Letter 4

From: Pope Symmachus and the Roman Synod To: [General] Date: ~501 AD Context: The fourth Roman synod dealing with the Laurentian schism — formal synodal acts addressing the validity of Symmachus's election and condemning his detractors. The holy Roman synod, assembled under the presidency of Symmachus, bishop, to all the faithful. The synod has examined the charges that have been brought against Symmachus, bishop of Rome, and finds them without merit. The charges were brought by parties with clear interest in the outcome and were not supported by credible evidence. The synod finds and declares: First: the election of Symmachus as bishop of Rome was canonical and valid. The subsequent assembly that elected Laurentius was a schismatic act, not a legitimate second election. Second: the principle that the bishop of Rome cannot be judged by any human tribunal is reaffirmed. Those who brought charges against Symmachus on the basis that he should submit to their judgment have exceeded their authority. This does not mean that no bishop of Rome can ever be wrong or can never be corrected by legitimate means; it means that the process for such correction, if it exists, does not include the kind of civil and ecclesiastical pressure that has been brought against Symmachus. Third: the synod calls on all parties to the current disorder in Rome to recognize the legitimate bishop and to cease actions that are causing harm to the faithful. The peace of God to all who seek it. The assembled bishops of the Roman synod.

seu Quarta^ synodus habita Bomae Falmaris, a. 50ld. ^ , 23 0ct. vel Constitutum synodale de papae Symmachi absolutione. 1. Rufio^) Magno Fausto Avieno viro clarissimo consule sub die Magno ... Novembris. Sancta synodus etc, et ad marg. Quarta synodus habita Ro- mae Palmaris, H^ Incipit synodus in qua P. Symmachus accusatus est et innocens est repertus. Quarta synodus ... Palmaris. Sancta synodus etc. F* autem Consti- tutum 9ynodale de papae Symmachi absolutione, Rufino Magno . . . Novembris sancta aynodus, 2 mss. H coUegii Paris. soc. Jes. (teste Hard.) H"^ H'^ et h' : Rufio Magno ... Novembritan quarta synodus habita Rjmae Palmaris. Sancta synodus. c* c^ Synodus Romana III et assentiunt Pagio eam ad annum 503 postulanti. F* denique post illa acia /F, quae infra pro appendice hujus epistolae edemus, quaeqiie illic n. XLIV — XLVIl synodum Avien. jun, v. c. cons. (Symm. epi8t.6) et annexmn Zosimi commonitorium prbris et diac qui Ravennae sunt excipiunt, hac inscriptione addit: XLVIII Incipit Constitutio episcoporum. Refio Magno etc. «) B' lH3 2H'H'o Rufio vel Ruffio, Y^ Refio, F« Rufino, 1 H* Ritio, ac sub- inde cum 1 H< H'« F«» sub die Kal. SPISTOIiAE BOlfAN. PONTIF. I. 42 G58 S. SYMMACHI PAPAE a. 601. X Kalendas Novembris sancta synodus apud urbem Romam ei prae- cepto gloriosissimi regis Theodorici ex diversis regionibus') congr^ gata in Christi nomine dixit: Quum ex diversis provinciis ad urbem Romam convenire sacei- dotes regia praecepisset auctoritas, ut de his, quae venerabili papae Symmacho apostolicae sedis praesuli ab adversariis ipsius dicebantQi impingi, sanctum concilium judicaret^): Liguriae, Aemiliae vel Ve- netiarum episcopi, quos ad praesentiam principis ipse*) itinem ductus attraxit, consuluimus regem (incubuit necessitas consulen* di), qua nos voluisset aetate fractos, debilitate corporis invalidofi, causa congregari. Respondit praefatus rex piissimus bonae conver- sationis aifectu: plura ad se de papae Synmiachi actibus horrenda fuisse perlata, et in synodi®) oportere, si vera esset inimicorum ejus objectio, judicatione constare. 2. Memorati pontifices, quibus allegandi imminebat occasio, suggesserunt , ipsum, qui dicebatur impetitus, debuisse synodom convocare : scientes, quia ejus sedi ') primum Petri apostoli meritmn vel principatus, deinde^) secuta jussionem Domini conciliorum vene- randorum auctoritas^) singularem in ecclesiis tradidit potestatem, •') Ita cum F« H'' b c* seqq. At a' cum 1 H' pti, alii (etiam B» E«) speL W^ spes (ut putat a^ ex pii corruptum, perperam repetita proximi verbi po- strema littera s et i in e mutata). Unde B* E* li' spei ... ductosj c' sjte ... w- duclos. Deinde cditi consulendi regem incuhuit necessitas, qua (h* quae) hoM vMs- sei ... invatidos (H'^ h* add. causa) congregari. F* H^ consuluwmt regem qma nes ... causa congregari, B' E^ F^ consulimus (ita plerique mss.) regem incHbuit meeet' siias consulendiy quae hos (F^ quatenus) ... causa. ®) F* b c* seqq. st/nodo, MeliuB al. mss. c' c* c' synodi Bcil JtuUeatiane. h* autem in synodo oporiere iraciari, si vera esse ... consiarei. ^ b sedesy plures mss. et h' sedis, retinendum cum aliifl sedi: F* prorsoi omittit. Petrus apostolus Pomini voce praecepium, Ecclesia nihilominus subsequente et semper et retinet. ») Al. add. ei, quod omisimus cum B" K« F»» H'o h*. Paulo|>O0t h} ... Judicium ... textaretttr ot ad marg. siftgtdorum, antediciae, Judirio, Porro EPISTOLA 5. 659 nec antedictae sedis antistitem mininioruin subjacuisse judicio^ ina. 501. propositione simili facile forma aliqua testatur. Sed potissimus ^®) princeps ipsum quoque papam in colligenda synodo voluntatem suam litteris demonstrasse significavit. A**) mansuetudine ejus paginae postulatae sunt^ quas ab eo directas constabat. Has dari sacerdotibus sine tarditate constituit, vel quidquid in eodem negotio actum**), scriptis Romam ex diversis terrarum vel regionum partibus Dei prosecutione perventum est. 3. Et dum *^) venerabili coUectione de incipiendo haberetur ne- gotio; prout poscebat caiisa, tractatus, sanctus papa Symmachus basilicam Julii, in qua pontificum erat congregatio, prout habuit cura coelestis *^) , ingressus est, et de evocatione synodali clemen- tissimo regi gratias retulit, et rem desiderii sui evenisse testatus est. Causa ergo de sacerdotum animis, quae de concilio nondum firmato tristitiam ministrabat, abscisa est: auctoritatem ordini ^*^) colligendo, sicut poscebant ecclesiastica statuta, in omnium, qui ibidem con- venerant, episcoporum praesentia se dare professus est, sperans, ut visitator, qui contra religionem contra statuta veterum vel contra regulas majorum a parte cleri vel ab aliquibus laicis fuerat postu- latus, ex ordinatione antistitum, sicut decebat sanctum propositimi, prima fronte recederet*®), et onmia quae per suggestiones inimicorum O o* imndcorum^ msB. B* E* F* H C h' minimorum, in H' huic superscriptum vei minorum, quod deinde c^ seqq. praetulerunt. Eidem suffragatur illud adversa- rioram Symmachi apud Ennodium: Si vera esl episcoponan assertio, sedis apo- sioHcae praesulem nunquam mnorum subjacuisse sententiae^ cur ad judicium distracta conventione productus est? Hoc sedis ^uae jus, quod illi impugnant, Gelasius epist. 10 n. 5 tuetur his verbis: Ipsi sunt canones, qui appellationes totius Ecdesiae ad hujus sedis examen voluere deferri, ab ipsa vero nusquam prorsus appeUari de- bere sanxerunt; ac per hoc illam de tota Ecctesia Judicare ^ ipsam ad nullius com- meare judicium, Quocirca haec ipsa synodus, Aviti Viennensis epist. 31 Gallica- norum episcoporum nomine scribentis judicio, S^rmmachi causam pene temere susceperat inquirendam. '®) F<* h' c* (ad marg.) potentissimusy quod deinde alii arripuerunt. Mallemus proiinuSy sicut mox habetur sine tarditate. *•) Ita nostri mss. et h*. Alii Unde a mans., moxque hasque dori .,, et quidquid. ") Ita mss. b c* h*. Alii cum F<* addunt est, moxque b c^ seqq. praeventum. 1*) b C* seqq. in venerahili colteclione sermo de indpiendo haberetur conciiio prout poscebat (seq. etiam F') causae tractatus: castigantur ex mss. ac priscis edit. lu K* deest Et dum — tractatus. F^ venerabilis coUectio ... in causa tractatus. *^) h* celeritery moxque E* F** b de vocatione. Mox F^* ministravit, **) Sic h' c' cum mss. (etiam B' E* H**). F** de ordine coUegendo, c* seqq. ardims corrigendi, b ordinis coUigendi. Ad idem Symmachi factum respiciens Ennodius apologet. ait: Judicia iste voluit, amavity attraxit^ ingressus est; et quod possei fideli (seu fideUa) corda Justi doloris aculeis excitare^ venerando concilio auctoritatem etiam conlra se^ si mereretur, indulsit. — Mox cum F'* ab aiiquibus iaieiSj ubi al. aliquibus. ") Ita F« H^ Editi cum B' E« cederet, F«* crederet. Moxque c^ seq. legaliter 42* a. 501. suorum amiserat, potestati ejus ab honorabili concilio redderent et tanti loci praesul legaliter prius statui pristino redderetur, tunc veniret ad causam et, si ita recte videretur, accusantium p^ positionibus responderet. 