Letter 11

From: Pope Symmachus, Bishop of Rome To: The bishops of Gaul Date: ~507 AD Context: Symmachus confirms the reorganization of ecclesiastical provinces in Gaul, responding to the political changes caused by Clovis's victory over the Visigoths. Symmachus, bishop, to the beloved bishops of the Gallic churches. The victory of the most glorious King Clovis over the Visigothic forces and his extension of Frankish authority over much of southern Gaul creates the need for clarity about ecclesiastical jurisdiction in the affected areas. I am writing to provide that clarity. The division of provinces that I am confirming is as follows. The ecclesiastical province of Arles continues under the metropolitan of Arles, with vicariate authority over the other Gallic provinces as previously established. The areas that were under Visigothic control and that are now under Frankish authority are assigned to the nearest ecclesiastical province, following the old Roman provincial boundaries as closely as current conditions allow. The clergy who functioned in Visigothic-controlled areas — including the Arian clergy who administered to the Visigothic population — are to be received according to the norms we have previously established: Catholic clergy receive, Arian clergy who seek Catholic communion are examined, Arian clergy who do not seek Catholic communion are not to exercise ministry in now-Catholic territory. This is not a complex situation. It requires clear-headed application of established principles. I trust the bishops of Gaul to do this well. Symmachus, bishop of Rome

Orientalium episcoporum ad Symmaclium. a. 512. 97. Enixe peiurU, ut Orientalibus ecclesiis schismate lahorantibus quam primum sub- veniaty sihique communionem impertiat, ut qui fidem catholicam profiteantur ac nominaiim Nestorii et Eutychetis haereses damneni, quamvis ab iis, qui in*quO' rttmdam addictorum damnatione non acqidescant, necdum sibi discedendum pro- pter utilitaiem Ecclesiae pulent, Ecclesia Orientalis ad Symmachum episcopum Romanum. 1. Bonus ille et amator hominum Dominus noster Jesus Chri- sius, qui propter^bonitatem suam in nos inclinans coelos et descen- dens ad terras, immaculatis evangeliis quotidie illud clamat: ^owM**th.9, est opus valcniibus medico, sed male habentibus ; non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. Plus autem volens aperire opera suae clementiae, adjecit in sequentibus dicens: Quis autem vestrum.habens Luc. X4t 4: 88 centum oves, si perdiderit ovem unam ex iis, nonne relinquit nonaginta ' novem in deserto, et vadit ad perditam, quamdiu inveniat illam? Et . inveniens imponit illam gaudens in humeris suis, et veniens domum suam, convocat amicos suos et vicinos, dicens: „congaudete mihi, quia inveni ovem meam perditam''. Et ut clarius fieret quod dicitur, mox adjecit parabolam mulieris, quae perditam invenerat drachmam, ' utrisque adjungens et dicens : Amen dico vobis, quia sic fiet gaudium in coelis de uno peccatore poenitentiam agente, Haec dixi^), sanctissime, audens supplicare non pro perditione unius ovis neque pro perditione unius drachmae, sed pro amica ') Pro littera H Baronius substituit iV, coquo monogrammate Emiodium intelligendum arbitratur. Verum is veterum mos erat, qui nonnifli longe post Symmachi tempora mutari coepit, ut quum vagum aliquod nomen exprimere vo- lebant, illud non sola littera y sed nota