Marcus Tullius Cicero→Titus Pomponius Atticus|c. -44 AD|Cicero|AI-assisted
Hang L. Antonius if he is obnoxious to the Buthrotians. I have drawn up
a deposition, which shall be signed whenever you like. If the aedile L.
Fadius asks for the money belonging to the people of Arpinum, pay it him
back in full. In another letter I mentioned the 1,000 guineas to be paid
to Statius. Well, if Fadius asks for them, I wish them to be paid to
him, but to no one else. I think it was deposited with me. I have
written to Eros to pay it.
I detest Cleopatra; and the voucher for her promises, Ammonius, knows I
have good reason to do so. Her promises were all things that had to do
with learning and not derogatory to my dignity, so I could have
mentioned them even in a public speech. Sara, besides being a knave, I
have noticed is also impertinent to me. Once, and only once, have I
ex eo quaererem, quid opus esset, Atticum se dixit quaerere. Superbiam
autem ipsius reginae, cum esset trans Tiberim in hortis, commemorare
sine magno dolore non possum. Nihil igitur cum istis; nec tam animum me
quam vix stomachum habere arbitrantur.
Profectionem meam, ut video, Erotis dispensatio impedit. Nam, cum ex
reliquis, quae Nonis Aprilibus fecit, abundare debeam, cogor mutuari,
quodque ex istis fructuosis rebus receptum est, id ego ad illud fanum
sepositum putabam. Sed haec Tironi mandavi, quem ob eam causam Romam
misi; te nolui impeditum impedire. Cicero noster quo modestior est, eo
me magis commovet. Ad me enim de hac re nihil scripsit, ad quem nimirum
potissimum debuit; scripsit hoc autem ad Tironem, sibi post Kalend.
Apriles (sic enim annuum tempus confici) nihil datum esse. Tibi pro tua
natura semper placuisse teque existimasse scio, id etiam ad dignitatem
meam pertinere eum non modo liberaliter a nobis, sed etiam ornate
cumulateque tractari. Quare velim cures (nec tibi essem molestus, si per
alium hoc agere possem), ut permutetur Athenas, quod sit in annuum
sumptum ei. Scilicet Eros numerabit. Eius rei causa Tironem misi.
Curabis igitur et ad me, si quid tibi de eo videbitur, scribes.
seen him in my house; and then, when I asked politely what he wanted, he
said he wanted Atticus. But the insolence of the queen herself, when she
was in her villa across the river, I cannot mention without great
indignation. So no dealings with them. They don't credit me with any
spirit or even any feelings at all.
My departure from Italy I see is hindered by Eros' management of my
affairs. For, although from the balances he made on April 5 I ought to
have plenty of cash, I have to borrow, and I think the receipts from
those paying concerns are set aside for the shrine. But I have given
Tiro orders about this, and am sending him to Rome on purpose. I did not
want to add to your worries. The more moderate in his demands my son is,
the more am I concerned about him. For he has not mentioned this point
to me, the person of all others to whom of course he ought to have
mentioned it; but in a letter to Tiro he said I had sent him nothing
since April 1, which was the end of his financial year. Now I know that
you, with your usual amiability, have always agreed and indeed thought
that among other things my dignity demanded that he should be treated
not only liberally, but even with excessive and extravagant liberality.
So I should like you to see that he has a bill of exchange for his
annual allowance payable at Athens. I would not trouble you, if I could
manage it through anyone else. Eros, of course, will pay you. That is
why I have sent Tiro. Please see about it and let me know if you have
any views on the point.
