From: Pope Hormisdas, Rome
To: Unknown recipient (bishops)
Date: ~515-523 AD
Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
sive
(a. 516 c. Exemplum relationis Johannis episcopi Nicopolitani per Bufiniim
^ '^ diaconum ejusdem ad Hormisdam.
Ordtnationem suam Hormisdae nuntiaiy catholicam fidem profitetur, el quae mtanda p.
quaeve servanda moneri cupit.
Uomino meo cuncta sanctissimo ac beatissimo
patri patrum, comministro') ac principi epi-
scoporum Hormisdae Johannes in Domino
salutem.
1. Cura mihi exstitit semper, nihil amplius quaerere, nisi ageie
propriam et familiarem conversationem ^) soUicitudinis anxietati
^^™* mandare. Sed quia Dei judicia ahyssus mulia esi, sicut et vestram
coguosco docere beatitudinem, patre nostro quondam atque archi-
episcopo Alcysone episcoponmi ^) principe a Christo ad supemas
Vitalem diaconum ei Hilarum noiarium. Scd aliunde ea huc adacita esae palim
est, quum in frontc praeuotati siut, per quos haec epistola perlata irierit, ac
praeviam illam notam tres epistolae superiores conJBrment, certumque ait, ^i-
stolam hanc non Ennodio ac sociis istic nominatis in urbem regiam contenden-
tibus, sed illis jam pridem inde reversis, conscriptam esse. Quum reveraCou-
stantius notam illam in suo Vaticauo initio epistolae 8, quae in Avellano codice
excipit hanc nostram, adscriptam esse memoret, eadem antem ibideni in 6*
desit, perperam inde a librario ad finem praecedentis nostrae epistolae trai»-
lata esse apparet.
15 1) Nihil prope ainbigimus, quin graece interpres legerit, tfvXZ<irov^y« x«l
a^jj^ftCTrtffxdna) *OQfiMa^ atque hic ea ratione Hormisdam» qoa inferim Alcj^o-
nem, episcoporum principem appellet, adeo ut hac appellatione nihil quidqQam,
quod uni Romano poutifici singuhirc sit, volucrit designare.
') Locum hunc Baronius ita resarcit: conversationem vaeuam soUieiiMdmis et
anxieiatis mundanae: quamvis satis ad mentem Johannis, qui privatam Titam
et a sacculi curis alienam delegisse sc significat, tameu quia BaroninB ex ed.
Rom. totam epistolam a se exscriptam testatur, satius visum est mendonm
higus editionis lectionem ad 6' fidem expressam retinere, qoam nc matare.
Fortasse legendum agere propria ei ... anxieiaie mundare (i. e. iiherart Td wmm-
dam tenere).
EP18T0LAE 14. 16. 771
mansiones evocatO; ea raidone^ qua ipse cognoscit^ qui est possibi- (a. 516.)
lium dominuS; in^) me sancta synodus bonorum actuum ac clerus
pastorum transtulit sortem. Ego autem cuncta referens Deo,. qui
balbutientium linguas liberas facit, decenter ad vestras orationes
concurro, ut juxta consuetudinem apostolicae sedis vestrae*) cuncta-
nim ecclesiarum curam et Nicopolitanorum habere dignemini secun-
dum antiquam spiritualem dispositionem' vestram. Petenti etenim
mihi dari responsum^) ad apertionem oris, sicut docuit beatus apo-Eph.6,i9.
stolus atque ipse etiam Dominus praecepit, mecum petite horum
datorem, et cum quaerente pariter quaerite, et pulsantem spirituali
manu vestra suscipite. Hoc enim vobis facientibus, potero, sanctis-
sime , et accipere et invenire et aperiente Christo recte per verbum
veritatis incedere.
2. Quoniam vero quidam dissimulantes nobiscum credere atque
sectari sanctas synodos, quae Nicaeae, Constantinopoli atque Ephesi
congregatae sunt, in quibus^) principes exstiterunt sanctissimae me-
moriae episcopi Coelestinus apostolioae sedis vestrae et Cyrillus
Alexandrinae ; insuper etiam quae Calchedone adversus Eutychetem
impium congregrata est, quae omnes praedictas veritates aeque^)
orthodoxiae in se ratione firmavit: tamen audent nos impugnare
tamquam vinculum concordiae sine ratione vitantes. Votum autem
mihi est, vestram sequi doctrinam, sicut inter sanctos'^) praedecessor
meus Alcyson exstiterat; et anathematizo Dioscorum, Timotheum
appellatione Aelurum et Petrum horum successorem; et Petri com-
munione cum his permixtum Acacium, et Petrum qui Antiochenam
perturbavit ecclesiam, sequens in omnibus synodicas ac^^) proprie
apostolicas epistolas scriptas a vero praesule Romanae ecclesiae
I/eone.
archiepiscopo. Ad hunc Alcysonem apud Evagrimn lib. 3 c. 31 exstat Palaesti-
nonim monachomm cpistola. Is secimdum Marcellini chronicon anno 516 supre-
mum diem Constantinopoli obiit, et quidem quum eo, Nicephoro CaUisti XVI,
38 teste, una cum aliis orthodoxis lllyrici episcopis evocatus ab imperatore
fuisset.
•) In graeco apostoli textu (Eph. 6, 19) legitur XoYog et in vulgata sermo.
Ab utroque vero propius recedit responsum (ut in G*) , quam quod Baronius sub-
stitait spiriium,
^ b cc ad marg. qua, optime; siquidem quod sequitur, ad unam attinet sy-
nodum Ephesinaro, cui CyriUus ut apostolicao sedis legatus et Coelestinus tum
• per ipaum Cyrillum tum per alios legatos praefuerunt.
«) Ita mutavimus, quod in G* aique. b cc proraus omiserunt.
') Supple factus, quod etiam in epistola sequenti exprimitur. Mox pro ex-
siiterat magis placeret secutus erat.
'**) b cc ac aposiolicas, suppresso proprie: quo verbo Leonis epistolae aposto-
lomin succcssoro dignae indicantur.
49*
(a. 516.) 3. Rogo autem, plenius atque perfectdus, quae servari oportet,
coinmonete, et quibus abstinere debeam, vestris custodibos Ktleris
intimate: ut si fortassis adhuc inexercitatus ordini deputor lectio-
num, seu dixi sive egi apostolicis doctrinis vestris incongruom, Te-
stris imbutus sermonibus possim haereticorum obsistere machinis.
lioc enim facientes^ sanctissimi, firmiores nostrae sanctae synodi
invenietis episcopos, et boiiorum actuum clerum ac populum confir-
mabitis, tamquam familiarem vobis reddentes sanctam Nicopolitano-
rum ecclesiam. Venerabilem vero diaconum Rufinum ad tam neces-
sariam causam directum pacifice, sicut vos decet, rogati suscipite;
et fiduciam tribuentes, celerem ejus recursum ad nos praestare digne-
mini, portantem spiritualia atque apostolica constituta. Cuncta^')
sanctissime, omnem in Christo fratemitatem vestrae beatitudinis ego
et qui mecum sunt plurimimi salutamus in Domino.
◆
From:Pope Hormisdas, Rome
To:Unknown recipient (bishops)
Date:~515-523 AD
Context:Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.