i7/. designarent. Quapropter magiB cum Sirmondo retinere placet litterain H, eaque Hormisdam tunc diaconum ac j^ostea Symmachi successorem designatum interpretari. intiujcil. a. 512. uobis salute^ uou Orieutalium partiuui tautuui; sed trium^) piope plagarum habitabilis muudi^ non corruptihili argenio atU auroredm' ptarum de vana conversatione a parentibus iradita, sed preiwso sanguinc 1 Petr. j4gfii ])ei^ sicut docuit beatus gloriosonmi apostolorum princep8i ' * cujus cathedram beatitudiui tuae credidit Christus optimus pastor, 18 11 ^^ veuit quaereus et liberaus quod perierat^ et poueus anJTnftiu 2o|28. suam iu redemptiouem pro multis. 2. Quem imitautes^); sauctissimi beatissimique ^ festinate ad adjuvaudum uos^ sicut beatus Paulus doctor vester ad auxiliom quau- doque Macedouum festiuavit. Et quidem ille iu visioue cognosceus periclitari Macedoues^ iu veritate adjuvare eos properavit*); tu autem affectuosus iu filios pater^ uou iu visioue sed iu veritate spiritualibus cerueus oculis pereuutes iu praevaricatioue patris nostri Acacii; uoli remorari, magis autem^ ut ita dicam sicuti propbeta, Psalm. YiQfi dormites, sed festina ad liberandum nos: quia nou in ligando ' ' tautum potestas est tibi data^ sed iu solveudo quoque diu vinctos ad imitatiouem magistri ; ueque iu eradicaudo vel diruendo^ sed in plan- Jer.1,10. taudo et aedificaudo^ secundum beatum Jer^miam; magis secundam salvatorem muudi Christum, in cujus ille exstitit typo; ueque in iCor.5,6.tradendo tautum Satauae iu interitum carnis, sed et in caritate for- mando louga adversioue^) dejectos: [ne, quod absit; majori tristiti» 2Cor.2 7. absorptis nobis a Sataua videamiui pertulisse dispendium. Noneniio iguoras ejus ingenium, qui quotidie a sacro doctore tuo Petro d< ceris oves Christi per totiuu habitabilem mundum creditas tibi p^ scere, non vi sed spoute coactas, qui cum doctissimo Paulo clam»^ V^,?»' uobis subjectis et dicis : Non enim dominamur voNs in fide, s^^ •) AUudere videtur ad tres Orientis •patriarchaa , quos Xent^as in seilib ^^ Buis quietoB non sinebat, Macedonium Constantinopohtanum, Flavianum An " ochenum et Eliam Jerosolymitanum. ') b c* seq. imilatus sanctissime beatissimeque , mutata primacva lectione. ^ ista quidem locutionc majoris rcverentiac significationem affectari arbitnuna^^^ Neque enim iis, qui lianc epistolam non ad unum Symmachum, sed et ff^'^^^^ Occidentis opiscopos mi88am esse hinc conjectant, assentiri nos subnexa tiuutur. Acaciiun dcjecti sumus. Quamvis antmac/ver^to minus latinum ait, elegans taBeft cst advertere in aiiquem pro punire, Quare minime cum b c* oeq. praeierendum est aversione. EPISTOLA 12. 711 ramur in gaudio. Quare deprecamur disrumpi noyum chiro- a. 512. lum nostrum^ sicut salvator et dux noster Christus vetus illud Col. 2, t i. ice disrupit: ne ultra post lavacrum regenerationis malorum irum subjaceamus delictis^ sed ut ejus, qui comedit^ uva^) acerba rit dentes, secundum beati Ezechielis prophetiam. Quum ergo || ^ ritate parabolam istam salutari adventu suo Salvator impleve- ur^ sanctissime ac beatissime, Acacii inobedientia uvam acer- ^omedentiS; nostri, id est filiorum ipsius^ in tam longo anno- lursu ligati sunt dentes? Si unus homo peccavit, quare toti ogae aut magis toti habitabili mundo per^) anathema divinus incumbit? Ubi ergo Dei promissio, quae dicit: Non percipient ^^^^, irenium peccata, neque parentes filiorum suorum, sed unusquisque Deut. ur in suo peccato? 