viii Kal. duas a te accepi epistulas. respondebo igitur priori prius. adsentior tibi ut nec duces simus nec agmen cogamus, faveamus tamen. orationem tibi misi. eius custodiendae et proferendae arbitrium tuum. sed quando illum diem cum tu edendam putes? [2] indutias quas scribis non intellego fieri posse. melior est a)nantifwnhsi/a qua me usurum arbitror. quod scribis legiones duas Brundisium venisse, vos omnia prius. scribes igitur quicquid audieris. [3] Varronis dia/logon exspecto. iam probo (Hraklei/deion , praesertim cum tu tanto opere delectere; sed quale velis velim scire. quod ad te antea atque adeo prius scripsi (sic enim mavis), ad scribendum tibi vere dicere fecisti me alacriorem. ad tuum enim iudicium quod mihi erat notum addidisti Peducaei auctoritatem magnam quidem apud <me> et in primis gravem. enitar igitur ne desideres aut industriam meam aut diligentiam. Vettienum, ut scribis, et Faberium foveo. Clodium nihil arbitror malitiose; quamquam--sed quod egerit. de libertate retinenda, qua certe nihil est dulcius, tibi adsentior. itane Gallo Caninio? <O> hominem nequam! quid enim dicam aliud? cautum Marcellum! me sic, sed non tamen cautissimum. [4] longiori epistulae superiorique respondi. nunc breviori propiorique quid respondeam nisi eam fuisse dulcissimam? res Hispanienses valde bonae, modo Balbilium incolumem videam, subsidium nostrae senectutis. de Anniano item, quod me valde observat Visellia. sed haec quidem humana. de Bruto te nihil scire dicis, sed Servflia venisse M. Scaptium eumque non qua pompa ad se tamen clam venturum sciturumque me omnia; quae ego statim. interea narrat eadem Bassi servum venisse qui nuntiaret legiones Alexandrinas in armis esse, Bassum arcessi, Cassium exspectari. quid quaeris? videtur res publica ius suum reciperatura. sed ne quid ante. nosti horum exercitationem in latrocinio et amentiam. [5] Dolabella vir optimus, etsi, cum scribebam secunda mensa apposita, venisse eum ad Baias audiebam, tamen ad me ex Formiano scripsit, quas litteras cum e balineo exissem accepi, sese de attributione omnia summa fecisse. Vettienum accusat (tricatur scilicet ut monetalis), sed ait totum negotium Sestium nostrum suscepisse, optimum quidem illum virum nostrique amantissimum. quaero autem quid tandem Sestius in hac re facere possit quod non quivis nostrum. sed si quid praeter spem erit, facies ut sciam; sin est, ut arbitror, negotium perditum, scribes tamen neque ista res commovebit. [6] nos hic filosofou=men (quid enim aliud?) et ta\ peri\ tou= kaqh/kontoj magnifice explicamus prosfwnou=men que Ciceroni; qua de re enim potius pater filio? deinde alia. quid quaeris? exstabit opera peregrinationis huius. Varronem hodie aut cras venturum putabant; ego autem in Pompeianum properabam, non quo hoc loco quicquam pulchrius sed interpellatores illic minus molesti. sed perscribe, quaeso, quae causa sit Myrtili (poenas quidem illum pependisse audivi) et satisne pateat unde corruptus. [7] haec cum scriberem, tantum quod existimabam ad te orationem esse perlatam. Hui, quam timeo quid existimes! etsi quid ad me? quae non sit foras proditura nisi re publica reciperata. de quo quid sperem non audeo scribere.
◆
Hang L. Antonius if he is obnoxious to the Buthrotians. I have drawn up a deposition, which shall be signed whenever you like. If the aedile L. Fadius asks for the money belonging to the people of Arpinum, pay it him back in full. In another letter I mentioned the 1,000 guineas to be paid to Statius. Well, if Fadius asks for them, I wish them to be paid to him, but to no one else. I think it was deposited with me. I have written to Eros to pay it.
I detest Cleopatra; and the voucher for her promises, Ammonius, knows I have good reason to do so. Her promises were all things that had to do with learning and not derogatory to my dignity, so I could have mentioned them even in a public speech. Sara, besides being a knave, I have noticed is also impertinent to me. Once, and only once, have I
ex eo quaererem, quid opus esset, Atticum se dixit quaerere. Superbiam autem ipsius reginae, cum esset trans Tiberim in hortis, commemorare sine magno dolore non possum. Nihil igitur cum istis; nec tam animum me quam vix stomachum habere arbitrantur.
Profectionem meam, ut video, Erotis dispensatio impedit. Nam, cum ex reliquis, quae Nonis Aprilibus fecit, abundare debeam, cogor mutuari, quodque ex istis fructuosis rebus receptum est, id ego ad illud fanum sepositum putabam. Sed haec Tironi mandavi, quem ob eam causam Romam misi; te nolui impeditum impedire. Cicero noster quo modestior est, eo me magis commovet. Ad me enim de hac re nihil scripsit, ad quem nimirum potissimum debuit; scripsit hoc autem ad Tironem, sibi post Kalend. Apriles (sic enim annuum tempus confici) nihil datum esse. Tibi pro tua natura semper placuisse teque existimasse scio, id etiam ad dignitatem meam pertinere eum non modo liberaliter a nobis, sed etiam ornate cumulateque tractari. Quare velim cures (nec tibi essem molestus, si per alium hoc agere possem), ut permutetur Athenas, quod sit in annuum sumptum ei. Scilicet Eros numerabit. Eius rei causa Tironem misi. Curabis igitur et ad me, si quid tibi de eo videbitur, scribes.
seen him in my house; and then, when I asked politely what he wanted, he said he wanted Atticus. But the insolence of the queen herself, when she was in her villa across the river, I cannot mention without great indignation. So no dealings with them. They don't credit me with any spirit or even any feelings at all.
