Home › Letters › Pope Gregory the Great › Letter 13054 From: Pope Gregory I
To: Theudericus, King of the Franks
Date: ~603 AD
Context: Gregory praises the king's piety and wisdom; discusses ecclesiastical privileges and his legates
Most serene King Theudericus, I write to express my genuine admiration for the piety and prudence you have shown in your governance of your kingdom and in your relationship with the Church. Kings who understand that their authority is a trust from God, to be exercised in accordance with his law, are rarer than they should be, and I thank God that Frankia has such a ruler.
I also wish to address the matter of the ecclesiastical privileges we have discussed, and to say a word about your legates, who arrived safely and reported to me fully. The privileges are confirmed as agreed. Your legates acquitted themselves with dignity and I was glad to receive them.
AD THEOVERICUM FRANCORUM REGEM.
Pielalem regis ac prudentiam laudat. Agit de privile-
giis insdem, de illius legatis, de pace cum imperatore
slabilienda. |
Gregorius Theoderico regi Francorum.
Scriptorum vestrorum eloquia incolumitalem ves-
. tram $ignantia leti suscepimus, ex quibus ita traus-
cendere vos prudentia zlateia agnovimus, L221
ut evidenter appareat pro gentis Francorum ſelici-
tate excellenliz, vesirz potestalis regiz gubernacula
Supernz gralie favore ſuisse commissa. Inter que
hoc quoque in vovis $Salis laudabile mirandumgue
esl, quod in bis quz filiam nostram precellentiesl-
mam aviam veslram pro omuipotentis Dei amore
desiderare cognoscitis juvare $ic studiosissime ſesti-
nalis, ut per hoc * el hic ſeliciter, et ja ſutura vita
regnum cum angelis teneatis, Quia ergo hoc Deo
donante ex magna venit discretiove judicii , ita om-
nia quz excellentia vestra yoluit citius ac libenter
implevimus, ut quantum nobis bona vyestra placue-
rint effectus nostri celeritate monstraremus,
Salutantes preterea vos paterna dulcedine, indica-
mus, omnia quz viris illustribus ſamulis vestris Bur-
goaldo et Varmaricario filiis nostris apud nos agenda
mandastis ſacta nobis ſuisse habito secrelo colloquio
maniſesta. Et yalde laudavimus , quia et presenlia
sapienter, Sicut decet, attenditis , et sic munire ſu-
tura sempiternz pacis interventu inter vos et rempu-
blicam festinatis, Þ ut, unum facti, regni vestri fir-
mitatem in perpetuum salubriter extendatis. De
quibus succedenti vobis tewpore que Deo ſuerint
placita nuntiamus. Nam nos quidquid ulile , quid-
quid probatur eese paciſicum, desideramus, et ut
fieri valeat studemus. Tantum ex ut gicut nostra,,
jila quoque Dei, quo sine vibil possumus, in eis que
expediunt, sit voluntas. Szncta Triaitas in sno sem-
per ſaciat vos timore proficere , et ita cor vestrum
Placila 8ibi moderatione disponat, ut et nune Subjectis
vesris de vobis , et postmodum vobis de se gaudium
sine fine concedat.
EPISTOLA VIIE.
AD SENATOREM ABBATEN.
Privilegium AX enodochii,
Gregorius Senatori © presbytero et abbati xeno-
gudium de eorum sewper incolumitate, sicut cupi- D dochii.
Eur. VIM (A. 10]. — * Quatuor Vaticani, duo
Teller. et Rhem., abbati zenodochio vel zenodo-
ehii Francorum. Corb., episcopo vel abb. zenodochii.
Cunsensus ; eleuim, Llesle eminenliss. card. Bona. in
luteris ad Guss. datis die Octobris 14, anno 4670,
exslant in bibliothee® Yaiicane Mss., ind. 6, tria
privilegia pro xenodochio et monauterie gancie Mi.
SANCTI GREGORIM MAGNI
ardenti desiderio a\vina przeveniente gratia succen- A cum avaritiz excludamus, nullum de regibus, nullum
duntur ut ab eis uliro poscantur, tanto alacri et I»
to sunt animo concedenda quanio et ea ipsa que
eupiunt, si nollent facere , peti debuerant. Proinde,
juxla scripta filiorum nostrorum precellentissimorum
regum Brunichildis ac nepotis ipsius Theoderici, xe-
nodochio quod in civitate Augustodunensi a Siagrio
reverende memorie episcopo et predicla excellen-
tissima filia nostra regina constructum est , cui tu
przesse dignosceris, hujusmodi privilegia praesentis
auctoritatis nostre decreto indulgemus, concedimus,
atque firmamus, slatuentes rullum regum , nullum
antistitum , nullum quacunque preditum dignitate,
vel quemquanm alium de his quz xenodochio a $u-
- praseriptis precellentissimis filiis nostris regibus
de 8acerdolibus, vel quemcunque alium per se $up-
positamve personam de ordinatione ejusdem abbatis,
vel quibuscunque causis, ad xenodochium ipsum
pertinentibus, audere in auro $ive alia qualibet spe-
cie commodi quidquam accipere, neque eumdem ab-
batem ordinationis suze causa dare prasumere, ne
hac occasione ea que a ſidelibus piis locis offeruntur,
aut jam oblata gunt, consumantur.