4. Digna^") res visa est maximo sacerdotum numero, qnae mereretur effectum; decernere tamen aliquid synodus sine*^) reg*! notitia non praesumpsit. Sed suggestio justa per legatorum negB gentiam non meruit secundum vota responsum. Jussus est regis^- praeceptionibus papa Symmachus ante patrimonii vel ecclesiarum quas amiserat, receptiouem cum impugnatoribus suis in disceptation confligere. Qui potestatis suae privilegia, quae^*^) pro conscientiae quantum juste aestimamus, emendatione'^) submiserat, nec ha voluit vice resumere. 5. Sed dum esset synodus in Hierusalem basilica Sessoriai palatii constituta, aliquibus sacerdotibus visum est, ut libellus, que: accusatores paraverant, qui quotidie seditionibus appellabant, susc peretur a synodo. In quo suscepto duo erant, quae vel verita inimica essent, vel ipsi, quantimi ostenditur, conventus^^) ecclesii ab h. c. redintegrarentur ... regulariier prtus .., ei tunc non ante veniret^ con*" m88. — Inter ea, quae ablata fuerant, nominatim aream vel domum Lateran sem censendam esse, colligitur ex verbis Theodorici in subnexa appendice n. Vide et Liberii dialogimi cum Constantio n. 3'. Si Isidorum Mercatorem auf mud in duplici synodo, quam confiuxit, de eadem re disscrentem, id quod n~~i postuiat Sjmmachud, in antiquis Ecclesiae statutis decretum est. Idque re i ~ in ejus compilatione constituere leguntur Zephyrinus epist. 28, Fabianus epist_ Stephanus I ep. 41, Cajus papa epist. 52, Marcellus epist. 56, Eusebius epist JuliuB epist. 60, Athanasius et Alexandrina synodus ad Felicem, et Felix ad <« dem epist. 72 et 73, item Stephanus et alii episcopi Africau^e ecclesiae ad masima et Damasus ad eosdem epist. 80 et 81. Sed antiqua illa decreta qmzi non tantum Synmiacho sed et nostrae synodo incomperta essent, haec aim.^ illius petitione respondere satis habuit: diqna res visa est maximo sncerdotuim^ mero^ ncc addiuit: ei antiquis Ecclesiae siatutis consentanea, Et vero si tot^ cretis firmata fuissct, a Theodorico, qui legum servandarum sese Btudiosum z fitebatur, Symmachus repulsam minime passus esset. ") Ita B' E^ F* h' b cc, nisi quod h' atque ut mereretur effectvm optiF^ c^ seq. quae merereiur, B' E* c* atque mereretur, F* atque meretur effeetum dtur — tamen. F* H^ respondere dignareiur. Visa est maximo sacerdotum Tutmero, ui gatio merereiur effectum deccrnere. Tamen etc. ^*») Hh* sine rege, B' E« F« b cc sine regia notitia. Mox B' su^jectio ^^d b cc ad marg. isia. '*') 0 regiis. Tres habcmus Theodorid regis ad synodum praeceptionei^ , liae quidem desiderantur. «") Ita F« Fd H^ Alii et juae. Mox F*» Juxta c, F* amiserai. *') Sic mss. et h* b. At editi alii emundaiione. Innuit hic synodiiB, S^j machum si jurc suo uti voluisset, cogi non potuisse, ut ipdus jndicio se '"' mitteret. — Mox B» F<* Sessuriani, h' Sessoria. •*) c' seqq. ecclesiasiico proposiio omiBsa voce conventus. 0 H'** b c^ emr^t^ vel (0 omitt. vel) ecclesiasttco proposito. F<> H h^ conventujt eccfesiasiie^ fp' ^ j EPISTOLA 5. 661 proposito repugnarent. Uuum, quia dicebant crimina memorati a. 501. •ius Sjmmachi papae apud regiam constitisse uotitiam. Quod n esse declaravit^^)^ non enim quasi novam causam audientiae lisisset; si ejus conscientiam convictam de errore solam sciret ctare sententiam. Aliud, quod per servos de^*) his, quae ob- ant, se eum loquebantur posse convincere, addentes, ut ipse ipia traderet, quibus, quantum illi asserebant, posset judicatione ari. Quae res canonibus et ipsis publicis erat legibus inimica, patrum statuta sanxissent, ut quos ad accusationem leges li non admittunt, iis dicendi in cognitione vel adsequendi ^^) d neganda esset licentia. ecclesiastici) proposito (h' repugnare). F* H® conventui ecclesiastico proposita, a? ex E'' praefert lectionem, euucleari non potuimus, sed secuti sumus F* H^ praeclaravit; b seq. ad marg. perciaruit, moxque conscientia con- ubi c* conscieniia convicta de errore solam se sciret; editi alii cum B* E' scientiam convictam (B* E* convinctum^ F^* se sciret), Verbum sciret autem ad oricimi, non ad Symmachum refertur. Huc attinet, quod Avitus Vien. 51 scribit, perstrinxisBe synodum, prout brtviter potuit, nihil vel sihi vel glo- mo Theodorico regi de hiSy quae papae dicehantur objecta, patuisse. B' dei qid objiciebant ^ F* H'' de his qui objiciebant secum loquebantury et > h* loquebatur. — De his quidem in conc. Carth. VH c. 2 et 4 (qui apud iium Exiguum inter Africanos 96 et 98 , et in vulgato codice can. eccl. J9 et 131 recensentur) sancitum est: Ut omnes servi vel proprii liherti ad tionem non admittantur, vel omnes, quos ad accusanda publica crimina leges '.e non admittunt. Testes autem ad testimonium non admittendos^ qui nec ad tionem admitti praecepti sunt, Horum canonum verba Ennodius in apolo- ' sic paulo aliter profert: Clamat alio loco Carthaginense concilium: Quascum- ' accusationem personas leges publicae non admittunt, his impugnandi alterum Hcentiam suhmovemus; et nullae accusationes a Judicihus audiantur ecclesiasti- ae legibus saeculi prohibentur. Neque ab re fuerit huc revocare, quae En- his proxime praemittit. Nam quum multa in eamdem rem scripturarum Dnia protulisset, subdit: Redeo tamen post vetusta exemphrum suffragia ad » canonum definitiones. Clamat in alio loco Carthaginense concilium, Hinc I mendacii manifesti convincitur, quod Isidorus Mercator Stephauum I U n. 6 fingit scripsisse: Accusatores vero et accusationes, quas saeculi ipges ipiunt, et antecessores nostri prohihuerunt et nos submovemus. Si enim ante- is Stephani I (hoc est Telesphorus epist. 16 n. 5) id jam prohibuerant, modii aevo novellae non erant definitiones. Alterum moneo, Faustinum licae sedis legatum mox dicto concilio Carthaginensi VH interfuisse, adeo- modium non aliud ab hoc concilio laudare his verbis : Scriptum est in Car- nsi conciiio, quod apostolicae sedis per Faustinum episcopum, qui huic ab ea interfuit, approbavit auctoritas, accusatoribus de inimici domo prodeuntibus non ium. Habet codex Justinianus lib. 4 tit. 20 leg. 3 istud Valeriani et Gal- np. : Etiam Jure civili domesiici testimonii fides iniprobatur; nec non leg. 8 Diocletiani: servum pro domino quemadmodum adversus eum interrogari non item ibidem leg. 11 Honorius et Theodosius Augusti pro certo ponunt: Hi liheri testes ad causas postulautur ulienas. h} b c* seqq. accusandi, rejecto ad marginem adsequendi, quod omnes mss. a. 501. 6. Etdum inter ista, quae essent facienda tractantiir^^), praefa- tus papa, ut causam diceret, occurrebat. Qui veniens ab irruentibus turbis aemulorum suorum ita tractatus est, ut multis presbyteris, qui cum ipso ierant^'), per caedem ipsam mortis fuisset occasio, et recentium adhuc vestigia vubierum illustris vir comes Arigemus^) et sublimes viri Gudila et Bedeulfus, majores domus regiae, per- spexissent, quod se'®), imde egressus fuerat, ad beati Petri apostoli septa convexerat. 7. His ita actis et rebus varia confusione turbatis, iterom nos ad justitiam contulimus principalem^^), scientes, divinitate^*) propria regere dominum, quem ad Italiae gubemacula ipsa providerit. Cujus mansuetudini omnia per relationis seriem, sicut res poscebat, in- gessimus, intimantes etiam, saepe nominatum papam post^^) cae- dem, cui subjacuerat cum suis, si voluntatem rursus haberet exeundi (etiam B' E* F<* H*) et c* praefemnt. Non displiceret adserendi seu adiesiandu Deinde editi cnm F* deneganda, h* deleganda non^ ubi B* E* deleganda, F* H^ ne- ganda (F^ his dicendi aliquid neganda). ") Ita B»E«F«; h» tractatur, aJii tractabatur. n^ B* F^* (sec. manu) h' b ierant, alii erant. Deinde c* b seqq. quod probanl recentium adhuc vestigia vulnerum, nisi illustris vir comes Aligemus et fublimes viri Judila (seu Gudila) et Vedeidfus majores domus regiae perspexisseni (b seqq. cum paucis mss. prospexissent). Quae lectio vel ex eo nemini probanda, quod ibi CrabbiuB verba quod probant et nisi de suo addidisse convindtur. Neque vero asserere certo licet, illustres illos viros Romam tum missos fuisse. Yoz recen- iium rem aliquanto ante actam sonat. Et eo quidem acta videtur intervallo, quod inter praeceptionem Theodorici supra n. 4 memoratam, et aJteram cjos- dem regis in appendice scripti hujus subjiciendam n. 7, ubi Theodoricua Gudi- lam et Bcdculfum a se in urbem mitti