Letter 39

From: Paulinus and Therasia, Nola To: Aper and Amanda, married couple Date: ~421 AD Context: Paulinus compares the couple's faithful correspondence to the revenue of a spiritual estate, and encourages them not to see their worldly obligations as obstacles to faith. To our holy and venerable brothers Aper and Amanda — Paulinus and Therasia, sinners. Other people receive their income from landed estates through the customary payment of rents. For us, whose estate is your love in Christ, our income comes from the services of your affection and is counted out in the currency of your letters. Thanks be to the Lord our God, who, replacing dead and perishable goods with living ones, has granted you to us as our richest field. For just as in worldly affairs the most prized property is the one that either rewards the farmer's eager hopes with overflowing fertility or delights the refined eye of its owner with beauty, so in our spiritual holdings — that is, among the holy friends whom the love of Christ has joined to us and given as an eternal possession — we count that person the richest field who is most attentive to us and most productive in providing us with wholesome benefits. Seeing how this applies to you, consider what a great estate of this kind we possess, since beyond the affection you pour out on us in equal measure, you also bestow other gifts we cannot match — the riches of your eloquence and the treasures of your mind. The dutiful eloquence of your letters, which you pay out to us generously in their annual delivery, shows what a vast estate you are for us and how fertile a land you are for God — already producing thirtyfold fruit from your mutual faithfulness, approaching sixtyfold with the daily growth of our shared faith, and promising a hundredfold from your virginal offspring. As for what you write about the obstacles to your spiritual calling — that the care of property and children is the reason you find yourselves attending to earthly matters when you long for heavenly ones — I would turn this around and say that these obligations actually give you a diverse field for the exercise of faith. Do not think that the God who calls you to himself is offended by the honest labor of raising children and managing what has been entrusted to you. The same Lord who said "Be perfect" [Matthew 5:48] also said "Be fruitful" [Genesis 1:28]. The earthly cultivation you perform for your children can become spiritual cultivation if you train them in godliness. Think of your own hearts as a garden. Four weeds must be pulled from this inner plot: false hope, cowardly fear, empty joy, and useless grief. These are the four passions that the philosophers identified and that Scripture confirms. Hope that fixes on this world alone is a weed; fear that shrinks from doing right is a weed; joy in things that perish is a weed; grief over what God has willed is a weed. But hope directed toward God is fruitful; fear of the Lord is the beginning of wisdom; joy in the Holy Spirit is a harvest; and godly sorrow produces repentance that leads to salvation [2 Corinthians 7:10]. So tend your garden — both the visible one around you and the invisible one within you. Whatever you plant in your children's hearts, plant first in your own. And when you write to us again, know that your letters are better than any crop, richer than any rent, and more nourishing than any harvest from even the finest Italian soil.