My departure from Italy I see is hindered by Eros' management of my affairs. For, although from the balances he made on April 5 I ought to have plenty of cash, I have to borrow, and I think the receipts from those paying concerns are set aside for the shrine. But I have given Tiro orders about this, and am sending him to Rome on purpose. I did not want to add to your worries. The more moderate in his demands my son is, the more am I concerned about him. For he has not mentioned this point to me, the person of all others to whom of course he ought to have mentioned it; but in a letter to Tiro he said I had sent him nothing since April 1, which was the end of his financial year. Now I know that you, with your usual amiability, have always agreed and indeed thought that among other things my dignity demanded that he should be treated not only liberally, but even with excessive and extravagant liberality. So I should like you to see that he has a bill of exchange for his annual allowance payable at Athens. I would not trouble you, if I could manage it through anyone else. Eros, of course, will pay you. That is why I have sent Tiro. Please see about it and let me know if you have any views on the point.
Latin / Greek Original
viii Kal. duas a te accepi epistulas. respondebo igitur priori prius. adsentior tibi ut nec duces simus nec agmen cogamus, faveamus tamen. orationem tibi misi. eius custodiendae et proferendae arbitrium tuum. sed quando illum diem cum tu edendam putes? [2] indutias quas scribis non intellego fieri posse. melior est a)nantifwnhsi/a qua me usurum arbitror. quod scribis legiones duas Brundisium venisse, vos omnia prius. scribes igitur quicquid audieris. [3] Varronis dia/logon exspecto. iam probo (Hraklei/deion , praesertim cum tu tanto opere delectere; sed quale velis velim scire. quod ad te antea atque adeo prius scripsi (sic enim mavis), ad scribendum tibi vere dicere fecisti me alacriorem. ad tuum enim iudicium quod mihi erat notum addidisti Peducaei auctoritatem magnam quidem apud <me> et in primis gravem. enitar igitur ne desideres aut industriam meam aut diligentiam. Vettienum, ut scribis, et Faberium foveo. Clodium nihil arbitror malitiose; quamquam--sed quod egerit. de libertate retinenda, qua certe nihil est dulcius, tibi adsentior. itane Gallo Caninio? <O> hominem nequam! quid enim dicam aliud? cautum Marcellum! me sic, sed non tamen cautissimum. [4] longiori epistulae superiorique respondi. nunc breviori propiorique quid respondeam nisi eam fuisse dulcissimam? res Hispanienses valde bonae, modo Balbilium incolumem videam, subsidium nostrae senectutis. de Anniano item, quod me valde observat Visellia. sed haec quidem humana. de Bruto te nihil scire dicis, sed Servflia venisse M. Scaptium eumque non qua pompa ad se tamen clam venturum sciturumque me omnia; quae ego statim. interea narrat eadem Bassi servum venisse qui nuntiaret legiones Alexandrinas in armis esse, Bassum arcessi, Cassium exspectari. quid quaeris? videtur res publica ius suum reciperatura. sed ne quid ante. nosti horum exercitationem in latrocinio et amentiam. [5] Dolabella vir optimus, etsi, cum scribebam secunda mensa apposita, venisse eum ad Baias audiebam, tamen ad me ex Formiano scripsit, quas litteras cum e balineo exissem accepi, sese de attributione omnia summa fecisse. Vettienum accusat (tricatur scilicet ut monetalis), sed ait totum negotium Sestium nostrum suscepisse, optimum quidem illum virum nostrique amantissimum. quaero autem quid tandem Sestius in hac re facere possit quod non quivis nostrum. sed si quid praeter spem erit, facies ut sciam; sin est, ut arbitror, negotium perditum, scribes tamen neque ista res commovebit. [6] nos hic filosofou=men (quid enim aliud?) et ta\ peri\ tou= kaqh/kontoj magnifice explicamus prosfwnou=men que Ciceroni; qua de re enim potius pater filio? deinde alia. quid quaeris? exstabit opera peregrinationis huius. Varronem hodie aut cras venturum putabant; ego autem in Pompeianum properabam, non quo hoc loco quicquam pulchrius sed interpellatores illic minus molesti. sed perscribe, quaeso, quae causa sit Myrtili (poenas quidem illum pependisse audivi) et satisne pateat unde corruptus. [7] haec cum scriberem, tantum quod existimabam ad te orationem esse perlatam. Hui, quam timeo quid existimes! etsi quid ad me? quae non sit foras proditura nisi re publica reciperata. de quo quid sperem non audeo scribere.