significat, intercessit. Quapropter lectio- nem retinemus, quam fere onmes mss. exhibent. Nitidior esaet lectio in hunc modum: adeo ut recentium adfmc vestigia vulnerum ... perspexerini, Idem fadnos Ennodius apolog. perstringens , Symmachi aemulos sic adloquitur: Vos moram, q\tam habebant examina, non ferentes venienlem Jacidis repulistis, ei iaedium vobi^ de sententia praeparatum armorum ultricium assumtione commuiasiis. Ariernus, Aligenus), Judita {Godila, Gudela), Vedeulphus (F* Bereulphus^ F* Bide»^A- fus, H^ Verdulfus). Ibidem F** subiimis vir ... major domus. <') Ita mss. H 0 B^ h<; Y^W quo se; E* quod unde, b c' seqq. quos seaam^ F^ sic unde ... septa reversus est. Mox B'E*c*8eqq. convexerai, h* c* convexeri^, F' H^ b convexii (b ad marg. conduxit). '") h. e. nos contulimus ad principem ejusque justitiam imploravimoB. Jam semel ad eum adierant ejusque aequitatem probaverant. Subinde regere id est, quod regnum administrare, '') h* divinitaiem propriam ... quae ad ,.. praeviderei; b cc dimmtate propHik regere (b regem) ... ipse providerai {vel praeviderat), ubi B* E* F* HO (F^ deuniiate) propria ... ipsa (scil. divinitas, B* F<» ipse) provideret (F* K'* derit). F' H^ divinitaie propria curam gerere dnm , qui lialiae ffubermaeula iam providerei. Mox F** per legationis seriem, ^') h^ et quidam mss. omittunt posi caedem. EPISTOLA 6. 663 ^d judicium, fuisse commonitum; sed allegasse eum per directos a. 50i. QpiscopoB^ mandantem^^): canonibus sibi cessum esse, sed dum affectu purgaiimis suae culmen humiliat, quantis pericuiis pene fuisset oppres- sus! Dominum regem habere potestatem^*) auiem quod vellet faciendi; se interim, justitia renitente, statutis canonicis non posse compelli. 8. Ad haec serenissimus rex taliter, Deo adspirante, respondit : in synodali esse arbiirio, in ianto negotio sequenda praescribere , nec aliquid ad se praeter reverentiam de ecclesiasticis negotiis pertinere; committens etiam potestati pontificum, ut sive propositum vellent audire negotium sive nollent, quod magis putarent utiie, deliberarent : dum- modo venerandi provisione concilii pax in ^) civitate Romana Christia- nis omnibus redderetur, quae quum juste offertur, Dei mandata com- plentur, Italiae suae dare rectorem, 9. Agnoscentes ^®) itaque, nullum nobis laborem alium reman- sisse, nisi ut dissidentes cum humilitate propositi nostri ad concordiam hortaremur, quia unum tantae rei restabat, unde Deo pareremus^') et sanctae principis volimtati, invitavimus senatum amplissimum, quali oportuit, legatione destinata monentes et instruentes: causas* Dei ipsius esse^^) judicio committendas , qui valet corpus occidere et ^^s ") Ex relatione synodi, quae huic constitutioni sabjicietur, hic mandantem (loco mandaiis), hoc est respondentem, legendum esse coUigitur. Ibidem 6* E< F^ H O h' c' c* c' mandalis canonibus sibi concessisse affectu purgcUionis suae culmen, humUiat (in 2H' humiliet), et in eorum uno deinde quae tantis, in altero qui tantis, in ceteriB) quantis periculis fuisset oppressus, in quibusdam et h* fuisse oppressos, b C^ seq. nominatis canonibus se cessisse affectu purgationis suae cubnen humilians, gui tanlis periculis pene fuisset oppressus, Nos H^ sequimur, nisi quod habet wuindaiit ,..affatu, K'* lectionem, quam a' praefert, expiscari non potuimus, nisi quod ejoB culminum ibat B? mutare se ait in culmen dum humiliat, •*) Verba potestatem autem addimus cum F* H^. Mox b c* seq. jus faciendi, sed inierim f.. justitiae renitentes (vel renitentem) statutis canonibus. Ibidem mss. eii h.* c* omittunt jM«, et deinde pergunt se interim; W F^ K^^ Justitia renitente, B? canonicis. Deinde F^* propter reverenliam. *^) Ita mss. et b cc. h* esset in, omittens postea cum B* E* redderetur, £>einde cum mss. omnibus et h' c* quae cum elc, {F^ quicunque offertur, et cum K** suadere rectorem, E* auctorem), At b c* seqq. synodi sententiam immutarunt in lianc modum : Quae cum Juste o/ferrentur, Dei mandata complentes Italiae suum dedimuM rectorem, '•) B* agnoscentem, quasi cum rectorem conjungenB. Deinde itaque cum H* addidimus. Mox E* Quia nostrum tantae, . «^) b c* seq. placeremus. Mox B' E* F** K" ut sancti (et F«* voluntate ... invita- Jusie etc. dedimus) scilicet ut sancti (b tanti et ad marg. sancti), c* ad marg. notante: „Dionys. ante principis voluntatem**. Nos cimi F^H" et sanctae ... invi- tavimu9, ubi alii invitaremus, c' invUemus, B^ E' h' invitamus, a.bOi.anmam 77iiUere in f/ehennam, qui dicit: Mihi vindiclam e\ t^ ^^ retrihuam; apud quem conscieniia nuda est, cui non abscondunf'^ Hebr. occulta, Cogitare prudentes viros oportere, quanta inconvenienter ^^'^^' praejudiciaiiter in hujus negotii principiis^^) contigissent. Et nosvia^ per hanc, quam ipsi vocahant, rejnissionem peccatis non aperire s^ claudere, qui quod dicehatur majori judicio servamus, instruentes co* quia per nos illis Christus innotuit, non esse ovium lupi insidias pram videre, sed pastoris, maxime quia in causa praefata muiti*^*) dedigna bantur cognoscere et Deo satisfacere^ quos error involverat. Et qum non poterant*^) plura suh hac occasione Ecclesiae membra disperg^ sed magis per mansuetudinem sustineri, sicut boni nos operis Pautm - J"^^- instruxerat, dicens sanandos esse plurimos per patientiam et doctrinam Et*^) quicunque putantur rei et gravibus peccatis involuti, quamvisnxM ^/q^' tus est qui delicto careat, sicut Johannes testatur apostolus: Si dicam quod peccatum non habeo, mendax sum; hos tamen magispret suris hominum sustentari*^) et perterreri, has passiones judicio divim simi discussoris indagini inviolatam exhibere conscientiam, Deinde adYersariis occv rens adjicit: Nolite aestimare» eas animas de inquisitoribus non habere formidincL quas Deus prae ceteris suo reservavit examini. Non habet apud illum reus de ah gationis nitore subsidium, quando ipso factorum utitur teste, quo Judice. Nec difi mulans, quod bic in omnium mentem venit, quia omnium animarum talis erit itia disceptatione conditio: replicabo, inquit, uni dictum: „Tu es Petrus etr.**; rursttn sanclorum voce ponti/icum dignitatem sedis ejus factam toto orbe venerabUm^ dum illi quidquid fidelium est ubique submittitur, dum totius corporis caput es designatur. *^) K" potuerant, magis placeret oportuerat seu oportebat. Mox F* susti^ **) b sed, Deinde c* ad marg. : „Isid. qui impugnantur rei'\ c*® ad nuurg'' computantur rei. B' putabantur. *^) b funestari, ac deinde aliorum editorum e mss. 0 descriptam servat uem. Hanc et ipse a" servavit, licet a synodi mente censuit alienam et in modum mutandam maluerit: hos tamen prae ceteris homimim sustenlari et ferri debere, quam prolatione Judicii a divinis suspendi. Quamqoam, pergit, locutionem a divinis suspendi prioribus saeculis inauditam fatemur, bic praemittere videntur patres causam, cur cum iis Sjmmachi clericiB, qoi ab contra regulas discesserant, mitius agant. Nos retinendam dazimiis leciioiC H B> E* F« F^* h^ sustentari et ,perterreri (1 H' praeterire, E« suMtentare ei peT'^ rere ri, K" praeterreri) has pnssiones (F^ passionis) Judicia divina (B* Judid» EPISTOLA 5. 665 *ndi, maxime quum illa, quae praemisimus, inter alia de auciori' a,.50\. sedis obstarent**): quia quod possessor ejus quondam beatus Petrus it, in nobilitate possessionis accessit, et claritatem veterem nobis^^) ie Christi dote rectoribus; clamantes, scriptum esse per prophetam _ ersona Dei: Numquid non valet manus mea ad consumen- 39 * eos, qui erraverunt? Haec eadem saepissime, sicut oportuit, J^-^o/2. nonentes, ut habita*^) intentione discederent, et factum nostrum, Deus inspiraverat; juxta mandatum principis non discuterent sequerentur, sicut decebat Ecclesiae filios, nec sub hac inter- ione causa penderet, et crescerent Ecclesiae detrimenta. Quae^') 30scebat cum fegtinatione succurri, et nobis hujiis celeritatis et obedientiae necessitas imminebat, maxime qumn omnem plene 3m cernamus ejus communioni indissociabiliter adhaesiss^, cujus suspendi (H'* E* suspensi, K'* hac passione judicii ad divina suspendi), Lectio .ta haec est: perterrerij hasque passiones Judicio divino suspcndi. propter additam vocem ejus (scil. sedis) non ferenda. Sirmondus Op. I, 977 suadet), alii vobis. Moxque F* H"^ nobis det Christi, his dat detChristi, ubi alii et B« E^ dat (E« datur) de Christi. Deinde B' E»h» intes scil. nos^ alii editi clamans scil. Petrus. Fortasse ad 2 Petr. 3,9 et >0, 2 patres respiciunt. jinde