Letter 1541: Whoever receives the advice and counsel that breathes good and usefulness will profit from it — provided he...
The exhortations that breathe forth benefit from your teaching are welcome and refreshing, and their power over the untutored mind is considerable. For when sound doctrine is clothed in winsome expression, it enters the soul more easily and lodges there more securely than when it comes in the dry and forbidding garments of mere instruction. The best teacher is the one who combines depth of knowledge with clarity of expression and warmth of manner, so that the hearer is at once enlightened, persuaded, and moved. Your letters, which I have received with great joy, possess all three of these qualities: they illuminate the understanding, they convince the reason, and they kindle the will. Continue therefore to write and to teach, for the harvest is great and the laborers are few, and every word of truth that goes forth into the world is a seed that may, by the grace of God, produce a hundredfold return. This is the teaching that has been handed down to us from the apostles and confirmed by the blood of the martyrs, and no amount of philosophical speculation or rhetorical cleverness can improve upon it or replace it. The person who departs from this teaching wanders in a wilderness of his own making, and the further he travels, the more hopelessly lost he becomes. But the person who holds fast to the apostolic faith, even when the storms of controversy rage around him, stands upon a rock that cannot be shaken.
AI-assisted translation — This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.
Latin / Greek Original
Ἡ αἰμηι απΐπιμηι εἰ Ῥετγνέτξιηι ἐὰ εἰσηὶς [αἰ οοἰ ἶσὶ. ((οη[ἐγ. ἐρὶδι. , .) Αὐςοριὶ5. ᾿ϊεοτῖς Βογίλιογ δ. ρδγα τ Β Τὰ παραινετιχὰ χαὶ ὠφελείας πνέοντα τῆς σῆς ἀοοιτίης σοι! υδ ομ) τυ οἱ Π᾿όγάγυπι ἱωροτγὶ- (δος οηἷπιὶ ἰρϑυπὶ δρραοϊϊατο ἰἰςθ41), 4υο- πιοάο αἴδοίυδ, πο ροβδυῃὶ δι υΐϊάδπι θὈΘ6η6 Γ6- ἴοτγθ. Κβίθηδ νϑγοὸ ᾳὐῷ ἴῃ νυϊυ οἰυσθιῖ, ΥΕ ] ἱρ86 οβίθη