Letter 389

Marcus Tullius CiceroTitus Pomponius Atticus|c. -44 AD|Cicero|AI-assisted

On the 25th I received two letters from you. So I will answer the former
first. I agree with you that we need not be the first to move nor the
last to follow, but that we should incline to Brutus' side. I have sent
you my speech, and leave it to you to keep it or publish it. But
when shall we see the day when you will think it right to publish it? I
don't understand how the truce you mention can be possible. It is better
to make no reply; and that, I think, is what I shall do. You say that
two legions have arrived at Brundisium: you get all the news first. So
you must write whatever you hear. I am expecting Varro's dialogue.
I agree now about writing something in Heracleides' style,
especially as you like it

sed, quale velis, velim scire. Quod ad te antea atque adeo prius scripsi
(sic enim mavis), ad scribendum (licet enim tibi vere dicere)
fecisti me acriorem. Ad tuum enim iudicium, quod mihi erat notum,
addidisti Peducaei auctoritatem, magnam quidem apud me et in primis
gravem. Enitar igitur, ne desideres aut industriam meam aut diligentiam.
Vettienum, ut scribis, et Faberium foveo. Clodium nihil arbitror
malitiose; quamquam—sed quod egerit. De libertate retinenda, qua certe
nihil est dulcius, tibi adsentior. Itane Gallo Caninio? O hominem
nequam! quid enim dicam aliud? Cautum Marcellum! me sic, sed non tamen
cautissimum.

Longiori epistulae superiorique respondi. Nunc breviori propiorique quid
respondeam, nisi eam fuisse dulcissimam? Res Hispanienses valde bonae,
modo Balbilium incolumem videam, subsidium nostrae senectutis. De
Anniano idem, quod me valde observat Visellia. Sed haec quidem humana.
De Bruto te nihil scire dicis, sed Servilia venisse M. Scaptium, eumque
non qua pompa adsuevisset, ad se tamen clam venturum sciturumque me
omnia; quae ego statim. Interea narrat eadem Bassi servum venisse, qui
nuntiaret legiones Alexandrinas in armis esse, Bassum arcessi, Cassium
exspectari. Quid quaeris? videtur res publica ius suum recuperatura. Sed
ne

so much; but I will write whatever you wish. As I told you before, or
rather previously, as you prefer to say, I must confess you have made me
more eager to write. For to your own opinion, which I knew, you have
added Peducaeus' authority, which I count great and as weighty as any.
So I will make an effort not to disappoint you in my industry or
diligence. I am making much of Vettienus and Faberius, as you suggest. I
don't think Clodius meant any harm, though—but it is nothing to me.
I agree with you about preserving our liberty, our most precious
possession. So it is Gallus Caninius' turn now? What a knave! For
what else can one call him? How cautious Marcellus is. So am I, but not
overcautious.

I have answered your longer and earlier letter. Now what can I say to
the shorter and more recent, except that it was most delightful? Affairs
in Spain are going really well, if only I can see Balbilius in safety as
a support for our old age. About Annianus I agree, as Visellia is
very polite to me. But that is the way of the world. You say you know
nothing of Brutus, but Servilia says M. Scaptius has come, and that
without any of his usual parade, and he will pay her a visit quietly,
and I shall be told everything. I shall know soon. Meantime she says a
slave of Bassus has come announcing that the legions in Alexandria are
in arms, that Bassus has been summoned, and Cassius is expected with
eagerness. In short it looks as though the republic was going to recover
its rights. But don't let us anticipate. You

quid ante. Nosti horum exercitationem in latrocinio et amentiam.

Dolabella, vir optimus, etsi, cum scribebam secunda mensa adposita,
venisse eum ad Baias audiebam, tamen ad me ex Formiano scripsit, quas
litteras, cum e balineo exissem, accepi, sese de attributione omnia
summa fecisse. Vettienum accusat (tricatur scilicet ut monetalis), sed
ait totum negotium Sestium nostrum suscepisse, optimum quidem illum
virum nostrique amantissimum. Quaero autem, quid tandem Sestius in hac
re facere possit, quod non quivis nostrum. Sed, si quid praeter spem
erit, facies, ut sciam; sin est, ut arbitror, negotium perditum, scribes
tamen, neque ista res commovebit.

Nos hic φιλοσοφοῦμεν (quid enim aliud?) et τὰ περὶ τοῦ καθήκοντος
magnifice explicamus προσφωνοῦμενque Ciceroni; qua de re enim potius
pater filio? Deinde alia. Quid quaeris? exstabit opera peregrinationis
huius. Varronem hodie aut cras venturum putabant; ego autem in
Pompeianum properabam, non quo hoc loco quicquam pulchrius, sed
interpellatores illic minus molesti. Sed perscribe, quaeso, quae causa
sit Myrtilo (poenas quidem illum pependisse audivi), et satisne pateat,
unde corruptus.