contenderent (F- conderent) et crescerent, fius, ') Ita mss. et h' c®; b cc vos. Mox in F** (sec. manu) et editis laberetur, F* tur^ B' laboretur, K" F<* (prima manu) ne in haberetur errore, uude a' mu- ne inhiberetur errore, h. e. ne quis errans plebem lUam a communione ui- et Symmachi. Huic autem quanto studio cohaereret, testis est illa pia tudo, quae sacerdotem suum ad concilium in basilica Scssoriani palatii dentem non cum telis sed cum lacrimis prosequebatur, adeo ut Ennodio ologetico dicere licuerit: Pene absolutus ad Judicia venit^ pro quo orbis illa- •. Sed et objicientibus , Laurentium Mediolanensem et Petrum Ravennatem pos a communione se suspendisse^ respondet idem Ennodius: horum episco- IX cautionem, qua bo corporis tantum conventione ad teropus separarunt, ad iti seu accusati pontificis crimen inique converti, siquidem nuHo tcmpore, ^elebrarentur ab his sacra missarum, a nominis ejus commemoratione cessH' Un: et coelestis inspiratione secreti po quam perpendimus omnia quae in causa G6G S. SYMMACHl PAPAE a. 501. bus impetUus, quanlum ad homines respicii, quia totum causis obsif^^^ tibus superius designatis constat arbitrio divino fuisse dimissum^ sii itl^ munis et liber, et^^) Christianae plebi sine aliqua de objectis obligaiioW in omnibus ecclesiis suis ad jus sedis suae pertinentibus et tradat divina mysteria, quia eum ab^^) impugnatorum suorum petitione propter suft- rius designatas causas obligari non potuisse cognovimus. Unde secun- dum principalia praecepta, quae nostrae hoc tribuunt potestati, d quicquid ecclesiastici intra sacram urbem Romam vel foris juris est, reformamus, totamque'-'^) causam Dei judicio reservantes universos hor' tnmur, ut sacram communionem, sicut res postulat, ah eo percipiant, et Dei et animarum suarum meminerint, quia ipse et amator pacis est et 14 27 ^P^^ P^^ ^^^> ^^^ monet: Pacem meam do voiis, pacem meam Matth. relinquv vobis, et in quacunque civitate pacem^^) esse confirmandam ^^'^^' adfirmans, beatos esse dicit pacificos, Haec quicunque ex /n- structione nostra, quod non aestimamus, vel non admittit^vel retractari posse crediderit, videat, quia in divino judicio contemptus sui rationem est, sicut de Deo confidimus, redditurus. 11. De clericis memorati papae, qui ab episcopo suo ante tempus aliquod^^) contra regulas discesserunt et schisma fecerunt, hoc fteri de- crevimus, ut eos satisfacientes episcopo suo misericordia subsequatur, et officiis ecclesiaslicis se gaudeant reslitui, quia Dominus et Redemptor nosfer oves perditas ab errore laetatur inventas et super prcdigum'*^) filium paternam iiberalitatem coelcstis medicator accommodat. Quisquis vero clericorum post hanc formam a nobis prolatam^^) quocwique sa- crati Deo loci in ecclesia Romana missas celebrare praesumpserit prae- ter conscientiam papae Symmachi, dum vivit, statutis canonicis velut schismaticus percetlalur, Ista nos^"^) sufficiant cum Dei notitia sincere praetuiisse. **) h' totam^ F<* et totam. Mox H^ ab eo perficiant (H* sec. cur. addit vet perfii-iam). '•*) Ita F«* H" h' c* seq. B' E^ et mss. a' alicujus, quod a^ mutandum suadet in decreti hujus. Mox F** se congaudeant restitutus: ideo scilicet addita hac claa« Bula, ut ab eadem indulgentia exclusos se nossent, qui post discedereni aut in schismate perseverarent; quem intellectum subnexa confirmant. ^'^) Mss. H 0 b cc profugum. B' F** K** a^ (c^ seq. ad marg.) prodigtnn. Moz E* K'« h' b c» libertatem, ubi B' F* H h' c' seq. Hberaiitatem; b cc mediator^ abi potiores mss. et h* medicator (quod et c^ seq. ad marg.). ^*^) nos addimus cum B' E* F»* H% qui simul sufficiani, aL sufficiat. EPISTOLA 5. 667 Sabsoriptiones epifloopornm. a. 50i. Laurentius episcopus ecclesiae Mediolanensis huic statuto nostro, ^ quo totam causam Dei judicio commisimus, subscripsi. Petrus episcopus ecclesiae Ravennatis huic statuto nostro, in ' qiio totam causam Dei judicio commisimus, subscripsi. Felix episcopus ecclesiae Interamnensis subscripsi. Benignus^) episcopus ecclesiae Aquaevivensis subscripsi. Maximus episcopus ecclesiae Bleranae subscripsi. Aemilianus*^) episcopus ecclesiae Vercellensis subscripsi. Maximus episcopus ecclesiae Ticinensis subscripsi. Cassianus episcopus ecclesiae Mutinensis subscripsi. Gerontius episcopus ecclesiae Ficuclensis®®) subscripsi. Stephanus episcopus ecclesiae Venusinae subscripsi. Laurentius episcopus ecclesiae Boensis^*) subscripsi. Fortunatus episcoqus ecclesiae Fulginerisis subscripsi. Mercurius episcopus ecclesiae Sutrinae subscripsi. Stephanus episcopus ecclesiae Neapolitanae subscripsi. Hilarus episcopus ecclesiae Tempsanae subscripsi. Maximilianus episcopus ecclesiae Perusinae subscripsi. Innocentius episcopus ecclesiae Ferentinatis subscripsi. Concordius episcopus ecclesiae Misenatis*^) subscripsi. Vitalis episcopus ecclesiae Fundanae subscripsi. Castus episcopus ecclesiae Portuensis ^'^) subscripsi. Aristus episcopus ecclesiae Ostiensis subscripsi. *') Mss. H 0 et editi Bonifacius. Melius B' F** K" Bemgnus, qui et anno 499 primae synodo subscripsit ut Aquaevivensis civitatis episcopus. Praeterea ad lioruin codicum fidem exhibemus subsequentes subscriptiones , quae quidem iu aliis ita contrahuntur: Felix Interamnensis , Bonifacius Jquaevivensis, Maximus ^leranus etc. Denique in F* post Fortunaium Fulginensem ordo noster relinquitur. «0 B' E« (5' (5* FUniclensis, F* H*' Hculclensis, h' a* (ex cod, eccl.Rom. vel Fa- iicj) Fundensis, F^ P^ Ficulnensis, K^* FicolnensiSy c^ Fidudensis, c^ Fidenensis, c^seq. FidenoM. Moxque K" Vinosensis. ^*) Ita mss. nostn et h* c'; F^ K'* Bonensis, c^ seq. Bojanensis (et ad marg. Boensis), moxque Hilarius (K'* Clarus) ... Maximianus. Deinde F* Innocentius Tifematis, K'* Festinagensis. •*) B* Misantium, al. Mesenatis vel Mesinatis^ F** Misenantium. Oriuensis). Moxque ubi iidem et editi Ostiensis (H^ j3' P^ fi^ Ostensis), K'* Horten' sis (sec. c' Hortinsis), sicut in subnexae synodi subscriptionibus Martinianus Or- tensis. Deiude F** K'^ Marcianus ... Terrac., F"* Crisconius ... Alb. a. 501. Martyrius episcopus ecclesiae Terracinensis subscripsi. Victor episcopus ecclesiae Lunensis subscripsi. Asterius episcopus ecclesiae Aquinatis subscripsi. Chrysogonus episcopus ecclesiae Albanensis subscripsi. Amantius episcojjus ecclesiae Potentinae subscripsi. Romanus episcopus ecclesiae Nomentanae^^) subscripsi. Ursus episcopus ecclesiae Reatinae subscripsi. Cresconius episcopus ecclesiae Tudertinae subscripsi. Innocentius episcopus ecclesiae Mevanatium subseripsi. Johannes episcopus ecclesiae Spoletanae subscripsi. Eustasius^^) episcopus ecclesiae Cremonensis subscripsi. Laurentius episcopus ecclesiae Bergomatis subscripsi. Eucarpus episcopus ecclesiae Meresape^®) subscripsi. Rufentius episcopus ecclesiae Egnatinae *^") subseripsi. Serenus episcopus ecclesiae Nolanae subscripsi. Marcianus episcopus ecclesiae Aecanae®^) subscripsi. Eutychius episcopus ecclesiae Tranensis subscripsi. Fortunatus episcopus ecclesiae Anagninae^^) subscripsi. taschasius episcopus ecclesiae Vulturnensis subscripsi. Innocentius episcopus ecclesiae Forosemproniensis subscripsi. Felix episcopus ecclesiae Nepesinae subscripsi. Hilarus episcopus ecclesiae Tempsaneusis "®) subscripsi. Innocentius episcopus ecclesiae Tifernatium^*) Tiberinorum sub- scripsi. **) B' H'* (c^ seq. ad marg.) ytmentanae vel Numentanwt. Moxque iidem et E* Mivanatift, K'* Maunatinensis ^ F** Maunacius. Mevania autem (hodie Bevagna dicta) urba episcopalis Umbriae ad fluvium Clitumnum sita, ut patria Propertii nota est. Deinde H^ Spolitinus, F<* Spolitane. •5) pa Eustadius ... Crimonensis, H^ Eustathius Cremanensis, moxqne B* H* h* y^ergomatis, c' Verginatis. 