εεὶ!. ,6ηι6 δοΐηι Γἰδ' Δρράγυΐ!, Δ 60Ππ - ΤΟΙ δίγδη8 ΟΧ ἰγαουπάϊΐα εἐδνίοία ἀεἰθοιδ ). ΟΧΟΙΙ. --- ΔΟΌΠ5, ΑΜΜΟΝΙΟ ΕΤ ΟΠΙΟΝΙ. παιδεύσεως δεξάμενος γράμματα, Γότθος ὁ ἀπαίδεν- τος (οὕτω γὰρ αὐτὸν χαλεῖν θέμις ), ὅπως μὲν δι- ἐτέθη, ἀχριδῶς μὲν οὐχ ἔχω λέγειν, ἀπὸ δὲ τῶν τῷ προσώπῳ ἐπανθησάντων σημείων χαὶ αὐτὸς ἂν τε- κμήραιο, Μειδιάσας γὰρ ρέμα, ἔφηνε τῷ προσώπῳ ἡδονὴν ἐχνιχώσης ὀργῆς. ΡΙΓ'΄. -- ΑΚΥ͂ΛΛΑ, ΑΜΜΩΝΙΩ,, ΩΡΙΩΝΙ. Μείμηι πιαίο ποθ τεάάεπάπιε, δά πιαίμηι ρμαιἑεπίΐα ἐμρεταπάμπι εἰ ἡμαϊοίκηι ἡμωϊεαμιὶ τε ϊπφιεπάκαι, 1η πὰ : « θέόδοι ποδ οπιπόπι ἡμδι απ αὐἰἱηιρίοεγο. ν (Μαιιἢ. χει, .) Μυϊιὶ, οριεϊην! υἱγὶ, δόνδγβαγὶ ρϑγί γὙ6] τηϑίογα οἰἰδιὴ ᾿ἷδ ραγρδδϑὶ δυῃῖ, (Δ06Γ βρογϑηίο8, βᾷΓᾶ- ΥὙἱογὰ οἰΐδπὶ ΄φυδλην ἰπἰιἰο0 ρϑβ88ΐ ϑιιηι; ρογιυϊογυὶ, ΠΘΩ υδίο ἀονίείο, ἷπ 16ΓᾺ νἱία οὐπὶ μἰοτὶα γοοοπαάϊΐίο. ()υᾶγα οροτίοϊ ἰταπαυΐ ρῥἰ ἰἰοδορΐς6 τη814 ἰπίδγοι γοιηυηογατὶ. [δ] ΘηἾ πὶ Ραγροίυ0 ιι:- βιϊιἰα Ἰυδῖυπι οἶδα, οἱ οογοηϑγυπὶ ὈΓΟΡΟΒΙ0Π6 ιοηἰδιίοιιο5 ΟὈἰ ἰογαῦϊ!. ΟΧΟΙΥ. ΡΑΙΓΆΘΙΟ ὈΙΔΟΟΝΟ. Πολλοὶ, ὦ βέλτιστοι, ἀντιπάλους ἣ και μείζω ἐνταῦθα ὧν ἐπεπόνθεισαν, δρᾶσαι προσδοχήσαντες, ἀργαλεώτερα ὧν παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐπεπόνθεσαν ἔπα- θον, οὐ τοῦ διχαίον ἡττηθέντος, ἀλλ᾽ εἰς τὸν μεῖ- ἐπειτα βίον λαμπρῶς ταμιευθέντος. Διὸ χρὴ ἡσυχίᾳ μᾶλλον καὶ φιλοσοφίᾳ τοὺς χαχῶς ἡμᾶς ποιοῦντα; ἀμύνασθαι, Ἐκεῖδε γὰρ πάντως ἡ δίχη τὸ δίχαιον ὁριεῖ, ἢ χαὶ στεφάνων ὑποθέσεις τοὺς τῇδε πειρα- σμοὺς ἀποφαίνουσα. ῬιιΔ΄, --- ΠΑΛΛΑΔΙΩ ΔΙΑΚΟΝΩ. Ἡμίατο υἱίαηι ἐπ τιείδι8 δμαάεί, μί σορομδαπίϊαπι ογα οδιμτοῖ. δὶ νογὰ δυηῖ, 4ι ἀδ ἰ6 πυηιἰληίυγ, νογίβίιηΐἷ Ἰοπὶ ἶρ86 ἀοίδηδίοηδηι σοηεἶθα, πος Ὑδγᾶ ὑΓΟΐεΓαβ. ϑὲη) ἴα! θὰ ἀ6 ( πυηιίδμιυν, δογῖυα υἱχια Δροϊορίαπι, 4ύϑι) πο8, δι) 4ι8 ἰῃ Γεργθῃθιμίυμι, πι0 - γηυτ. Ουο 5ἱ ἃ νοϊυρίδιίθυβ ἰορογαυ , αυς δά οπποπὶ ταιϊϊοηΐβ δχρογιθαὶ ἱπιροίυπι αἴεοίυμιαιθ ταρίτηι, οἄβϑηι ᾿ρβὶ, υἱ Ορίπογ, ργο ἃροϊορία ρΔ] - ποὐΐδι!. ΟΧΟΥ͂. -- Ξ5Α1Ἁ. Εἰ μὲν ἀληθῇ τὰ ἀπαγγελθέντα περὶ σοῦ, πιθανὴν μὲν ἴσως ἀπολογίαν λογοποιήσειξ, ἀληθῆ δὲ οὐ φρά- σεις " εἰ δὲ ψευδή, γράφε δὴ τὴν