Et quoniam multz occasiones in deceptionem re-
| ligiosarum personarum INS a pravis illis, ut di-
citur, hominibus exquiruntur, abbatem atque pres-
byterum pradicti xenodochii nullo modo privandum
deponendumque esse cenSemus, Nisi causa 8peciali-
ter criminis exigente. Unde necesse est ut $i qua
jam donata $unt, vel in ſuturo a quibuslibet aliis B contra eum hujusmodi querela surrexerit, non solug
de proprio ſuerint jure collata , sub cujuslibet cau-
8# occasionisve specie minuere vel auſerre, sive Suis
usibus applicare, vel aliis quasi piis causis, pro suz
avaritiz excusatione posse concedere , sed cuncila
que ibi oblata sunt , vel offerri contigerit, tam a
te quam ab eis qui in tuo officio locoque successe-
rint perenni tempore illibata et sine inquietudine
aliqua volumus possideri, eorum tamen usibus pro
quorum Sustentatione gubernationeque COncessa
Sunt modis omnibus profutura.
hem constituimus ut, obeunte abbate atque pres-
bytero suprascripti xenodochii aique monasterii ,
non alius ibi quacunque obreptionis astutia ordine-
tur, nisi quem rex ejusdem provinciz cum consersu .
episcopus Civitalis Augustodunensis causam exami-
net, © sed, adbibitis sibi sex aliis coepiscopis suis,
Sublili hoc invesligatione perquirat, quatenus, cuuctis
concorditer judicantibus, canonicz districiionis cen-
Sura aul reum ferire, aut innocentem possit absol-
yere. |
Simili quoque (definitione, 4 juxia desiderium con-
ditorum, decernimus ut nullus eorum qui eidem x6-
nodochio atque monasterio abbas, aut presbyter in
posterum ſuerit ordinatus ad episcopatus officiun
quacunque obreptione -sit ausus aecedere, * nidi
prius abbatis officio sit privatus, aliusque loco ipsius
Subrogatus , ne, res xenodochii vel monasterii iniqua
erogatione consumens, gravissimam egeslatis neces
monachorum secundum timorem Dei elegerit ac pra- C sitatem pauperibus ac peregrinis vel c#teris exinde
viderit ordinandum.
Hoc quoque przsenti capitulo subjungimus, ut 10-
rie ac pro ecclesia sancti Martini Augustoduni #di-
ficatis, quz incipiunt : Quando ad ea ad que catholico-
rum regqum corda. Testimonium illud habes col. 1447
Edit. Paris. an. 1675. Sane primum privilegium sal-
tem in quinque Vatic. legitur; secundum in quatuor,
et tertium in tribus, ut ex variarum quz ex illis de-
scriptz sunt lectionum excerplionibus intelligimus.
Secundo rep 7 ns hoc laudatur in Vita sancti Hugo-
nis monachi Aduensis, szculo x scripla, quo tempore
Frodoardus in Historia Rhemens., lib. m1, c. 27, me-
minit alterius privilegii quod Pardulus Laudunensis
episcopus, petente Carolo Calvo, in gratiam Orinia-
censis Parthenonis composuit, non suis verbis, sed
sicut beatus Gregorius de quodam monazterio a qua-
dam regina edificato ipsa petente dictaverat, et ipse
quoque diclavit; repetens maledictionis intentationem
quam domnus idem Gregorius con!ra presumptorem
illius monazterii jaculatus it. Ex quo intelligitur hoe
privilegium cum suis imprecationibus exstitisse in
. mss., reghnante Carolo Calvo. Cerie in Remi-
giani cenobii apud Rhemos exemplari, quod annos
>uperat oclingentos, integrum reperitur, et in altero
Rhemensi, in Turon., Colbert., Corb., Anglic.,
Norm., etc. Denique, ut cxtera laceam, ex alia in-
dubitata Gregorii Mag. epistola quz est indictionis
bujus $exta, conslat privilegia pro cenobiis Aduen-
zibus rogatu Brunichildis ab ipso indulta fuisse. Pri-
oilegia locis ipsis pro quiele ac munitione illic degen-
tium, 8icut voluistis, mdulsimus. In quibus privilegiis
2orum locorum prepocitis quedam inierdicla exsant ,
Juz in vulgatis privilegiis inveniuntur, nempe ut
eullus eorum qui eidem xenodochio atque monaserio
abbas aut prezbyler ſuerit ordinatus, ad episcopatus
viventibus generet, Episcopum vero tollendi de eo -
dem loco monachum ad ecclesiasticum ordinem prv-
officium ung obreptione sit ausus accedere. El
uidem 8i 8vis moribus ac innatz mansuetudini re-
lictus esset Gregorius Magnus, nullus dubitat quin 8
gravi illa comminatione abstinuisset que in privile-
gii hujus clausula legitur. At dandum erat aliquid
regin# auctoritati, que severiores Ecclesi.e =_
atres
in donationis $uz violalores exigebat. Sic
concil. Aurelian. iv, anno 541, petente Childeberio
rege, xenodochii Lugdunensis rebus cavent, eo pa-
clo, ut si quis, quolibet tempore , cujuslibet pol
vel ordinis na 8ecus allentaveril, ut necator pit-
perum irrevocabili anathemate ſeriatur, can. 15. In
Similibus causis easdem inlenlant minas Patres
concilii Parisiens. an 557, can. 1; concil. Turon.