8«) Ita B< E« F* F«» H^ h* c', K'« Meresapaninsis, c' seq. Messanensis et ad marg. Meresape. • ") Ita F^ c^ seq. B' Eugnatinae, K^« Eunatinensis, F«» Eunatine, E« H« jj* (J« fi^ h* c* Jgnatinus. ^•) Nostri mss. sicut ^' ^* ^' et h* Agninus, K" Agninensis; moxqne E* Beli- temis, H^ c^ seq. VuUernensis (ad marg. Vulturnensis), F<* ibidem TranesinsiM ,.. Agnenine ... Vlturnensis et deinde omitt. Innocentius — Teinps. mbMcr. '0) In K" deest. In aliis Tempsanae (B') vel Tempranensis {E« H» h«) vel Tempsanensis (Coust. mss.) vocatur. c^ seq. Cupersanensis vel Cupertinentis et c"* ad marg. Jeptanensis. '•) Ita F«a«a^ B' Diffenatium Tiherinorum, E« H» h« Direntium m., fi^ P §* Derentium Tih., F<* Defenantium, K'* Desenanciunsensis, c* Tifemima^ c* seq. TH" ferninus. Moxque E* Toderitanus, deinde H^ Siranus, P^ fi^ fi^ Suratms^ & EPISTOLA 5. G69 Severinus episcopus ecclesiae Tyndaritanae subscripsi. a. 501. Silvanus episcopus ecclesiae Veliternae subscripsi. Sebastianus episcopus ecclesiae Soranae subscripsi. Mercurius episcopus ecclesiae Gabinatis subscripsi. Felix episcopus ecclesiae Atellanae subscripsi. Rusticus episcopus ecclesiae Buxentinae subscripsi. ^ Propinquus episcopus ecclesiae Trebiensis '^) subscripsi. Adeodatus episcopus ecclesiae Formianae subscripsi. Bonifacius episcopus ecclesiae Cameritanae ^*'*) subscripsi. Justus episcopus ecclesiae Signinae'^) subscripsi. Vindemius episcopus ecclesiae Anteatinae subscripsi. Augustus episcopus ecclesiae Liparitanae subscripsi. Valentinus episcopus ecclesiae Amiteminae subscripsi. Fortunatus episcopus ecclesiae Suessanae subscripsi. Joeundus episcopus ecclesiae Augustanae subscripsi. Tigridius^^) episcopus ecclesiae Tauritanae subscripsi. Vaticanus"'^) episcopus ecclesiae Celeniensis subscripsi. Johannes episcopus ecclesiae Ariminensis subscripsi. Proculejanus'^) episcopus ecclesiae Sepinatis subscripsi. Candidus episcopus ecdesiae Tiburtinae subscripsi. Aprilis episcopus ecclesiae Lateranae subscripsi. • Asellus episcopus ecclesiae Populoniensis subscripsi. Memor episcopus ecclesiae Canusinae subscripsi. Colonicus episcopus ecclesiae Foroclodiensis subscripsi. Elpidius episcopus ecclesiae Volaterranae subscripsi. Johannes episcopus ecclesiae Turitanae^^) subscripsi. In F^* Silvanus etc. et Sehastianus etc. excidenint; ac deinde Gabinnantensium, Vi- teiline, Busentine. ") h* Camentanae. Deinde B' F** omittentes Justum, Vindemiumy Augustum, yalentinum, quos deinde sub finem immittunt, pergunt cum F* Foi^iunatus . . . Sues- sanae etc, '*) E* H*^ Signatinus, F* Egnatinus, alii Signanus. . '5) c^ seq. Trigidius, H«o Mgridus. Deinde B' Tauritanae, K** Taurininsis, F» Taurianus, H^ TauHzanus, E' H'« (3* (S« (S^ h« Tauriganus, editi Taurinas, F^ Taurine. a. 501. Adeodatus episcopus eeclesiae Silvae Candidae subscripsi. Venerius"^) episcopus ecclesiae Pallensis subscripsi. Rogatus episcopus ecclesiae Tauromenitanae^®) subscripsi. Servusdei episcopus ecclesiae Ferenensis^*) subscripsi. Probus episcopus ecclesiae Carmejanensis^^) subscripsi. Dulcitius episcopus ecclesiae sancti Antimi subscripsi. Appendix epistolae 5, seu Acta quaedam ad synodos Bomanas n, m et IV in oai Symmachi habitas pertinentia. I. Praeceptio^) regis III missa ad synodum. Praeceptio, quae missa est per Oermanum et Carosimi epifcoj^^i. Dominis sanctis et venerabilibus patribus; E-^«o* rentio, Marcellino etPetro et eunctis epi^ ^^' pis in Urbe residentibus, Theodericus re^ - 1. Vos quidem rem fecistis proposito congruentem, nos pc^^^ de reditu vestro secundo consulere, quam indictum conciKiL-^ ' alienae facilitatis imitatione deserere; ne discedentibus uniyersis ^ manifesta deserti dispositione judicii major urbem regiam seditios:^^ ' ninsis (vel Taretaninsis), c' seq. Tkuritanus. Porro Thwrium vel Tkuriae (post cidium etiam Copiae vocatae) urbs Lucaniae erat '«) c^ seq. Venerus, Mox F« H« |5» j3' h^ c* Paltensis, 1 H» H« Palensis, E» lensis, B» |5« Peliensium, F^ Pelienensium, K<« Peileninsium, c' seq. Polensis. a« 5^ lensis, et Hispeilum urbem ait esse in Umbria. PaUa autem urbs Corsicae e Vide subscriptiones sequenti synodo epiatolae 6 subnexas. Fendimius ... Servtis dei ..., Augustus (F^ Augustinus) I,,, . Prohts .... Faient^^'^ . . . Dulcitius. "') c* seq. Feronensis, reluctantibus mss., qui prae se fenmt Ferenends (¥? '^^ } B* Ferenat, forte loco Ferentinensis vel Ferentinatis, F^ FeiensiSy 0" F<* Ferene. ") Mss. et h* Carmeganensis vel Carmesanensis (B^E^H'), P* F* Cartolanensis , editi alii Camerinensis. In H* omittitnr, et post Femerimm^ •*" quitur Duicius, Denique F« sci Antinei, |5' ^^ Antimi, (J" (h* ad marg^ AnM^ ^ AntininsiSj alii (B* E*) scti Antimi vel scti Anthimi. Bcil. decreta seu consilia. >) B' seditiosis motus turba. Mox F<* K« Obtabimus comtnisifse (F* o, commissum) sanctae congregationis examinationis suh hac protraM dUaiione Mfil^ M^h (F'* negotium) nec universitas animum grarius praejudicia pandere tMipentsm, *• • ' / B' nostram lectiouem restituimus; edit commisisse ... examinis. EPISTOLAE 5 APPENDIX. 671 sibus turba concuteret. Sed non optavimus commissum sanctae a. 50i. ^egationis examini sub hac protrahi dilatione negotium^ nec ^ersitatis animos gravius praejudicio pendere suspensos: quia tranquillitati urbis definitionis mora, nec sacerdotali proposito bentia potest convenire discordiae. 2. Moleste^) igitur accepta confusione, quae nata est, ceterorum- Lnare remedium) : quum in multas se vias cogitatio nostra disper- et"), ad hunc se tramitem consilii cura convertit, ut rursum ad Lendarum Septembrium diem eumdem censuerimus sacerdotum nerum convenire, qui dudum fuerat vocatus. Ergo^) ingravanter ctitatem vestram reliquorum praesentiam convenit operiri, ut ipresso tumultu et dissensione submota, quae ab omnibus orta ab omnibus causa peragatur. o. Nam Ravennam, quemadmodum speratis, non putavimus ^candum esse concilium, dum aliorum labore, jaliorum*') permo- lur aetate, parati, ut nisi secundo conventu causae finem judi- n synodale posuerit, juxta desiderium vestrum, quo nos poscitis ' praesentes, occupationibus nostris Romae quietis amori post- Ltis, nos potius Romam Deo auctore veniamus: ut praesentibus em nobis citra confusionem atque discordiam secundum Dei timo- tanta causa terminum sortiatur, ut non diutius urbs regia tur- um tempestate fatigetur, sed vestri aequitate judicii redeat ad -tem. Ne mora vobis videatur onerosa, fas est vestrae aestimare ^identiae, si commodum*^) sit aut sub nostrorum temponun trau- litate tolerandum, soluto sine aliqua definitione concilio sub ^iio aliquorum comtegit (F'^ contingit) iterata quae caeperunt relinquere judicia; uter B' quia propter . . . aut casu aul vitio . . . inteiTuta quae coeperunt relin- ^" Editi qui propter . . . aut awtu etc. praeso tumultu . . . certa est. B^ F** c' ingravanter (c' ingravatis) . . . orta est, ^ F* ab omnibus coepta est. •) 8ic mss. et 0®; b seq. dierum\ mero librarii, quo Faber usus est, lapsu. * P^ finem ponere Judicium synodali potuerit. ***) Ita B* Fd. K'«b seq. commodoy et cum F<* solutus ne in aliqua (c® soH- ^ in aliqua). a. 501. incerto Ecclesiam sub hoc certamine Romanam perdere ciyitatem. Alia manu. Orate pro nobis^ domini ac venerabiles patres! Datnm sub die VI. ^^) Idus Augusti regnante*^) supra dicto feliciter, Rofio Magno Fausto Avieno v. c. cons. *"*) II. Praeceptio^) regis quarta;^), missa ad sfnodnm per majoreiii domus regis. FL^) Theodericus rex universis episcopis ad syno- dum convocatis. 4. Romanae ecclesiae pacem, episcopo Symmacho criminoos propositionibus impetito, sub ea quam cernitis confusione tnrbae, quomodo*) magis potuit providentia nostra consulere, quamutjuit» petitioiiem senatus et cleri ad congregandos ex diversis provincii» causam revocaret^) antistites, et de religiosae actione personae san- ctum faceret judicare concilium? In oculis sunt dudum ad imiver- sam synodum destinata, et conscientiae nostrae adstipulantor on- cula, quibus solius integritatis affectu hoc jus pontificibus conumai- mus evocatis, ut sub synodalis aequitate sententiae aut') proptet •') b seq. V Idus, B« FJ K'» c» VI Idus. '*) Ita reddendum putavimus, quod in F'* K** corrupte sic effertur: std Ec clesine i.F<* eccl.)^ in B' Req. Sed. Ecci. Haec autem verba in edit. omiasa sunt >') Sequitiir immediate in B' F«*: Heg. nHt. (F<* req, rede) Senatws. Val. ;.F* vel) Marcellini epsc. (F<* epi) cum ceteris^ quod ita interpretor: Regia relatio tena- tniy vel MarceHino episcopo cym ceteris, quasi indiculum quemdam chartulae prae- niissae. Quae ibidem haec excipiunt verba Et atia . . . ad proxime seqaentia referimus. ') His quidem in B' F'>L'* praecedunt: Et alia praeceptio quaedam (P<» pme- ccptum quae datum est) per majorem domus regis. Preces (F* K" praecepiio) regis etc. (F<* regis missa ad synodum). ') Ita mss. nec male. Nam prima censetur, qua episcopi ad sjnodmn to- cati sunt; secunda, qua Jussus est papa Sgmmackus ante patrimonii vei eecteHM- rum receptionem cum impugnatoribus suis in disceptatione confligere (Symm. epist. 