ἀπολογίαν, ἥντινα ἡμεῖς ταῖς ἀκοαῖς τῶν χωμῳδούντων σε ἐγκχαθιδρύ- σωμεν. Εἰ δὲ παύσοιο τὴς τρυφῆς τῆς εἰς πᾶσαν ἄλογον ὁρμὴν χωρούσης, χαὶ πρὸ τῆς ἀπολογία: οἶμαι αὐτοὺς παλινῳδίας ἄσειν. Ὁ ο΄ ΡΜ". --- ἩΣΑΙΔ. Ἡοτίαιϊων μὲ ἀροϊοσὶα ρίαςει ἐμπι, φμέηι ἱπ)ατία αἤεσεταί. ( ορίδι. .) Εοτεπεὶς ορίεῖ. εἰ, ἑάφοφιμο οὐφέκτα. Νοη ἰφηογαβ, ῥγυάδη ἰ58᾽ πη υἱγ, ἰπ͵ η8, ῥιορίογτοα σϑοίδ ἰδθρὶ π ἀσίδηβί Θ᾽, δὶ ΟΡ ηἶ8 ἰηϊοηίϑιὶ ἀορυϊδίοα ὐυΐϊθηθ, δδίᾳυθ Θχοοριϊΐοηοπι, α4υᾶ ἰυασὶϊοίυνν ἀδο!!αῖυγ., «οπίοδβίδιίοηθπ) Γοίυρίοη8, δυ υἷο , ηυὶ ἰο᾽υγία ορρτγιπυπίυγ, ποη αυἱ ἰπ͵υγία αἰεοίυηϊ. ΟυδΓ πουογὶ8, υἱ ἴῃ πγίο ἀδργο θη ἀΐγοοίᾳ ἀοίριι.. ΟΧΟΥ͂Ι. -- ΤΗΕΟΝῚ ΕΡΙΘΟΟΡΟ. Οὐ λανθάνεις, ὦ δεινότατε ἀδιχῶν " χαὶ διὰ τοῦτο τὴν μὲν εὐθυδιχίαν φεύγων, ἐπὶ δὲ παραγραφὰς χαταφεύγων, τὰς πρὸς βοήθειαν τῶν ἀδιχου μένων, ἀλλ᾽ οὐχ εἰς ἀποφυγὴν τῶν ἀδιχούντων ἐπινοηθείσας. Γνοὺς οὖν ὡς πεφώρασαι, ἐξ εὐθείας ἀπολογοῦ. Ριιζ'. --- ΘΕΩΝΙ ΕΠΙΣΚΟΠΏ. Ἅοπεῖ, μἱ ἀε Ἐπεεθϊὶ ερἱδεορὶ Ρεϊμεῖὶϊ υἱεἱϊδ εἰ δὲ εαὐξαί, πὲ ἱρε6 εαρὶαίμτ ἴΐε. σμα ἐπ᾿ αἰϊο τερτεβενάεϑαί. (ἀοη[εν. ερὶδς. , , , , , , .) ()νὰηίαιη ρΓῶ ὁ Γ18 ἤοηογα πη6 Δἤοἷ5, ἰδΔηίυπι Ὅσῳ τῇ τιμῇ παρὰ σοὶ τῶν ἄλλων πλεονεκτῶ, ΕΡΙΒΤΟΙΛΆΌΓΜ . Υ΄. --- ἘΡΙΘΤ, ΟΧΟΥῚ]. τοσούτῳ πειράσομα: τοὺς λοιποὺς εὐνοίᾳ () παρ-- Α δὲ ἷρ56 σξριογί8 ἰη οοἰοπὰδ Δη(δο οι ΡῸ ΘΟΙΘΌΟΓ.. ενεγχεῖν. Καὶ γὰρ ἄτοπον, πρὸ μὲν τῶν ἄλλων παρὰ σοὶ τετάχθαι, μετὰ δὲ τῶν οὐχ οὕτω τιμωμένων ἐν τοῖς σοῖς σιωπῆσαι. Ἐπεὶ τοίνυν γέγραφας, ὡς Εὐ- σέδιος ὁ ἐπίσχοπος τοῦ Πηλουσίου χαὶ πρὸς ὁρμὴν ἔστιν ὀξύῤῥοπος, χαὶ πρὸς ἁρπαγὴν τῶν ἀλλοτρίων ἕτοιμος, καὶ πρὸς τὸ παροξυνθῆναι ταχὺς, χαὶ πρὸς τὰς ἀμοιύὰς τῶν δεόντων βραδύς " χαὶ συλλήδδην εἰπεῖν, πάντων τῶν ἀνελευθέρων παθῶν ἀχρ
Related Letters
I am almost in tears — and yet the very sound of your name ought to bring good fortune.
Vice needs no teacher — it comes naturally to our fallen nature.
Virtue must be practiced with all one's strength — not merely admired from a distance.
Scripture speaks with precision to those who read carefully.
A teacher must live what he teaches.