24,16. . Si propter Alexantbinorum ^) aut magis Eutychianorum ami- L^ qui aversantur et anathematizant sanctissimum et beatissi- papam Leonem vel in Calchedone synodum habitam^ anathe- itus est Acacius^ quare nos a vobis aestimamur haeretici et athemate sumus nos^ qui amplectimur solam^) illam epistolam ic dicta sunt iu sancta synodo, qui propter praedicationem dogmatis vestri quotidie oppugnamur; et ut haeretici anathe- wnur ab iis, qui Eutycheti consentiunt? Noli facere judicium lum, qui cunctam judicat terram, ne perdas justum cum impio^ at apud te justus ut impius, nec aequaliter judicentur a te loxi et haeretici, vel qui anathematizant praedictam sanctam lam sanctamque synodum vestram rectam^ et ii qui vobiscum { anathematizantur, et qui orant mori quotidie pro recta fide a vobis praedicatur. . Et Jesus quidem Nave incircumcisos et idolorum servitoresjo8.io,6. )uitas cum mendacio fugientes ad se, dum oppugnarentur ab elech vel ceteris quatuor cum eo principibus, pro eo quod ad joufugerant, Deo cooperaute strenue vindicavit, ne blasphema- nomen Dei ejus tamquam non eos adjuvare praevalentis. Vos i, sanctissimi viri, Jesu magni Dei et Salvatoris spei nostrae b c* seq. uua acerba ligaverit. Secundum illud Domini apud Ezechielem Vivo ego dicit Dominus DeuSj si erit uitra vobis parabota haec in prover- \\iO vulgo dicebatur: patres comederunt uvam, et dentes filiorum obstupescunt, , ut ejus unius, qui coniedit, dcntcs ligentur et obstupescant, hoc est Ue poenani experiatur, qid deliquit. Nulli anathema dictuni ost propter uuius Acacii peccatum, nisi iis, qui i consortio recedere nolentes, peccati ejus participes facti sunt. Hoc ideo dicunt, qiua Acacius propter hoc maxime damnatuB fuerat, ctri pseudoepiscopi Alexandrini saepius damnati amicitiam communionem- scepisset. Legeudum vidctur totam vel sanctam; quod postremum eo magis placct, lox eamdem epistolam sanctam vocent. a. 512. discipuli imitatoresque ejus, qui figuram servi assumpsit, ut noe li ^^ • ros redderet a peccato quod regnabat in nobis, videntes oppiign^^^^ nos et mortificari, uon sicut Gabaonitas incircumcisos, sed vobisci^^ . circumcisos in Christi cicumcisione , neque idolorum servitorea ^ *. aemulos, etsi peccatores, tamen Christianos et vobiscum omnia "^^ Christo sapientes, non despiciatis neque C(mtenmatis ultra, pii patrefe^ Jo8.6,2*2. sed sicut beatissimus praedietus Jesus Nave non illos tantum, se^^ et Raab meretricem illis anteposuit propter duorum exploratonu*:^-' susceptionem, ita et vos nos vigilanter assumite cum Dei juvamiu propter duarum naturarum traditionopi , quae a vobis per epistol inter sanctos constituti papae Leonis contra Eutychetis deliramenti Jos.2,6. directa est. *Et illa quidem suscipiens explorantes, in stuppam linr suae domus abscondit; nos autem rectae fidei vestrae suscipientea-^^ confessionem, in corde Jiostro non abscojidimus, sed in ecclesianuQCK^ domatibus^^) Dei misericordia eam cum auctoritate praedicamus. E^^( illa quidem rogata per metum eos se habere negavit: nos auten^^ oramus, ne unquam humano metu negemus rectae doctrinae nostra^^^ yeritatem*, et usque ad sanguinem pro ea stabimus, si ita continga^^^^ 5. Unde non taedeat nos adjuvare, neque odio habeatis pn)pt<=Ser adversantium conmiunionem^^): quum se ab hac plurimi facultatib^^_>Qg impechti et non habentes sollicitudinem