Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -49 AD|Cicero|AI-assisted
In both respects I followed your advice. I spoke so as to gain Caesar's
respect rather than his gratitude; and I persisted in my resolve not to
go to Rome. We were mistaken in thinking he would be easy to manage. I
have never seen anyone less easy. He kept on saying that my decision
was a slur on him, and that others would be less likely to come, if I
did not come. I pointed out that my case was very unlike theirs. After
much talk he said, "Well, come and discuss peace." "On my own terms?"
I asked. "Need I dictate to you?" said he. "Well," said I, "I shall
contend that the Senate cannot sanction your invasion of Spain or your
going with an army into Greece, and," I added, "I shall lament Pompey's
fate." He replied, "That is not what I want." "So I fancied," said I:
"but I do not want to be in Rome, because either I must say that and
much else, on which I cannot keep silent, if I am present, or else I
cannot come." The upshot was that I was to think over the matter, as
Caesar suggested, with a view to closing our interview. I could not
refuse. So we parted. I am confident then he has no liking for me. But
I like myself, as I have not for a long time.
For the rest, ye gods what a following! What _âmes damnées_ in your
phrase! Celer is an hero to the rest. What an abandoned cause, and what
desperate gangs! What can one think of a son of Servius and a son of
Titinius being in an army which beset Pompey? Six legions! He is very
wide-awake and
audet. Nullum video finem mali. Nunc certe promenda tibi sunt consilia.
Hoc fuerat extremum.
Illa tamen κατακλεὶς illius est odiosa, quam paene praeterii, si sibi
consiliis nostris uti non liceret, usurum, quorum posset, ad omniaqae
esse descensurum. "Vidisti igitur virum, ut scripseras? ingemuisti?"
Certe. "Cedo reliqua." Quid? Continuo ipse in Pedanum, ego Arpinum.
Inde exspecto equidem λαλαγεῦσαν illam tuam. "Tu malim," inquies,
"actum ne agas." Etiam illum ipsum, quem sequimur, multa fefellerunt.
λαλαγεῦσαν _Bosius_: ΑΛΑΤΕΛΓΑΝ _M._
Sed ego tuas litteras exspecto. Nihil est enim iam ut antea "Videamus,
hoc quorsum evadat." Extremum fuit de congressu nostro; quo quidem
non dubito quin istum offfenderim. Eo maturius agendum est. Amabo te,
epistulam et πολιτικήν! Valde tuas litteras nunc exspecto.
[1] legeram tuas litteras xiii K., cum mihi epistula adfertur a Lepta circumvallatum esse Pompeium, ratibus etiam exitus portus teneri. non medius fidius prae lacrimis possum reliqua nec cogitare nec scribere. misi ad te exemplum. miseros nos! cur non omnes fatum illius una exsecuti sumus? ecce autem a Matio et Trebatio eadem, quibus Menturnis obvii Caesaris tabellarii. torqueor infelix, ut iam illum Mucianum exitum exoptem. at quam honesta, at quam expedita tua consilia, quam evigilata tuis cogitationibus, qua itineris, qua navigationis, qua congressus sermonisque cum Caesare! omnia cum honesta tum cauta. in Epirum vero invitatio quam suavis, quam liberalis, quam fraterna! [2] de Dionysio sum admiratus qui apud me honoratior fuit quam apud Scipionem Panaetius; a quo impurissime haec nostra fortuna despecta est. odi hominem et odero; utinam ulcisci possem! sed illum ulciscentur mores sui. [3] tu, quaeso, nunc vel maxime quid agendum nobis sit cogita. populi Romani exercitus Cn. Pompeium circumsedet, fossa et vallo saeptum tenet, fuga prohibet; nos vivimus, et stat urbs ista, praetores ius dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt, ego ipse sedeo! coner illuc ire ut insanus, implorare fidem municipiorum? boni non sequentur, leves inridebunt, rerum novarum cupidi, victores praesertim et armati , vim et manus adferent. [4] quid censes igitur? ecquidnam est tui consili + ad+ finis huius miserrimae vitae? nunc doleo, nunc torqueor, cum quoidam aut sapiens videor quod una non ierim aut felix fuisse. mihi contra. numquam enim illius victoriae socius esse volui, calamitatis mallem fuisse. quid ego nunc tuas litteras, quid tuam prudentiam aut benevolentiam implorem? actum est; nulla re iam possum iuvari qui ne quod optem quidem iam habeo nisi ut aliqua inimici misericordia liberemur.
