν ΝΌη δηΐη γ (οπηηθ8 δηλ νοοϑιὶ βυπηὶ αυϊάδιη, ηυη Οὐδάϊθ- γυηὶ νοοσδιϊοηΐ), γ Γὰπι δἰἴ84π ργοροϑίιυπ) νου . δ αυα ργοροι8ἷ0 οἱ δίυὐιπιὶ οὐδοφυθηαϊΐ ἰῃ γὸ- ἔδι19 δαί αἰδη ορογαΐαγ. ΝΟὴ δε ἷπὶ οοδοίδ εἐδὶ γορϑίϊο, Π64ι6 νἱοίδηί, δοὰὶ νου ηἰδγὶα ἃ6 Θροπίβϑῃθ. . -- ΑΤΠΆΝΑΒΘΙΟ ΡΒΕΘΒΥΤΕΒΟ. Ῥεσοπίμηι πΊΟΥΙΕ φγαυΐϊι5 ε826. [πη αἰείμπι Ραπίϊ : « διρεπε μι μοσσι αὶ πιοΥδ' ..ν πι: ε« Νὲὼ γὸ- σπεὶ ἱν υοὐὶς μεσεπίιπι ᾿Ἶ. ν τὶ Ὑπῦδηι Σ « διϊπιμάι8 αἰ δηὶ πιοτίὶς ὁεἰ ρεεταίμι ᾽. Ρροσδίι πη! αγδυ δὶ ποῦ. Οποοίγοα Ῥαυϊυβ ᾳυοηυδ, αυἱϊ δοουγηι Ξ8η6 οιμηΐυπὶ ἰΔἰϊα ΡΟγϑρίοογα ροίΐογαι, Ππἰ φυΐάδιη Γερίηδηι τὸν δ᾽ ὀψώνιον, ὡς τοῦτον ὑπ᾽ ἐχείνην ταττόμενος (). (, ἐἰχὶι ; Ιδιδπὶ ΥὙΘΓΡῸ, δι! ρθη! "ἢ ]! τ, 4υδ5ὶ φηὶ Βασιλίδα δὲ, οὐ διὰ τὴν ἀξίαν (οὐδὲν γὰρ αὐτῆς αἱσχρότερον)" ἀλλὰ διὰ τὴν σφοδρὰν τῶν ἁλόντων παχηΐν. Εἰ γοῦν τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτία, θάνατος, μὴ βϑασιλευέτω ἐν ὑμῖν ἡ ἁμαρτία, ἢ τοῦ θανάτου, τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν, ἀργαλεωτέρα. Εἰ γοῦν αἵρεσις προχέοιτο, χαὶ δυνατὸν εἴγ, ἑλοίμην ἂν ἀποθανεῖν μὴ ἁμαρτῆσας, ἣ ἁμαρτήσας μὴ ἀποθανεῖν. Οὕτω κοῦτο ἐχείνου δεινότερόν ἐστι, παρ᾽ ἐμοὶ χριτῇ. Ὃ μὲν γὰρ θάνατος ὑπ᾽ ἀναστάσεως σὐόεσθέσεται" ἡ δὲ ἁμαρτία χαὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν τιλωρηθήσεται ()" ὥστε οὐδὲν χερδάνῃ ὁ ἁμαρτάνων μὲν, μὴ ἀπο- θνήσχων δὲ (καθ᾽ ὑπόθεσιν δὲ εἰρήσθω), εἴγε χαὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν τιμωρίαν ὑφέξει. Καὶ ἄλλῳ δὲ παραδείγματι ἐναργεῖ τοῦτ᾽ ἐποίησε δῆλον, εἰπών" ᾿δης (μογίθπ ἰηΐγα ᾿Πυὦ (ρδούαιυπ) οΟἸοςαΓοῖ. Βερίοδηι δυΐθιη ροοοδίυπι ἔδοϊ!, ποη ἀϊχηϊιαιῖβ ογρο ( δὶ πὶ 6ὸ ἀδίογπιΐίυβ οορί(αγὶ δι! πὶ ροι681), ργορίθν υϑἰιθιῆθηβ ουδαϊθάϊ δια απ, 4ιοὸ ἥδ- ξτδηΐ, φιοϑουη μϑοοδίιη ΘΟσυραν"!. ΟὐυϑΓα 5ἱ ρΡθοσδιΐ βι!