multarum animarum susp^^^. derint, quibus vero muUarum animarum cura commissa est, in C— ._j^ ditis sibi communicent ecclesiis, nuUum contrarium habentes c(^»> in- municantem sibi, et metuentes relinquere lupis oves propter voc- -^m 10 12. Domini dicentem: Mercenarius auiem et qui non esi pastor, ct^jusr^^m sunt oves propriae, videt iupum venientem, el relinquit oves et fugU^ et lupus rapit eas atque dispergit, quia mercenarius est et non htm^-^t ovium curam. Quia ergo non amore vitae capti, sed ovium salufcv-^m curantes plurimi sacerdotum hoc faciunt, de^^) insequentibus rante Deo cognoscere poterit tua patemitas. Quidam enim de iis, qui in sacerdotio constituti sunt, spect-* tes*^) in exsilio mitti presbyteros orthodoxos et sanctos viros, voL^^*' i^) In prius Yulgatis dogmatihus. Restitueudum duximuB domaiibus, k^^^^' tum enim est, oos respicere tum ad factum Baab, quat feeit adseendere t:wmrot ad solarium domus suae, tum maxime ad praeceptum Domini, qoi Matth. 10 ^* ^ qnod in tenebris docuerat, praedicari juBsit super iecia (graece inl t»9 liat<ov. >') Uoc cst: proptcrca quod non omnino abjiciamus commnniouem qui Acacii damnatiom adversantur cique nolunt eubBcribere. Deinde fbrte dum quum se ab hac plurimi sacerdotiis expediti. **) Hoc est ex consequentibus. b Bubstituit deinceps. *^) Edit. Basil. et Bom. sperantes; ac subinde sub arbiiroj pro «no Praefcrenda visa est Barouii correctio. Hoc enim aibi vult: eoM, qui rent in exUium mitii presbyteros orihodoxos et sanctos viros, wlebani $e necessiiatem ab ecclesiis suo arbitrio subducere eosque seqtd, non sioenmt koe fd^^^ EPISTOLA 12. 713 se praeter necessitatem ab ecclesiis suo arbitrio subducere ipsos- a. 512. c|\x€? ^equi, non cesserunt eis hoc facere, adjurantes eos, ut manerent \ix creditis sibi sanctis ecclesiis ad populi raunimen orthodoxi, in se suscipiendo quae putantur discretionis illorum. Sicut Rebecca quon- dsLJH dicens Jacob: In me peccalum tmm, fiii; ita illi ab ecclesiis ,^®^.j 8il>i creditis discedere sponte volentibus dixerunt: In nos veniat pec- caitan discretionis vestrae, tantummodo oves Christi praeter necessita- tem lupis non relinquatis, ne in loca vestra haeretici ingredientes, lupi discerpant oves, Aut certe ab ipsis ovibus suis propter rectam fidem fugati et his, qui non fugantur sed sponte discedere cupiunt, ne cui adversantium communicent, tali fide dicentes'^): putas isti amore vitae hoc faciunt, an amore animanun, ad imitationem Do- miiLi sui primi pastoris nostri Jesu Christi magni Dei et Salvatoris spei nostrae, qui animam suam posuit pro ovibus suis? 6. Omnimodo autem et qui videntur communicare orthodoxi, et qui se a eommunione abstinent, omnes post Deum tuae lumen visitationis et assumptionis operimur. Quare festina juvare Orien- tem, ex quo vobis duo grandia diei lumina Petrum et Paulum ad illuminationem totius mundi Salvator direxit. Reddite ergo ei bonam retaibutionem , quam ipse vobis dedit: illuminate eum rectae fidei lomin^, sicut per ipsum vos quondam divinae cognitionis liunine idem illuminavit. Sicut enim quando toto mundo in peccatis aegro- tante, unius hominis delicto lassati, in aegritudinis curatione boni iUiusmedici discipuli, ipsum coeiestem medicum et principem pasto- rem magistrum suum ad curam vocantes aegritudinis ipsius, ali- quajido dicebant: Domine, inclina coelos tuos, et descende; aliquando j|*^?