Haec cum scriberem, tantum quod existimabam ad te orationem esse
perlatam. Hui, quam timeo, quid existimes! Etsi quid ad me? quae non sit
foras proditura nisi re publica recuperata. De quo quid sperem, non
audeo scribere.

know what practice that lot have had in rascality, and how reckless they
are.

That pretty fellow Dolabella has written to me from Formiae, though,
when I was writing this letter at dessert, I heard he had arrived at
Baiae, and I got his letter as I left my bath. He says he has done his
level best about assigning debts to me. He blames Vettienus—of course he
is up to some dodge like a true business man—but he says Sestius, who is
a very honest fellow and a good friend of mine, has undertaken the whole
affair. Still, I should like to know what on earth Sestius can do in
this business that any of us could not have done. But if anything does
happen contrary to my expectation, you must let me know; while, if it
is, as I suspect, a hopeless business, write all the same: it will not
disturb me.

I am philosophizing here (what else can I do?) and getting on splendidly
with my _De Officiis_, which I am dedicating to my son. A father could
not choose a more appropriate subject. Then I shall turn to other
subjects. In fact this excursion will have some works to show for
itself. Varro is expected either to-day or to-morrow; but I am hastening
to Pompeii, not that anything could be prettier than this place, but I
shall be less bothered by interruptions there. But please inform me what
the charge was against Myrtilus, for I hear he has been executed,
and whether it has come out who suborned him.

As I am writing this, it just occurs to me that my speech is being
delivered to you. How I fear your judgment on it! Though what does it
matter to me, as it will not be published, unless the constitution is
restored? And what hope I have of that I dare not say.

Latin / Greek Original

Antium veni a. d. vi Idus. Bruto iucundus noster adventus. deinde multis audientibus, Servilia, Tertulla, Porcia, quaerere quid placeret. aderat etiam Favonius. ego quod eram meditatus in via suadere ut uteretur Asiatica curatione frumenti; nihil esse iam reliqui quod ageremus nisi ut salvus esset; in eo etiam ipsi rei publicae esse praesidium. quam orationem cum ingressus essem, Cassius intervenit. ego eadem illa repetivi. hoc loco fortibus sane oculis Cassius (Martem spirare diceres) se in Siciliam non iturum. 'egone ut beneficium accepissem contumeliam?' 'quid ergo agis?' inquam. at ille in Achaiam se iturum. 'quid tu' inquam 'Brute?' 'Romam,' inquit 'si tibi videtur.' 'mihi vero minime; tuto enim non eris.' 'quid? si possem esse, placeretne?' 'atque ut omnino neque nunc neque ex praetura in provinciam ires; sed auctor non sum ut te urbi committas.' dicebam ea quae tibi profecto in mentem veniunt cur non esset tuto futurus. [2] multo inde sermone querebantur atque id quidem Cassius maxime, amissas occasiones Decimumque graviter accusabant. ego negabam oportere praeterita, adsentiebar tamen. quomque ingressus essem dicere quid oportuisset, nec vero quicquam novi sed ea quae cotidie omnes, nec tamen illum locum attingerem, quemquam praeterea oportuisse tangi, sed senatum vocari, populum ardentem studio vehementius incitari, totam suscipi rem publicam, exclamat tua familiaris, 'hoc vero neminem umquam audivi!' ego repressi. sed et Cassius mihi videbatur iturus (etenim Servilia pollicebatur se curaturam ut illa frumenti curatio de senatus consulto tolleretur), et noster cito deiectus est de illo inani sermone velle esse dixerat. constituit igitur ut ludi absente se fierent suo nomine. proficisci autem mihi in Asiam videbatur ab Antio velle. ne multa, nihil me in illo a itinere praeter conscientiam meam delectavit. non enim fuit committendum ut ille ex Italia prius quam a me conis ventus esset discederet. hoc dempto munere amoris atque offici sequebatur, ut mecum ipse, (H deu=r' o(do/j soi ti/ du/natai nu=n, qeopro/pe; prorsus dissolutum offendi navigium vel potius dissipatum. nihil consilio, nihil ratione, nihil ordine. itaque etsi ne antea quidem dubitavi, tamen nunc eo minus evolare hinc idque quam primum, 'ubi nec Pelopidarum facta neque famam audiam.' [4] et heus tu! ne forte sis nescius, Dolabella me sibi legavit a. d. iii Nonas. id mihi heri vesperi nuntiatum est. votiva ne tibi quidem placebat; etenim erat absurdum, quae si stetisset res publica vovissem, ea me eversa illa vota dissolvere. et habent, opinor, liberae legationes definitum tempus lege Iulia nec facile addi potest. aveo genus legationis ut, cum velis, introire exire liceat; quod nunc mihi additum est. bella est autem huius iuris quinquenni licentia. quamquam >quid de< quinquennio cogitem? contrahi mihi negotium videtur. sed bla/sfhma mittamus.

Related Letters