5 u. 4); tertia, quam proxime exhibuimus. Harouius aliique vocc Flavius reddidcrunt. Nusquam tamen TbeodoricuB apod Cassiodorum lib. Yar. A^/^/vit praeuomcu assumit. Et ea quidem nota /UiitM potiiii indicari solet: quo nomine suam erga synodi patres reverentiam Theodoriciu t^tari voluisse opinaremur, nisi vox illa praenomen vester postnlaret. EPISTOLAE 5 APPENDIX. 673 jzinocentiam absolutione gauderet, aut propter; objecta convictus, a. 501. reatui subjaceret. 5. Post hujusmodi constituta quis finem tanto datum') dubi- taret esse negotio ? Quis de tam numeroso concilio sacerdotum magis nasci crederet confusionis ambiguum? Quid^) profuit, seni vitae de prolixo itineris ultra ad nos imposuisse negotium, quid^) tantarum eoclesiarum absentibus sacerdotibus fuisse suspensum? Quid spei erit reliquum, si de tanto exitu non datur impetrare conventum? Sed tarsLiisacta sufficiant, quae ad hoc tantum in memoriam satis est revocare, quo^®) desinant. Bona est praeteritorum recordatio, si qij.st€ displicent, secuta cura correptiouis emendet. Non saltem disce- dentibus aliquibus dilatoque^^) negotio ad secundae congregationis venientis repetita judicia, pro fide, pro innocentia, pro aequitate <50iicordis, remotis studiis aliquibus dissentiat integritas! Hoc^^) petitionis nostrae, hoc religionis afiectus: hoc quieti Romanae con- ferre civitatis, ut sacerdotali consideratione proposito delegato ter- Bainum detis sine contentione negotio, scientes examen vestrum Dei secuturum esse judicium. 6. Cogitate, matrem confusionis esse discordiam, et quemad- modum consensu dubia solidantur, ita etiam firma dissensione dis- solvi. Numquid laboriosa, numquid conscientiae vestrae gravia, nmnquid inimica proposito, ab antistitibus suis pacem poscit Ecclesia, ^'1 ^ Ita B', ctd sensuB aperte^ adatipalatur. Alii dandum duhitarit ... crediderit, •) pd Ki* b c* seq. lectio, quae vere Oedipum quaerit, haec est: Quid profuit ^^'\ **** ^a (P* vitam) de prolixo iiineris citra (F** itinere scitra) ad nos imposuistis f.-- "J ^gotio? Nec felicior est c®: guid profuit sine vi tam de prolixo itinere cetera ad *®* impotuisse negotia? Noster codex ita habet: quid profuit seni vita de prolixo ^^rit ultra ad nos imposuisse negotio. Qui tantarum etc, quod aliquatenus mu- **wa mutandis ferri potest. Coustantius etiam K** verba reddidisse contentus, *^oc tamen modo a Theodorici mente non alieno extricandum proponit: Quid ^fhit, si in evitanda prolixi itineris c.ura ad nos imposuistis negotium^ quod tanta- i> ■ ni»i eeelesianim sacerdotibus ahseniibus fuisset suspensum? Quid suppeteret reli- •) Nec felicior in sequentibus est mss. lectio. K'* b c? quid tantarum .,. su- ^P^^Uiait qtnd supererit (b peteret) reliquuvi . . . imperare conventum ? (b si tanto exi- J*^ wn datur impetrare conventu). B' F** lectionem reddimus aliquatenus tolera- **^OTem, nisi quod Qui tantarum . . . qnidquid spsi erit (F** quid peterit). •^ b 0* seq. quid desinat, K'^ B' F<* quod desinat, c^ quod desinant. Librario ^**^iHare est primam vocis sequentis Htteram geminare, eamque a(^ungere ^^ecedenti. **) K" Delatoque ncgotio ad secundae concordationis venientis repetita . . , pro ^^^dtate concordis remotis studiis aliquihus dissentit. B' cum c' concordat, nisi ^^d iisieniit loco dissentiat. **) Etiam hic B* sequimur, nisi quod quiete ... civitati. Alii Hoc petitione ^^a Romanae eonfertur (F<* petitioni nostrae R. conferre) civitati, ut ... (F^ detis ^* contentiosum) ... examen veslrum de kis securum esse judicium. •^IMOLAB BOMAN. PONTIF. I. 43 G74 S. SYMMACHI PAPAE a. 501. et ab his; quibus per religionis*^) professionem justitiae cura debeat esse propensior, fides tumultuosam exspectat intentionem ? Est Tobis servandae justitiae in cognitione libertas; remotis omnibus oceasio- nibus integrum sit**) vestrae vohmtatis, objectorum criminam can- sam examinate judicio, dummodo studiosa certamina disserendi amore omne confusionis amputetur ambiguum, maxime quum hanc vobis pro reHgionis reverentia et^^) consideratione justitiae nostra oraciila tribuant facultatem: ut sicut vobis est inquirendae in hoc negotio voluntas et cura veritatis, personis ilUc omnibus constitutis, pei quas potest fides rerum quaesita constare, vos noveritis et Deo», quid in ipsa causa judicare debeatis: pacem modis omnibns cleiOj senatui et Romano populo post judicium reddituri, ne qua ^turba, nulla discordia in civitate remaneat. Si vero vultis, ut quod pio- liositum est, transeat sine discussione judicium, vos sciatia et Dens, quahter ordinetis; dummodo pax clero, seuatui populoque Romano sub vestra ordinatione reddatur. Ecce coram Deo et hominibo! arbitrio vestro committentes imiversa, conscientiam nostram, sicut decebat, absolvimus. Tantum est, sub justa ordinatione rem foiss^ finitam, et unitatem *®) redditam dissidentibus indicetis. Neque enin tolerabile est, neque ^") hanc negligentiam regiae civitatis amor qu< tenemur admittit, ut rebus omnibus Deo auctore pacatis sola tran •^) F«* K'* per regionis professionis (F"* professione) justitiae cura, ac deinde F fidem tumuUuosam expectat intentio. b c"^ c' per reqiones (c* raiionem) professioKi vestrae cura ... fidem tumultuosam exspectat? Intentio est vohis servandae juMtiHoi in cognitione: libertas remotis ... integra sit etc, Ad correctionem nostram in duxit lectio B' religionis ...fide tumuHuosa exspectat intentio, Est vobit ... Hberim . . . integro si vestrae voluntatis. •^) Ita B* F**, nisi quod F»* inquirendi, B* praestare. Alii, omiaso el, moi nostrae, deinde cum B' praestare et cum F»* turbatio. Mox F** sine ditcuss. «fr tium . . . Deo et omnibus . . . conscientiam vestram. '*^) K** b c** unitatem (b civitatem) redditam discedentibus indicei (a* »/ doeei\ Sequimur B' F«', uisi quod F«' dissidentibus constet. •^) Ita ex B' locum insanabilem restituimus, nisi quod negue loco ob, et tnm- quiUitatem ... habeat loco tranquiUitate ... habeant scripsimus. F** K'* b C* «6 (F* ad) hanc ... amorem, quo ... adremitii, aut (F** admitti ut) rebus ... soi^ tranquQH- tate erigi (F'* cj^egi) et in mvdia ... ut desideratur civilitas in arckUatiora (mae. Ulld. archelatiore, F** archelatiori) .. .vicinitatis cura (F** sub ustium cimiate stcwrm\. hlh cuin antea mancum sic emendandum Coust. proposuit: ad kanc negiigcniiam rt- giac civUatis amorem, quo ienemur ad eam. remittij et rehus omnibus Deo amimt pacatis solam a trnnquiUUiUe e.rcipi, et in mcdia urbe confundi (hoc est cOnfUBCh nem grassarii, ut desidcretur civUas in archUatii axduy (quSisa in pHmaria LaiH mJs. quae est sub hostium virinitatis rura (id est, quam erga vicinoa etiam hoflte* con- mus ac fovomuH). EPISTOLAE 5 APPENDIX. 675 qaillitatem Roma nou habeat, qua ab externis propugnante coelesti a. 501. favore utamur. Et quidem pudenda cum stupore diversitas^ Boma- num statum in confinio gentium sub tranquillitate erigi, et in media Drbe confundi: ut desideretur civilitas in archelatiori , quae est sub hostium vicinitatc secura. , 7. Et*^) ne quid omisisse videamur, quum necessariam credi- deritis episcopi Symmachi in cognitione praesentiam, Gudilam et Bedeulphum sublimes viros, majores domus nostrae, quos de prae- s^te misimus cum ^^) illustri comite Arigerno. Ne quid dubitationis habeat jussio nostra, sacramenta praestabunt satisfacturi designato^®) episcopo, quemadmodum aestimaverit ordinatio vestra: suffecerit, ut vocatus ad concilium, citra Urbem sine molestiae metu securus oc- currat. Orate pro me, domini sancti et venerabiles patres ! Datum est sub die VI. Kalendas Septembris Ravennae, regnante^') supra- dicio feliciter, Rufio Avieno Fausto v. c. consule. m. Belatlo^) episeoporam ad regem. Tertia synodns habita Romae. 8. Agimus Deo gratias , qui regum corda pietatis suae manu et gubemat et temperat, quoniam^) ab ipso ^venit, quod clementia vestra ex amore suo praeceptis ad iios moderatissimis per majores domus Gudilam et Bedeulphum sublimes viros missis ostendit. Sic enim mansuetos principes coeli Dominus fecit esse, quos diligit; et quibus est propitia Diviuitas", eos in causis omnibus mandatis suis ordinat obedire, quia scriptum est dicente Deo : Sine me nihil potestis Joh. 15, 5. facere, quod utique^) boni intelligendum est. 9. Ideoque nos *) toto affectu et obsequio jussioni vestrae parere 18^ K** Et neque omisisse videamur cum necessaria crederitis. 