^ nirsum: Qui regis Israel, intende, qui sedes super Cherubim, appare, 79,2. ^^'^^ta potentiam tuam et veni, ut liheres nos: sic nos modo, qui in- "^^■^iiitate *^) novae praevaricationis patris nostri dejicimur, ad tuam <^|**raamus beatitudinem , ut et tu imitator exsistens Filii Dei ad^^) ^^ctionem deprecatione venias. Imitatione ipsius coelestis Patris ^j qui facit solem suum oriri super honos et malos, et pluit super^^^^^- jus/os et injustos, festina in auxilium nostrum, sciens, sanctissime, ' * 0 Hoc est: talia eo siudio ac flde persuadentes putandine sunt, seu qm per- ^*^<, seu quibus hoc persuadeiurj ne gregem suum deserant, amore vitae hoc **) Ed. Bas. et Rom. infirmati novae praevaricationis , b c c infirmitati novae ^'^oaricationis. Abbreviationcm primariam ex ingeuio linguae latinac supple- ™^^8. Coust. mallet infirmati noxa praevaricationis. Jam se superius n. 2 dixe- *♦ pereuntes in praevaricatione patris nostri Acacii. Utrobiquc Acacium ita P^^ievarioatorem fatentur, ut profiteantur et patrem, quia nimirum quod rcgiae ^^ antistiti Calchedonensis synOdus attribuerat ratum habebant. *•) b c c ad marg. ad dejectionem; quae conjectura non arridet. Ipsi euim, T^ iDitio num. 5 rogabant: Neque odio habeatis propter adversantium communionem, ^^ nt ad dilectionem veniat precantur. a. 512. sicut iu priucipiis dictum est^ quia non opus hdbent sani me^Of xd ^ 12' male habenies. 7. Quodsi parva exsisterct aegritudo^ uos forsitau ad spiiitDa- lem uostrom medicum curreremus, quateuus et passioues bononuD mediconmi^ id est gloriosorum Cliristi discipulorum yestrormDqiie doctorum^ et saucta adoraremus^^) tua vestigia^ ut et praeyaricaiio- uis mediciuam et solutiouem viuculorum et delicti remissiouem de tuo saucto ore susciperemus. Sed quia nofi est ulcus aut maadd JvsA.O. neqtte plaga ttmiens, sed totum ulcus est a pedibus usque ad captA^ sicut beatus Isaias autiquam praevaricatiouem defleus dixit: Yosjam boui medici^ et illius veri medici vel bouorum discipulorom ipsiiis certissimi plautatores, festiuate ad curam resolutorum ecclesiastiei JeB.35,3. corporis membrorum, ut dissolutas mauus uostras dissolutaque geniu erigatis, et cursus rectos faciatis pedibus uostris: ue quod claQdum est; amplius distorqueatur^ sed curetur magis per streuuitatem et optimam diligeutiam vestram. 8. Sicut euim magistro uostro domiuo Paulo glorioso apostok) propter iufideles aliquos^ dum eum pigeret sermouem Domini in Act. 18,9. Coriutho loqui, adstaus Domiuus dixit: Loquere et non taceas, ^ multus est mihi populus in hac civitate; et uuuc tuae dicit beatitadim ejus beuiguitas: ^^festiua, et uoli tardare ad Orieutis auxilium'',,magis autem ad majores partes habitabilis muudi, quia uon tantmn pio Jou.4,11. ceutiuu vigiuti piillibus iu magua quaudoque constitutis civitate Niuive, sed a multo pluribus spera exspectari tuam post Deum me- diciuam. Si euim qui praecessit beatitudiuem tuam inter sanctoa coustitutus Leo archiepiscopus ad Attilam tunc erronem barbarum per se currere uou duxit iudiguum, ut captivitatem corrigeret cof- poralem, uec tautum Christiauorum, sed et Judaeorum; ut credibile est, atque pagauorum: quauto magis festiuare ad tuam attinet sau- ctitatem, uou ad corporeae, quae bello fit, captivitatis correctionem atque couversiou^u , sed auimarum, quae captivatae sunt yel quo- tidie captivaiitur! Et iuter duas diabolici vias erroris, £utychet]s atque Nestorii , tertiam immo