XXXVIIII. SANCTIS MERITO VENERABIMBVS AC DELECTISSIMIS FRATRIBVS APRO ET AMANDAE PAVLINVS ET THERASIA PECCATORES. Aliis reditus de patrimoniis pensitatione sollemni praebeantur, nobis, quibus possessio caritas uestra in Christo est, reditus ab officiis affectionis uestrae sumitur et in litterarum uestrarum humanitate numeratur. gratias domino deo nostro, qui bona uiua pro mortuis et caducis rependens uos quoque 10 nobis uberrimum fundum largitus est. nam ut in rebus terrenis carior fundus est, qui aut auaris agricolae sui uotis proflua ubertate respondet aut delicati possessoris oculis 2] Ps. 31, 9. (48, 13; Tob. 5, 17). 6] Rom. 6, 19. 1 et om. FPU 2 conparantur 0, comparamur cet., comparabimur v 4 pasciscitur L1, paascitur 0 pietatis F1 contempta 0 5 uel tales om. FPU 6 diabulo 0 7 iniquitati-seruire om. U 9 deo FPU 11 curremus U 12 curramus U; uale add. FP%U . — finit . l- O. FLMOPU . — item eiusdem ad eundem XXX- L, ad eundem - XXXVIII. M, incipit . II 0, epistola sancti paulini episcopi ad aprum et amandam coniugem eius; quam habuit antequam efficeretur episcopus: De spiritali agricultura in homine exercenda. et de quatuor uitiorum incentiuis: de ortulo cordis extirpandis. uidelioet. spes. metus. gaudium. et b dolor U 14 ac] et F 15 amande P, amando FlO terasia M 16 alii U redditus FLMPU et infra patrimonii FLMPU 19 numeretur 01 22 auari FP9I1 23 delecati O amoenitate blanditur, ita nunc in nostris praediis spiritalibus id est sanctis fratribus, quos nobis caritas Christi conexuit et in aeternam possessionem dedit, is nobis ut opimior ager aestimatur homo, qui fuerit nostri diligentior et fructuosior nobis salutarium commodorum ministratione. quod cum ita sit, uidete quantam nos massam huiuscemodi possessionis habeamus, cum praeter affectum, quem in nos mutuo effunditis, alia, quibus pares esse non possumus, munera copiis linguae et mentis uestrae opibus conferatis. officia enim et eloquia litterarum uestrarum, quae nobis largiter annuo commeatu penditis, indicant quam ampla possessio nobis et quam fertilis terra deo sitis, iam tricesimum fructum de uestra inter nos continentia proferentes et cotidianis fidei communis augmentis saxagesimo propinquantes et de prole uirginea centesimum pollicentes. Nam quod scribitis inpedimenta uestri esse propositi possessionis et filiorum curam, qui causa sint necessitatis istius qua terrena curatis, cum caelestia desideretis, in multimodam potius uobis exercendae fidei perficiendaeque uirtutis materiam diuino haec esse proposita consilio iudicamus. cum enim haec uniuersa mundi possessio propter hominem constituta hominique subiecta uideatur, quis ambigat in omni loco mundi, in omni parte naturae utilitates humano (generi) paratas, e quibus non solum carnalia emolumenta capiamus, sed multo magis spiritalia perlegamus. propterea dicit per Salomonem ipsa rerum opifex sapientia, quae disponit omnia suauiter, ab 14] (Matth. 13, 8; Mare. 4, 8; Luc. 8, 8). 20] (Gen. 1, 26). 25] Sap. 8, 1. 2 connexit F in eternum 0, internam FPU 3 ut opimior scripsi, ut opinor m (nisi quod M s. l.), opinior v extimatur FPU, estimabitur M 5 commodo FLPU ministratione Ov, sub ministratione cet . 6 quantum F nos U massas F 7 effundetis 0 10 annua M impenditis LM 13 augumentis PU 14 et om. FPU 15 impedenta U possessiones Mv 16 et om. v curam M, om. cet. v sunt M istius] huius M 18 perficiendae F materiem FLMU 19 hec ex hoc F preposita FU 21 ambiget O1 22 naturae parte U utilitatis FOPU humano generi scripsi, humano FOP, humanae LMU, homini v 23 carnali P emulumenta Pll altissimo creatam rusticationem, ut eam non corporali tantum sed etiam spiritali studio colas. denique quantum de rure ad eruditionem animae trahi possit docet, cum sectatores suos ad formicam et apem mittit, quae utraque ruris animalia sunt, illa de frugibus uitae prouida et ista de floribus mellis opeararia. et dominus in euangelio quam multa de rusticis docuit exemplis, de ficu arbore et de flauescentibus propinqua iam messe regionibus ultimorum temporum signa demonstrans, et in agro esse discendum monens, quod caueamus in spiritu, ne fidei nostrae aemulam fraudem sicut zizaniam tritico inimicus interserat. itaque nos agrum suum dixit seque ipsum ostendit in nobis uitae nostrae satorem, et animarum discrimina uariis