1») Mox K^* b c* cum Conzatrier tWy mss. Hard. cum iUum Com. Arierno, F<* cum iUo cum atriemo, B^ cum Iniu Com. Arigerno, quae lectio etiam superiori consti- tato Bjnodali n. 6 probatur. ») F<* K** designatio ... suffecerit (F<* sufficere) ut vocatus ad concUium citra urbe (editi Urbem) et (F^ urbem sine) molesiine vietu. Deinde F** Item alia manu. Oraie pro nobis etc, **) Sequentia b c' omittunt, restituuntur ex B' F** K*^ c^ a'. in *) Qoae scilicet in synodali constituto n. 7 memoratur. Ex Lujus regione B* a4l marg. notat: Tertia synodus habita Homae. •) Ita B* F<*. Alii quando, moxque K'* b extra more, F'* ex morem suum, ubi B* c* (b ad marg.) ex amore. Deinde K'* B' F** sublimes viros (F«* viris), ubi alii tybUmes vestros, lidem cum F* propitiaia ... quod scriptum. •) K** addit ut. Hoc autem sibi vult: quod utique ita intelligendum est, ut boni nihil sine Cbristo facere possimus; nam quisque per se ad malum valet. Integrior et planior esset sententia in hunc modum: quod utique „ut boni fdhU" inteUigendum est: ita ut ubi Christus dicit nihily supplendum sit boni. 43* G76 S. SYMMACHI PAPAE a. 601. voluimus, et ad papam, qui impetebatur, quater consacerdotes no- stros ex secunda synodo direximus, ut ad judicium conyeniret; sed occurrere se audicntiae nostrae penitus non posse^) testatos est mandans : Primwn ad conventum vesirum, quando Romae venistis, sin^ aliqua duhitatione properavi, ct privilegia mea voluntati reffiae siibmfi ^ et auctoritatem^) synodo dedi; sicut habet ecclesiastica disciplina, r^- staurationem ecclesiarum regulariter poposci: sed nuiius mihi a roSw effectus est, Deinde quum convenirem ^) cxm clero meo, crudeiiter #-^ mactatus sum. Uiterius me vestro examini non committo: in potestarte Dei est et domini regis, quid de me deiiberet ordinare. — Nos^) tani^i Qpiscopos cum majore domus vestrae illustri viro Arigemo direiimiifi. Quibus^) quid responsi dederit, sua suggestione renuntiet. 10. Intiinamus tamen serenissimo domno, quia nobisquodp*^ simus facere non remansit, nec invitum ad disceptatibnem nostrai» adducere possumus. Quoniam*^) ipsi per canones appellatioD^^ sanda^ pro qua librarius primo scripserat sesanda addiditqae poBtmodum on. coujectavit Baronius ac deinceps editores alii^ restituendam esse sacrotncU. Sed secunda cum B' anteponendum esse non ambiget, qui recoluerit, quod aopA TheodoricuB n. 2 praecipit: rursum ad Kal. Septembr, diem eumdem saeerdoiwn numerum convenire, qui dudum fueral corwocatus, et quo pacto iteratum illiid con- cilium n. 3 secundum conventum, et nura. 6 secundae congregationis repetUia JHSeU vocet. £x hoc enim secundo conventu missa est haec relatio. Qaod auiem Symmachum quater monitum ajunt, firmat illad adverBariorum ejus apad En* nodium: Quare conventionem praeveniens cum populorum coeiibu» examen intnpfUy et postea judicia, quum evocatus fuisset, sprevit. ') Ita B', alii venirem ... mactatus sum (a* ex sup. constit. synod. n. 6 tracte- tus emendandum putavit). Mox b c' seq. committi in potesiate Dei est: Bequi- mur B» K»« c». ®) Ita B*. Alii cui quid ... renuntiat, et intimamus ... qitid po^simus. '") Ita B>. Alii omittunt Quomam, et mox K*« ipsi appeltat, quid egerit fs- ciendum, c* ipse appeilat, ecquid faciendum? Episcopi hic confirmant, qaod Gt- lasius epist. 26 n. 5 scribit: Cnncta per mundum novit Ecciesia, quoniam Tvorm- libet senteniiis Hgata pontificum sedes beaii Petri apostoH Jus habeat resolwendt^ ut- pote quae de omni Ecclesia fas habeat Judicandiy neque cuiquam de ejus ticeat juM' care Judicio: siquidem ad iliam de quaii/>et mundi parie canones appeltari voiuenml, ab illa autem nemo sit appetlare permissus. His Buffragatar SardiceilliB BJDOdi canon 3 ab Ennodio citatus. — „Cave autem lector, ponro Coustantias adTertit, EPI8T0LAE 5 APPENDIX. 677 omiiium episcoporum commissae sunt; et quum ipse appellat, quid a. 601. erit faciendum? Nec*') in absentem valeamus ferre sententiam, nec contumacis loco deputare, qui se jvidicibus bis occurrisse proclamat; ^axime quia^^) res nova est, et pontificem sedis istius apud nos ^udiri, nuUo constat exemplo. 11. Voluimus*^ quod restabat pacem juxta praeceptuni et volun- tatem vestram reddere civitati; quae res et proposito nostro amica est, et beatitudini vestrorum temporum congruebat. Quia confusio- nem tantae civitatis et gemimus et horrescimus, ad amplissimum senatum coUegas nostros secundo direximus, hortantes ex verbis apostoli, qui monet: Quod ex vobis est, cum omnibus pacem habenles:^^^^^' non vosmeiipsos vindicantes, carissimi, sed date locum irae. Scriptum est enim: „Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus/* Nec admo- nitioni clericorum defuimus*'*), quibus regulariter voluimus subvenire; qui etiam salutare monitum contempserunt. Et ideo vestri erit im- perii, nutu Dei prospicere Ecclesiae redintegrationi , Romanae civi- tatis et provinciarum quieti. ne aic baec intelligas verba, ac veluti universalis Ecclesiae sammi pontificis judi- cio ait subdita, ipse vero summuB pontifex sit sui juris, adeo ut a tota Ecclesia ad ipsum appellatio sit, minime autem ab ipso ad totam Ecclesiam. Haud ita aane. Sed summa et suprema auctoritas penes universalem est Ecclesiam. Hanc namque potestatem sive, ut cum Augustino loquar serm. 295 in nat. ss. apost. Petri et Pauli, has enim claves non unus homo sed uniias accepit Ecclesiae. Equidem propierea unus eligiiur, ui capite constiiuto schismatis toUatur occasio. Hinc lib. 1 contra Jovinianum: ad quem a singulis ecclesiis seu de qualibet mundi parte sit appellatio; nec ab illo est ad aliquam privatam ecclesiam ap- pellatio. At nihilominus ad universalem Ecclesiam, nempe ad irrefractabilem concilii generalis definitionem , a summi pontificis judicio appeliare fas esse, Don tantum Scriptura sacra , ss. patres , sed et ipsi quoque summi pontifices totaque traditio constanti nixa praxi lapsorum retro saeculorum docent'^ **) c* cum nec ... valeamus. Mox alii locum deputare ... Judicibus (K'* addit his) occurrisse praectamai; B' judicibus (s) vis (eraso *). Sed loco hujus his (K**) vel vis (B*) legendum est bis. Notatur enim dujjlex Symmachi ad synodum ac- ceaauB, primus dum haec in basilica Julii, alter dum in basilica palatii Sesso- riani convenisset. ") P<* K** Quia cum nova est et apud nos addire (F<* audire), Sequimur B* c', nisi quod c' cum F<* K** b deinde nullum constai exemplum. Hoc loco luculentis- eime eviucitur, gesta Marcellini papae et synodi in ejus causa congregatac Bpniia esse, quippe patribus illis prorsus incognita. L **) B^ adfuimus, apertus error. In sequentibus autem B» K^* b reddimus, ubi L c^ wlumus subvenire, Quia etiam salutare monitum (F** salutaria monita, K** salutare ■ iiwri^fl) contempserunt ideo. Sed sequentia b c^ seq. iemperii mutuo (K^* muto) Dei H ^^eere solo librarii errore, quo extrema littera geminata est et i in e mutata. ■ ^'^teddimus. G78 S. SYMMAClll PAPAE a. 501. 12. Nimc rogamus, ut iiifirmitiitibus*^) et redintegratioiii de- bilitatis uostrae sicut^^) pii domini succurratis: quoniam calliditati saeculari sacerdotum simplicitas non sufficit, et jam diutius nostro- rum mortes et pericula propria*') Romae pati non possumus. Sed concedite nobis optatissimo praecepto vestro , ut ad ecclesias nostras liceat nos reverti, quia post haec quae suggessimus nihil est, quod a nobis possit ordinari. £t alia mana: Optamus Yobis salutem domine^^) princeps. lY. Praeceptio^ regis quiuta missa ad synodam. Fl. Theudericus rex universis episcopis ad syno- dum convocatis. 13. Decuerat quidem beatitudinem vestram divinae considera- tionis reverentia exortum^) jam finire negotium: ut vobis ordinan- tibus submoveri potuisset de tanta civitate confusio, maxime quum praeteritis affatibus jusserimus, quemadmodum vestro ^) visum fuisset arbitrio, memoratum vos terminare debere certamen, dummodo res sub justa ordinatione finita, dissentientes unitati et concordiae red- derentur. Postquam^) miramur denuo fuisse consultos, quum si nos de praesenti ante voluissemus judicare negotio, habito cum proceri- bus nostris de inquirenda veritate tractatu^), viam Deo auspice potijissemus invenire justitiae, quae nec praesenti saeculo nec futu- rae forsitan displicere potuisset aetati. Sed quia non nostrum judi- cavimus de ecclesiasticis aliquid censere negotiis, ideoque*) vos de is) K<* B» F<* c» infirmitatibns et (c^ add. e/, B» redintegrationi) de tmitatit (F* dehilitatis) nostrae: Baronius yero loco deunitatis^ ad marginem adscripeit vt- demnitati. Liquet errorom csbc notarii, qui litteram 6 in u et sjllabam i7 in ■ haud inusitato moro contraxit. ^"f) c^ propriarum pati. Concinnius B' F** K** b propria Romae, 1") Ita B> F<» c^ K'« b domine pri ccb. Editi utrumque Flavius reddiderunt. EPISTOLAE 5 APPENDIX. 