mediam uobis ostendas expressius veri rectique dogmatis viam. 9. Dubiam eam feceruut uostra peccata, aestimanbibus quiboB- dam uon posse iuter Nestorii et Eutychetis salutis viam mediam re])eriri, sed quod omuiuo uecesse sit, aut illius esse quemquauUy '^ Nottindum advrandi vorbuiu pro rcligiosa obBcrvantia, adoo ut Nicae- num II concilium nihil iniu>itiitum protulisse coiistct, quumact.7 sacns reliqaiii honorariam adorationem tnbuendam deftnivit. Notauda ct iUiuB observantiac, qoi summorum pontificum vcBtigia ailorantur, antiquitas. Paulo autc poMtmmtM h^ norum medicorum uuucupant apostolorimi Totri ct Pauli tuiiiuloe« quibiH pMl paasiones conditi fucrant, qua loquendi ratione ctiam nune Potii rnnftwio mp- pellatur ca Yaticauae ccclesiae pars, in qua corpus ejua jacet. EPISTOLA 12. 715 s^vki, illius. Propter hoc festina post Deum nos adjuvare: et sicuta. 612. iniier Arii divideutis atque separautis unam Deitatis naturam atque 8ii.l>staniiam et Sabellii quoque confundentis personas et minuentis HTUnerom Trinitatis ostenderunt sanctissimi patres viam mediam veiitatis, in confessione Diyinitatis unam substantiam, naturam vir- -fcixtemque demonstrantes^ propter * Sabellium tres personas et aequae ^^?^^^ poientiae unam veritatem : sic et vos nunc^ sanctissimi atque beatis- simi^ illuminate nos spiritualis scientiae vestrae lumine, quae est inter*^) * Eutychetis ad imitationem Sabellii naturas atque substan- ^^PPj . . . ... .. confessio- tias confundentis^ et inter Nestorii ad imitationem Arii personas nem atque substantias dividentis vera rectae fidei confessio^ tradita nobis a papa Leone inter sanctos constituto, et*^) discipulonmnin Calche- done sanctorum patrum^ duarum substantiarum aut naturarum uni- tas in una eademque persona et una^^) substantia magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. Ipsi enim docuerunt nos divinis scri- ptoris alteram esse visibilem et palpabilem et passibilem camis uatnram, et alteram invisibilem impassibilem et incomprehensibilem natoram in una persona et substantia magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi: alteram de matris substantia et natura venientem de semine David^ Abrahae et Adae^ secundum carnem uatam, alteram vero ex utero ante Luciferum genitam de substantia et natura Pa- Ws. Sed ne rursus propter immaculati partus duas naturas et sub- 8*antias occasionem apprehendentes, qui secundum Nestorium sapi- ^t, duas personas aut duos filios vel duos Christos male introdu- ^^^t, docuenmt sancti illi et beati patres unam scire personam et ^bstantiarum inseparabilem unitatem ex duabus substantiis et na- ^'^s et in duabus substantiis et naturis magni Dei et Salvatoris \ ^ostri Jesu Christi. 10. Nos enim, o sanctissime et beatissime Symmache, eumdem ®^© existimamus et ex dudbus naturis et in duahus naturis, et non, ^^cut illi dicimt, ex duabus naturis uuam naturam post adunatio- '*) b c c addunt senientiam, glossema. Magis supplendum confcssionem, ••) Orationis series postulat et discipulis in Calchedone sanctis potribus^ nec ^fifsurum est interpretera litterae graocae constructione fuisse deceptum. Au ^^lcliedonenses patres ideo Lconis discipuli vocantur, quia hujus doctrina seu ®P*»tola ad Flavianum ipsis praelecta eorum definitioni praeivit? Suspicio non ^®08t discipulorum loco legendum esse DCXXX. ^ Edit. Basil. et Rom. et unius suhstantiae, quamvis panlo inferius in