terrarum expressit ingeniis, ne sterilis sit caueamus, nos quoque ipsos ad fecunditatem deo debitam et nobis utilem contentis in lege domini studiis excolamus. Igitur cum in agro es et rus tuum spectas, te quoque ipsum Christi agrum esse cogita et in te sicut in agrum tuum respice. qualem agri tui speciem fieri a uilico tuo postulas, talem deo domino cordis tui redde culturam et intellege, quicquid in agro tuo tibi displiceat aut placeat, idem in anima tua placere Christo aut displicere. si uasta peccatis quasi dumis sordeat neque propheticis aut apostolicis nubibus conpluatur, in aridam solitudinem gratia deserente damnabitur. si uero sui diligens orationibus crebris semet excolat et sacris litteris opimetur et intimum cordi aratrum crucis inprimat et rastro « 3] (Prou. 6, 6. 30, 25; Eccli. 11, 3). 6] (Luc. 18, 6; Ioh. 4, 45; Marc. 13, 28; Luc. 21, 29; Matth. 13, 25. 24, 40). a 1 creatam esse M 2 spuali M 3 trihi 0 5 pr . de om. U flugibus M1, floribus P* in mg . 6 euuangelio 0 de] et de LM 7 flauiscentibus 0 propinquam iam U 8 messem PU demostrans L 9 ne om. U 10 zizania LM 13 igitur ne terra agri nostri sterilis sit M 14 intentis M 15 dominii U 16 igitur cum] cum ergo M r atro esset ros 0 quoque] que M 18 fieri om. FPU uillica tua FPU 19 domino deo FMPU 20 animo tuo F 21 Christo om. M si uasta] si autem LM 22 sordeant FOPU nubibus Ov, manibus cet . 24 suis F1 crebis L1 25 in intimum LM cordi 0v, cordis cet . I crucis aratrum U crucis] cordis M impmat exp. M diuini timoris spinas suas eruat ignitoque dei uerbo uratur in culpis, luminetur in sensibus: tunc necesse est ut spatiari in tuo corde patrem familias et omnes animae tuae regiones peragrare delectet, et pro te in suo adgaudens tibi dicet, si diligens tui cultor appareas: euge, bone serue, intra in gaudium domini tui; quia fidelis fuisti in paucis, super multa te constituam. Nos uero ipsi, qui peruerso ordine consilium ualidis infirmi damus, quid pro nobis respondeamus, qui tam pauperes quam putas spiritalia potius quam terrena re sumus, non uirtute mentis sed inopia uirtutis humiles. angustus ille, quem lato potens ore describis, uix unici caulis ferax et capax hortulus, nos ipsi sumus et ultra betam semicoctam, ut propheta dixit, insipidi; faciamus, ne in domo nostra caulis ille solus insulsus sit. excusabilius tamen ille non habet salem, quem inopiae nostrae necessitate aut parsimoniae uitio non accepit; nos potius elixi, nos culpabilius insulsi, in quibus superabundante de peccatis uoluntariis insipientia sal apostolicus euanuit et facie peccatorum nostrorum spiritalia condimenta fugerunt. sed nisi uestris orationibus reficiamur, nec ipse unicus caulis in nobis uirebit penitusque desertis etiam insulsum holus deerit. Orate igitur, ne germina animae nostrae nocens eruca populetur, ne mentis segetem edax locusta consumat, ne praecordiis nostris piger bruchus insideat et intimas uitalium fibras ultima harum bestiolarum comes rubigo exedat. urgent enim interiorem nostrum malae bestiae et inportunae alites 5] Matth. 25, 21; Luc. 19,17. 13] (Es. 51,20). 18] (Matth. 5,13). 22] (Ioel. 1, 4). 4 dicet LM, dicit 0, dicat FPU si-appareas om. M 5 bone serue Ov, serue bone cet . intra] et fidelis intra U 7 supra FMPU 8 ini firmi damus] infirmamus (\' m. 2) F 10 spiritali L\'v resumus U 11 humilis FLPU 12 discribis 0 ortulus M 13 bęt.am M semecoctam 0 14 caulus PU, caules 0 17 potius] peius Schot . elexi 0 18 insipientiae F 19 a facie Mv, acie fort . 20 nisi] si LM U nec om. FPU unius 0 21 disertis 0 holis 0 23 populet 0 praecordia nostra U 24 brucus w et sic infra insileat F 25 harum om. M uergent FPU 26 hominem] hominem nostrum LM XXVIIII. Fanlioi Nol. epistnlae. 