an. 567, can. 24; concil. Valent. an. 584; adeo ut,
juxta Brunichildis voluntatem, atque Gallicanz
ipsius Ecclesiz sexto szculo stylum ac morem, pft-
vilegiorum Augustodun. clausulam disposuerit Gre-
gorius Mag. |
© Excusi, 8ed adhibitis 8ex aliis episcopis suis ; quam
lectionem rejiciendam putamus, tum quod Mss.
tic., Norm., Corb., etc., adversetur, tum quod ex
illa quis falso posset fingere episcopum A vugustodu-
nensem tanquam metropolitanum suos habuis:e epr
Scopos, ut nunc vulgo dicuntur, suffraganeos.
« Scilicet, Siagrii et Brunichildis. | RI
* Excusi, accedere, ne quacunque, elc., Omissis
aliis-quz nobis $uppeditaverunt Turon., Corb., quit
que Anylic. et Norm. omnes. Nostra lectio verior,
et ment! Sancti Gregorii -magis conſormis videtur,
qui $z2pe abbates ad episcopatum provexit, inquil
optime Gussanvillzus,
1265 - EPISTOLARUM LIB. XII. —
INDICT. VI. — EPIST. XxX. 1266
movendum, vel pro aliqua quacunque causa, 8ine A qua volumus possideri, earnm tamen usibus pro
eonsensu abbatis atque presbyteri, habere licentiam
prohibemus, ne hujus rei usque ad hoc usurpatio
perducatur, ut loca quz acquisitione bominum con-
siruenda sunt, -ablatione destruantur.
Hzec igitur omnia quz hujus precepti deerelique
nostri pagina continet, tam tibi quam cunctis qui_in
eo quo es ordine locoque successerint, vel eis quo-
rum interesse potuerit, in perpetuum servanda de-
cernimus. Si quis vero regum, 8acerdotum, judicum,
personarumque 8xcularium, hanc conslitutionis no-
zir2 paginam agnoscens, contra cam venire lenta-
yerit, potestatis honorisque $sui dignitale careat,
reumque $e divino judicio existere de perpetrata
iniquitale cognoscat. Et nisi vel ea quz ab illo male
quarum sustenlatione gubernalioneque concessa Sunt
modis omnibus proſutura.
Item constituimus ut obeunte abbatissa predi-
cti monaslerii, non alia ibi quacunque obreptionis
aslutia ordinetur, nisi quam rex ejusdem provincie,
cum consensu monacharum , 8ecundum Dei timorem
elegerit, ac previderit ordinandam.
Hoc quoque capitulo presenti 8ubjungimus, ut
locum avariliz secludamus, nullum de regibus, nul-
lum de sacerdolibus, vel quemcunque alinm- per $e
Suppositamve personam, de ordinatione ejus abba-
liss# , vel de quibuscunque causis ad monasterium
ipsum pertinentibus, audere in auro, vel alia quali-
bet specie commodi quidquam accipere, neque eam-
ablala sunt reslituerit, vel digna pcenitentia illicite RB dem abbatissam ordinationis suz causa dare presu-
acta deflererit, a sacratissimo corpore ac $Sanguine
Dei et Domini nostri Redemptoris Jesu Christi alie-
nus fiat, atque in zterno examine districtz ultioni
subjaceat. Cunctis autem eidem 1o@ justa gervanti-
bus, sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et
hie ſructum bonz actionis recipiant, et apud distri-
cum Judicem premia zternz pacis inveniant.
◆
Modern English Latin / Greek Original
Most serene King Theudericus, I write to express my genuine admiration for the piety and prudence you have shown in your governance of your kingdom and in your relationship with the Church. Kings who understand that their authority is a trust from God, to be exercised in accordance with his law, are rarer than they should be, and I thank God that Frankia has such a ruler.
I also wish to address the matter of the ecclesiastical privileges we have discussed, and to say a word about your legates, who arrived safely and reported to me fully. The privileges are confirmed as agreed. Your legates acquitted themselves with dignity and I was glad to receive them.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.