una ^^^^€ina et una suhstantia retineant. Recte et hic Barouius restituit una snbstan' ^* ita atvox «u^^an/ta non graecao ovata sed vTtoataaig rospoudeat, quae ^^^em vox, ut observavit Augustinus de Trinit. Vll n. 8, licet.latine substantia *^^^atur, nihil apud Graecos aliud, quam quod apud nos persona, sonat. Quam- |^**Ui interpres accuratior hic et infra in una pei^sona et una hypostasi graecum \ ivl MQoemntp xal (ii.a vnoatdasL hitine convertisset, mazime quum ^^^^ eodem substantiae vocabulo graecum ovaia reddat. a. 512. nem^ in duabus autem subsistentibus^^) naturis cum imitate non pati coufiteri*, ut se doeeant Arianorum esse imitatores, dicentiiim per Filium glorifieari ^'^) Patrem, cum Filio autem non pati se eom glorificari. Sed sicut contra illos docuerunt fratres tui sanctissimi patres, „per quem'' et „cum quo" aequaliter pati dicere nos, qnii^ „per quem^' humanitatem^ „cum quo'% divinitatem sigziificant magni Dei et KSalvatoris nostri Jesu Cliristi: sic et nnnc illis, „ex dudbm quidem naiuris'' dicentibus, „m duabus*' autem non confitentibos, nos „ex duabus^* et „tn dmbus" pariter dicimus. Ex duabus enim dicentes^ ex quibus subsistit unitas^ m duabus autem, in quibus visus est et palpatus est et assumptus post passionem et resurrectionem, confitemur, et in quibus veniet judicaturus vivos et mortuos. Neque enim nuda Divinitas poterat aut palpari aut crucifigi pro vita mnndi, nec simplex humanitas morti subjacens per mortem confundere eum, qui obtinebat mortem, hoc est diabolum. Unde et post resurrectio- nem in immaculata came sua visum Verbum Dei et Deus noster *>4 39 ^°^^^ discipulis suis dicebat: Videte manus meas et pedes meoi, quia ego ipse sum; palpate et videte, quia spiritus camem et assa fum habet, sicut me videtis habentem, Habentem dixit, ut non is in iOa mutatus putaretur, sed in veritate assumpsisse crederetur. Beaio *>n !?7 quoque Thomae diffidenti clamat: Infer digitum tuum et vide manm meas, et da manum tuam et mitte in latus meum, et noii esse incre- dulus sed fidelis, Unde dum assumeretur^ duo viri visi discipulis in Act. 1, 11. albis vestibus eiamabant et dicebant: Viri Galiiaei, qtdd statis adspi- cientes in coeium? Hic Jesus, qui ablatus est a vobis in coelum, ita veniet, sicut vidistis euntem in coelum: ut dum venerit onmimodo m i gloria Patris cum sanctis angelis in die terribili justi judicii^ sic infideles Judaei videant in quem compunxerunt, compeccatores^) autem mei eum, qui eorum misertus est et liberavit eos, neglectus autem ab eis est. Secundum vos autem sancti et justi videbnntr .quem dilexit anima eorum^ et laetabuntur laetitia ineffabili ei '') Hoc est: persisteniibus post camis nostrae suscepUonem; quam doctriniB Eutychiani, naturam humanam in Christo vel consumtam vel confnflam seniien- tes, pati nou possunt. In hoc porro imitantur Arianos, qaod cum us vaauoL m. Christo naturam velint, illi quidem solam humanam, ipsi vero aoUun divioim, ambo tamcn unam. Hic autem suhsistentibus minime sic dicitor qnasi proprim subsistentiam habentibus. EPISTOLAE 12. 13. 717 gloriosa ^ accipientes consummationem fidei suae in salutem anima- a. 512. nun suaxum et audientes suavissimam vocem eius dicentis: Veniie,^^^^^' benedicti Patris mei, haereditate paratum vobis regnum ab initio mundi. Oajus beatae vocis cum tua beatitudine et nos indignos dignetur Christus Dominus noster, per omnia sanctissime pater!