ρθηάϊιην ΠΙΟΓΒ , π γοβηδὶ ἴῃ νοθὲβ Ροεοδίυπ), τηογί6, ἃρυἱ αι ϊάθιη αυΐϊθυς . ΠᾺ ΠΊΘΠΒ , θΓΔΝ] . ] ἱρί τ γ οριίο ἀδίυγ, οἱ ΠἸ6γὶ ροβ861, δσυΐ θη πρὶ . 16π, αἰ πα β ἃ Ρδούδίο0 ΠΊΔΙΘΓΘΙΙ, δι Π ) ροςοϑῖο π 0Γ- 16πὶ οἴπρξαγο. Τάηϊο ΠΠυ ᾿ὰς φγανίιβ, π [- ἀΐς6. Μοτγβ δη ἢ) ἃ ΓΟΒυΡΓΘοιΐοΠ6 δχϑιηρυδίυν: ἀ6 Ρθοοαίο Δυῖ6ι ΘΔ πὶ ροϑί ΓΟΒΙΓΓΟΟ ΟΠ 6η; ρορη8 οχὶ- ξοιυν. ΝΒ ἰξίιασ ᾿μογὶ [ἀγγαὶ , ρϑοοαγοῖ, δ6ι « Τὸ δὲ χέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία. » "Ὥσπερ Ὁ πιογίθῃῃ εἴυφεγοι ῳ8839 (6χ ἢ ρου! δὶ διθπὴ ἢος τοίνυν ὅφιν ἣ σχορπίον ὀδόντας ἣ χέντρον μὴ ἔχον - τας, δι᾽ ὧν τὸν ἰὸν παραπέμψουσιν, οὐχ ἄν τις φοόη- . ἤοιη, να], . λοι. νι, . δι. , ἀϊοίαπι ), ] φυΐϊάδιν δἰΐϑιν ροϑὲ γθβιγγθοι θη θη ΒΡ οὗ ππν . . ΑΙΪὸ φιόαιθ ὄν θιμὶ (ον, χυ, δύ. ΥΑΒΙΖ ΠΕΟΤΙΟΝῈΒ ΕἸ ΝΟΤΕ. (ὃ4) Ρτο ἀδέδειαν ἰάθη! οοι͵. 50Υυ βλασφη- αν. βονςικ. () Ὡ θεία χάρις. Οομον ορίϑι. ϑργα . δὦὲ )ν.., ορίϑι. . οἱ ἰσεηφιι . 1ν, οἂρ. ΤΙ. λλιττ. () Ρετὺ χιρνωμένη εοἀ. δαι!ο. Ἰοαῖ1 χιρνα- μένη. . ὃ ρῇὺ γάρ ρομ! γοῦν. Υογδ. ὕ. ρυδὲ χαὶ “ι΄ ἡ. Υογο. ὦὐτν μὲὺ ἑχούσιος Πα οὶ ἐχοῦ τι. () [ηϑογιριῖΐο βυμρίοίασ ὃν οοάίοα γαιίοαιο. () Ρτὸ ταττόμενος οο(. Υλ᾽. Ἰασῖι ταττόμενον. νόγβ. ". ροϑὶ αἰσχρότερος, Χά χαὶ ἀτιμότερος. ῬΟΒ5ΙΝ. (00ὺ) Ἡ δὲ ἁμαρτία .... τιμωρηθήσεται. [ π ἰδαναηι ἢ ο(]. Ρᾶτγί5. οἱ δαρμίθμαγ ὁχ οὐμΐσα Υαιὶ- ὃρ.
Related Letters
Most people are slow to do what is genuinely good, and quick to do what is harmful.
Virtue must be practiced with all one's strength — not merely admired from a distance.
It was not the power of the message alone, my admirable friend, but also the lives of those who proclaimed it —...
On the Arians and Eunomians.
Virtue must be practiced with all one's strength — not merely admired from a distance.