22 frequenter infestant, ut a nobis, si possint, uerbi semen abripiant. sed gratias deo, quod non iuxta uiam de manu serentis excidimus, sed in ipsa potius uia seminati sumus, id est in catholicae matris gremio constituti, a quo ne proiciamur ut abortiui, ipsius misericordia opus est, ut intellectum det nobis in uia hac qua ingredi iussit ac praestitit, et confirmet super nos oculos suos, ne efficiamur sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Sed ad rusticationis nostrae uerba redeamus; nam ipse dens noster et pater agricola est, et deus salutaris noster uera uitis est, et spiritus sanctus rigator animarum est fiat igitur nobis per orationes uestras, ut summus pater familias et caelestis agricola et diligens hortulanus uisitet et frequentet et signet hortum animae nostrae sicut illum, in quo docuit orauit resurrexit. firmet in nobis caritatis suae nexum, ut manentia in ipsum sarmenta uiuamus. imperet nubibus suis, ut pluant super nos, et a corde nostro inprobas carnalium cogitationum passiones ut illa animalia bonis frugibus inimica submoueat, ne fiat in nobis uerbum illud prophetae: residuum erucae comedit locusta et residuum locustae M comedit bruchus et residuum bruchi comedit rubigo. sunt enim in corpore nostro principalia totidem incentiua uitiorum, spes metus gaudium dolor, quibus maxime genus turbatur humanum, duobus praesentibus et duobus futuris, praesentibus aegritudine animi uel gaudio, futuris metu uel spe. unde cauendum est, ne dum aliud ex his uitium fugimus, incurramus contrarium. 2] (Matth. 13, 4). 7] (Ps. 31, 8). 10] Ioh. 15, 1. 14] (Matth. 26, 36. 28, 6; Marc. 14, 32). 19] Ioel 1, 4. 1 arripiant FPU 2 excidamus U 4 proiciamus 0 7 oculos suos super uos M 9 et ipse FPU 11 post . est s. I . m. 2 F 13 ortulanus FMPU, ortolanus L (to in ras.) 14 ortum FLMPU 15 et resurrexit F 16 ipso v sermenta FO 18 passionis Ml 19 ne om. 0 illud uerbum U 20 locusta] locustae 0 21 bruci w 26 ne ex nec L alium 0, alterum v Ergo in eruca et locusta et brucho et rubigine nostrarum adfectionum intellegendae sunt passiones, quarum aliae breuiter in corde haereant, aliae paulatim crescant et, si abiectae non fuerint, usque ad medullas perueniant et omnem sucum ebibant animae. uide enim quae taliter ista sibi congruant in cordibus nostris monstra uitiorum, qualia in frugibus accidunt uitia monstrorum. nam uerbi gratia, si quid uetitum concupiscam et mox abiciam cogitationem, eruca est in folio sedens atque decussa; si abiecero quidem, sed rursus redierit cogitatio et coeperit abici et redire crebrescat, locusta est auolans et reuertens. quod si coeperit inmorari et maius habuerit spatium in comedendo quam auolando, bruchus dicitur. quod si ipse bruchus qui non satis auolat, sed magis sedet, non fuerit abiectus, in rubiginem uertitur, quae iam penitus inhaerescens ut de stipula sic de anima numquam aut difficile expellitur. Vereor ne, dum loquacius uos fatigo, ipse uobis molestius quam locusta aut bruchus insederim. discutite igitur ut erucam et procul abicite hanc cartulam, ne de longiore contactu sermonis nostri rubiginem insipientiae nostrae conligatis, qua desplendescat nitor cordis uestri et uigor mentis hebetetur. attamen ob hoc tantum super hoc peccato nobis, quo uos tam grauiter fatigamus, ignoscite, quod de licentia caritatis abutimur patientia uestra, et ita repletum pectus uestrum nostri amore confidimus, ut offensam nostri non capiat, etiamsi faciamus iniuriam, qua mereamur offendere, si uos umquam a nobis uel merentibus possitis offendi. n 3 herent M crescunt M 4 ad 0 v, om. cet . perueniant M 5 animae ebibant (ebibunt M) LMU quae taliter scripsi, qualiter w 6 uestris 01 7 accedunt 0 9 filio 0 atque (I), quae v, qua Gryn . 10 crebescat L lU 12 aduolando U brucus m 13 aduolat U 15 inherens F 18 indeserim 01 discutite m decutite corr. M 19 contractu U 20 nostrae insipientiae M inisipientiae 01 21 desplendiscat 0 22 peccato (o in ras.) M 23 agnoscite U 24 pectus om. M 25 offensum 0 nostram FPU 27 offendi] ualere uos opto add. Fp\'U finit ad aprum • II. 0 . 22*