679 diversis provinciis fecimus evocari, ut sub diviui tiniore judicii a. 501. totius certaminis vobi.s disi^onentibus causa transiret, et urbi nostrae Deo favente optata per vos concordia redderetur. Nunc vero eadem, qaae dudum, praesentibus intimamus oraculis, nos coram Deo et hoiuinibus absolventes: ut causam Dei, quam vestrae^) congregatio- nis amplissimo senatui, et pacem cleri sperantes, commisimus, quem- admodum visum vobis fuerit, ordinetis ^) ; nec a nobis vestri exspecte- tur forma judicii, sed vos qualiter vultis ordinate. Sive discussa sive indiscussa causa, proferte sententiam, de qua estis rationem divino judicio reddituri, dummodo, sicuti saepe diximus, hoc delibe- ratio vestra provideat, ut pax senatui populoque Romano submota omni confusione reddatur: ne qua, quod absit, post judicium turba aut fUiqua remaneat in civitate discordia. Sin autem secundum maudata nostra concordia sacratissimae urbi a vobis fuerit restituta, hiuc^) universitas agnoscere poterit justum sacri ordinis vestri ex- stitisse judicium. Orate pro nobis, domini sancti ac venerabiles patres! Datum sub die Kalendarum Octobris, regnante^*^) supra dicto feliciter. ^ K** vestram congregationem ampUssimam senatu et pace clerici sperante; F** vcstrae congregatione amplissimo senato pace clericis operante commisemns. B' veslrae congregationis ampUssimo senatn et pace cleri speranie, quibus maximc concordat c* V. c. a. senatui et pacem clericis sperantes, unde nostra lectio. Alii editi vestrae cofigregationi amplissimam (vel ainplissimum) senatus (c^ add. ct) pace cferici speran- ies: et ad marg. amplissimi senalus et cleri pacem sperantes. Coustantius legen- dum praefert senatu et parte cleri petenie. Nempe idem Theodoricus superius n. 4 ait se causae hujus cognitionem ad sacerdotale concilium jiucta senatids et ciert petitionem revocasse; et infra n. 14 audiemus: ad petiiionem senatus vel cleri /ecisse ex diversis civitafibus convenire sacerdotes. Notum est autem, cleri partem altcram Laurentio, alteram Symmacho adhaesisse: adeoque accuratum esset, qnod hic diceretur parie cleri, Sed codicis uostri lectio mutationem arbitra- riam uon postulat. **) K** b nec a nohis ordinetis (b ordinis) vestri exspectetur, B' F** c' primo- gcnium ordinem verborum retinuerunt, quem reddimus (F'' a vobis). •) Ita B', F<* htfnc, alii ftmr ... potucrit. Qaarum tres priores ut nostro modo intcrpretaremur, induxit nos sirailitudo aup. praecept. n. 3 et 7, ubi loco Heg. Sed. Eccf. aut Jieg. Subd. el fctr^ quod in B^ scriptum, aperte cum c'^ legendum est Regnante supradicto feficiter. Deinde JM fortasse interpretandum quod sequitur. Ballerinii eidem loco operam suam advertentes hanc interpretationem priorum signorum proponunt: Regius Indiculus, alia peritioribus interpretanda relinquentes. Harduinus, nescio quibus siglis K*^ a. 501. y. Anaguosticum regis Theuderici ad synodum, missiui in urbem Bomam, Primum salutandi episcopi, et dicendum eis: 14. Causam, quae agitur, si mihi yisrmi fuisset aut JTistiiiam habuisset, ut ego debuissem audire cum proceribus palatii mei, po- tueram tractare et**) judicare, quomodo et Deo placuisset et poste- ritati ingratum non fuisset. Sed quia causa est Dei et clericomin, ideoque modo ad petitionem senatus vel cleri feci ex diversis ciyita- tibus convenire antistites: velut Deo medio, secundum quod l^tis in evangelio et apostolo ad Corinthios, hoc ^quamini. Nam*^) a *meum animum requiritis, ut superius dixi, quae praecipit Deus in evangelio, hoc sequamini. Si vero vobis visum fuerit sine discua- sione causam finire, aut^^) discussa aut indiscussa, quemadmodom visum vobis fuerit, judicate. Meam personam nolite metuere, red- dituri rationem ante conspectum Dei: tantum ut senatum, clerum et populum pacificum dimittatis, et quod judicaveritis 8cribatis**\ Nos enim hoc probabimus vos bene ordinare, si populo, senatoi, clero pacem integram reddatis. Quod si minime feceritis, ostende- tis vos uni parti favisse. NuUius ergo personam ante oculos habea- tis; quamvis, si vobis aliquis violenter vellet quae injusta sunt imponere, remissis*^) rebus vestris justitiam custodire debeatis. Nam multi et vestrae et nostrae religionis episcopi propter Dei causas et de ecclesiis et de rebus suis jactati sunt, et tamen vivunt. Ego non solum impono, sed etiam rogo, ut faciatis, quae Deus praecepit et quae legistis in evangelio et apostolo. Si autem discutitis cau- sam, vel sub aliquo colore^^) melius causam judicatis. Si autem fultuB, totum pro inscriptione subnexi scripti ponit hoc modo: Synodo eedeik- stico vir spectabilis Anagnosticus regis. Deinde ¥^ reddimus. Al. dieendum eu causa quae agitur. Si mihi etc, '*) Ed. omittunt et Judicare et mox feci (quare c* a' postea matanmt co«- venere)^ F** et, b ut et (loco velut). **) F«* b omittunt Nam si — sequamini. c' requiretis, ^*) Scil. ut ipsummet de judicio suo certiorem faciant. Mox editi oMiem loco enim. i'>) B' F'^ remissisy al. missis. Moxque alii simili librarii errore regiomit looo religionis (W). Certe Theodorici et episcoporum Romae congregatomm adTem / non erat regio sed religio. Sicque ille religionem seu sectam Arianam, qnam profitcbatur, a catholica distinguerc videtur, fortasse per6ecatione8 ConstantiBO- politanam et Vandalicam innuens. '«^) Ita B' F<J b c**, nisi quod F«' meam, al. melius. K" caiorem, Satia apexie ' docet Theodoricus, conciliiun melius facturum, si discaBBa causa jadiciam pio- ferat; aut si secus agat, non prohibiturum , quominus objiciant advenani, EPISTOLAE 5 APPENDIX; 681 indiscussam diiniseritis ^ datis exemplum sacerdotibus omnino male a.^01, conversandi. Haec quum diceret, ita proposuit similitudinem. Ali- quando'^) Aspari a senatu dicebatur, ut ipse fieret imperator. Qui tale refertur dedisse responsum: Timeo, ne per me^^) consuetudo in regno nascatur, Ita dico et modo, ne irascantur sancti patres nostri: ne per eos, quum non discusserint et ita judicaverint, con- suetudo peccandi omnibus sacerdotibus generaliter *^) fiat. Item si voluerint^^) discutere causam, ut securus egrediatur, Arigernus, Gu- dila et Bedeulphus sacramenta ei praestabunt. De'*) area vero vel de domo Lateranensi, prout judicatum fuerit, eidem synodus red- dat^^). De vindicta, quae sperant post discussionem, si eis placuerit, aut ipsi vindicent, aut nos deputemus, qui legibus exsequantur culpas. qnod et ab iis re ipsa objectum esse Ennodius notat, ex hujusmodi judicio confici, beatum Petrum a Domino cum sedis privitegiis vel succ.essores ejus peccandi licentiam suscepisse. Quod Petrum apostolum cum aliis discipulis minime obten- disse Petrus Damiani lib. 1 epist. 12 ubi observavit, ad episcopos conversus, Quae, inquit, ianta superbia, ut liceai episcopwn per fas el nefas ad propriae volun- tatis arbttrium vivere, et quod insolenter excessum est, a subditis suis dedignetur audire! Ubi sanctus ille vir ab eo procul fuisse so ostendit, quod IsidorusMer- cator passim recantat, ut pastorem suum oves, quae sibi commissae fuerant, repre- hendere non audeant. *^) c' transverso ordine aliquando ut ipse fieret imperator, Aspari a senatu dicebatur. K" b Asparia vocant, eodem mendo librarus familiari littoram pri- mam sequentis vocis geminante et antecedenti addente. Idem Aspar a Marcel- lino comite primus patriciorum appellatur. Idem anuo 471 cum Ardabure et Patriciolo filiis, illo quidem olim patricio, hoc autem Caesare generoque Leonis Augusti nuncupato, Arianus cum Ariana prole spadonum ensibus in palatio vul- neratuB, ipsius Leonis imperatoris jussu interiit, ut idem Marcellinus ac Victor Tunonensis tradunt. ^'') Ita B' F<* b. At c^ add. peccandi. Mox b ut modo, et deinde K" a' nc transeantur, ubi B' b c® ne irascanlur. ") K" b generaliter omisso fiat (B' c^), unde b ad marg. cum F»* generetur. *^) B^ De arcam vero vel domum, F** de arca vero vel de domo, moxque b c' Beq. eadem^ ubi B* K** c^ eidem scil. Symmacho, de quo Theodoricus ita identi- dem loquitur, ut eum sceleris purum a se existimari nou obscure significet. ") Locum antea obscurum ex B' restituimus. F*" K'* b c^ reddat. De vin- dicta, (b reddat de vindictam,) quae (F** quia) sperant discussionem ... aut nos (c® quos) deputemus (F<i add. qui) legibus. 682 • S. SYMMACHl PAPAE