◆
In both respects I followed your advice. I spoke so as to gain Caesar's respect rather than his gratitude; and I persisted in my resolve not to go to Rome. We were mistaken in thinking he would be easy to manage. I have never seen anyone less easy. He kept on saying that my decision was a slur on him, and that others would be less likely to come, if I did not come. I pointed out that my case was very unlike theirs. After much talk he said, "Well, come and discuss peace." "On my own terms?" I asked. "Need I dictate to you?" said he. "Well," said I, "I shall contend that the Senate cannot sanction your invasion of Spain or your going with an army into Greece, and," I added, "I shall lament Pompey's fate." He replied, "That is not what I want." "So I fancied," said I: "but I do not want to be in Rome, because either I must say that and much else, on which I cannot keep silent, if I am present, or else I cannot come." The upshot was that I was to think over the matter, as Caesar suggested, with a view to closing our interview. I could not refuse. So we parted. I am confident then he has no liking for me. But I like myself, as I have not for a long time.
For the rest, ye gods what a following! What _âmes damnées_ in your phrase! Celer is an hero to the rest. What an abandoned cause, and what desperate gangs! What can one think of a son of Servius and a son of Titinius being in an army which beset Pompey? Six legions! He is very wide-awake and
audet. Nullum video finem mali. Nunc certe promenda tibi sunt consilia. Hoc fuerat extremum.
Illa tamen κατακλεὶς illius est odiosa, quam paene praeterii, si sibi consiliis nostris uti non liceret, usurum, quorum posset, ad omniaqae esse descensurum. "Vidisti igitur virum, ut scripseras? ingemuisti?" Certe. "Cedo reliqua." Quid? Continuo ipse in Pedanum, ego Arpinum. Inde exspecto equidem λαλαγεῦσαν illam tuam. "Tu malim," inquies, "actum ne agas." Etiam illum ipsum, quem sequimur, multa fefellerunt.
λαλαγεῦσαν _Bosius_: ΑΛΑΤΕΛΓΑΝ _M._
Sed ego tuas litteras exspecto. Nihil est enim iam ut antea "Videamus, hoc quorsum evadat." Extremum fuit de congressu nostro; quo quidem non dubito quin istum offfenderim. Eo maturius agendum est. Amabo te, epistulam et πολιτικήν! Valde tuas litteras nunc exspecto.
Latin / Greek Original
[1] legeram tuas litteras xiii K., cum mihi epistula adfertur a Lepta circumvallatum esse Pompeium, ratibus etiam exitus portus teneri. non medius fidius prae lacrimis possum reliqua nec cogitare nec scribere. misi ad te exemplum. miseros nos! cur non omnes fatum illius una exsecuti sumus? ecce autem a Matio et Trebatio eadem, quibus Menturnis obvii Caesaris tabellarii. torqueor infelix, ut iam illum Mucianum exitum exoptem. at quam honesta, at quam expedita tua consilia, quam evigilata tuis cogitationibus, qua itineris, qua navigationis, qua congressus sermonisque cum Caesare! omnia cum honesta tum cauta. in Epirum vero invitatio quam suavis, quam liberalis, quam fraterna! [2] de Dionysio sum admiratus qui apud me honoratior fuit quam apud Scipionem Panaetius; a quo impurissime haec nostra fortuna despecta est. odi hominem et odero; utinam ulcisci possem! sed illum ulciscentur mores sui. [3] tu, quaeso, nunc vel maxime quid agendum nobis sit cogita. populi Romani exercitus Cn. Pompeium circumsedet, fossa et vallo saeptum tenet, fuga prohibet; nos vivimus, et stat urbs ista, praetores ius dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt, ego ipse sedeo! coner illuc ire ut insanus, implorare fidem municipiorum? boni non sequentur, leves inridebunt, rerum novarum cupidi, victores praesertim et armati , vim et manus adferent. [4] quid censes igitur? ecquidnam est tui consili + ad+ finis huius miserrimae vitae? nunc doleo, nunc torqueor, cum quoidam aut sapiens videor quod una non ierim aut felix fuisse. mihi contra. numquam enim illius victoriae socius esse volui, calamitatis mallem fuisse. quid ego nunc tuas litteras, quid tuam prudentiam aut benevolentiam implorem? actum est; nulla re iam possum iuvari qui ne quod optem quidem iam habeo nisi ut aliqua inimici misericordia liberemur.