Home › Letters › Isidore of Pelusium › Letter 171 From: Isidore of Pelusium, monk at Pelusium
To: Symmachus
Date: ~410 AD
Context: Isidore reflects on the unique shame of internal conflict — civil war — and applies it to the spiritual warfare that tears the soul apart.
In civil wars, even the victors are more wretched than the vanquished — for the more they do, the greater their shame. Yet at least there is the possibility of reconciliation afterward: the war ends, and the parties may still live together.
Among us, the war is worse than any civil war — for it is the contest of a single body with itself, fought by parties who will not be reconciled. The man who "wins" by letting the passions have their way has not won anything; he has simply changed which part of himself is in ruins.
That man who seems to have done the most has the most to be ashamed of — and should be, though he often is not. The punishment waits for those who act, not only for those who suffer.
. δὲ ποπιϊπὶς ἱπιθνίοτὶα ρισπα. Ἐν τοῖς ἐμφυλίοις πολέμοις, εἰ χαὶ οἱ νιχῶντες τῶν ἡττωμένων εἰσὶν ἀθλιώτεροι" πλέον γὰρ ἐχείνων αἰσχύνονται, ὄσῳπερ ἂν πλείω τι τῶν ἄλλων ἐργά- σωντα;" ἀλλ᾽ οὖν γε διαλλαγησόμενοι διοίσονται. Ἔν δὲ ἡμῖν ἔνθα ὁ πόλεμος ἀργαλεώτερός ἐστι τοῦ ἐμφυλίου "᾿ σώματος γὰρ ἑνός ἐστιν ἅμιλλα," ὡς οὐ διαλλαγησόμενοι διαφέρονται. ᾿Λλλ᾽ ἐχεῖνος ἐγχαλ- λωπίζεσθαι δοχεῖ ὁ πλέον τῶν ἄλλων δράσας, χαὶ ἐρυθριᾷν ὀφείλων. Τοῖς γὰρ δρῶσιν ἣ τοῖς πάσχου- σιν ἡ τιμωρία ἀπόχειται. ΟἸν! } . ἴῃ Π}Π οἰϑὶ υἱοίογοθ τοϊβογίογαξ φυδηὶ νοι! οχϑβίδηϊ : ρίυς απὶπ .. δγυθαδουμ!, ῥἱυβ αυδιὴ { ΠΑθοταγυηΐ ; δὶ οδγία τϑοοποὶ ἴδε αὔϊηις αἰἤογαηι. [ἢ που ΐβ νογθ ΐης Ὀ {πὶ πη !] .{| δορὶ δι, φυληὴ ἰηϊοϑι ἢ. ὑη δπἷπι ἠμηίεχαὶ σΟΓροτγα οογίαπιθη βῖ, υ[Ἷ ποη γοοοι Οἱ ) δϑἰάθῃ! : βαὰ |Π|ὲ ρἰδοθγὸ δι υἱάθίυγ, αὺΐ διῃριυβ ιιδηι φαγὶ ργῳ δ {ἰ , οὐ ογυΐδϑοοῦγο θοῦογοι, Ῥδιγϑηίθιη οὐΐπ οἱ ποη μογροιϊθηίθη) τηϑι δι μ᾽ αἰ πη, ΥΑΠΙΑΖ ΚΕΟΤΙΌΟΝΕΘ ΕΤ ΝΟΤΑ͂. () Φρύονα. Ὀϊοσοπθ [Δα γι . }. . ἴῃ ΡΙΓ , Ριιγψοόπθιι νοοϑιὶ, εἰ ΑΕ δι : ι ποι ΠΠΙΟσ ΘΙ . Γιοίθοί ἢ . ἃ ΡΠ ἀπ } ᾿) η} ΘΟη } ἴβοο . Ἰοἰμογὶ, ορίϑι. . ηἴγὰ ἷς ἐναθρόνω "Ὸη υἱ δετίριι ἃ ᾿γαγῖο, ἀναδρύνω, ἰὸψ. σοηϑυ!. ΒΟΙΟΤΈ, - (Ια. γα. ο( Δι. Φρυνωνά. () Ργο πολυθεσίαν ἰδηίάνο ΓΙ πολυφασίαν, ΄ην: {Ποβγο!ίο πολυλογία, ἰοφμαοίίαδ, ΡΙΔιοΝΐοΔ νοχ Πη ἀυπίαχαι ὁχ γα [Πἰγὰ, πολυθεῖαν, ἀε- τίηι πιμεἱξιαἴπσηι, ἰθσο, ΘΕΗΟΈΤ. () Ριὸ αὐτῆς }. εοἀμ. αι. θὃ οἱ ἀι. "πὰ- υδηῖ αὐτοῖς. ΡΟδΝ. ΧΙ. --- ΜΑΠΤΙΝΙΑΝΟ ΕΤ ΖΟΙΜΟ. . ΤΟΙΡΟΒΙ ΡΕΠΌΘΒΙΟΤΑΣ ΙΔ’. -- ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΩ, ΚΑΙ ΖΩΣΙΜΩ. Νὶγμιὶς σομποπααίϊο. γ᾿ υπι [, Ορίϊΐ. δι πι ἐπίαϊυδγα δὲ ἀοηνοηίο γοάάογα ἃπιαίοτοβ. Υἱγιυ θη μοιΐι δϑοίραιΐη!. δ οινὶπι βαρίθπιοβ. οἰϊσογο ροῖθβι, δίᾳφιιθ ἰῃ ἀφαθηιὶ οοπεΐμαγα οὔδοϊο, ιἰ δι διηρ!οχὶ δῖ. (γυδ οἰΐδτι ὁχ ἰρϑ οου τηΐ φαΐ ἐς ρἰδοεΐ- απ ἰυδο ΒΟΡΟΠΌΠΙΘΓΟ ργοάϊι, οφιοπαϊ πηδη ᾿π!οΓἶα πιούἀδϑιΐα δι. ἔπη. ΧΙΙ. --- ΖΟΘΙΜῸ ΡΆΕΘΒΥΤΕΙΟ. Φεύγετε, ὦ βέλτιστοι, τὴν χαχίαν. Δεινὴ γὰρ ἐχ- λυττῆσαι χαὶ παράφρονας ἐργάσασθαι τοὺς οἰχείους ἐραστάς. Διώχετε δὲ τὴν ἀρετήν. Δεινὴ γὰρ σοφίσαι χαὶ ἐν τῇ προσηχούσῃ χαταστάσει διατηρῆσαι τοὺς ἀντεχομένους αὐτῆς. Ἢ γε χαὶ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν πολλάκις ἥμερόν τι χαὶ γαληνὸν βλεπόντων δείχνυ- σιν, ὡς ἐνέσταχται ἔνδον ὁ νοῦς σωφροσύνης ἀνά- “λεος. ΄. -- ΖΩΣΙΜΩ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ. μῦθοι α εοείοδία υἱία αϑειἰπεγε, αἱ α δαογὶς πιυδίοτῖϊε. γι ἱπ[. ἐρ. . ΡΙοτίφυ δη (πᾶπι οἰπη ἀΐοονδ ἀυγαπιὶ νογθηὶ Β Πολλοὶ μὲν (τὸ γὰρ πάντας εἰπεῖν τραχὺν ἴσως ε'} σά] ὼ δίηαμα δίίθο φοογῦα ἴ πιογάδηι δίᾳιβ δυῦδπηλ:; διι υἱἱπαπὶ [. ΕΓδίογ δίψυϊ θη ἰαυ φογτημδηῦ οὐ) ἸΔΟΓΥ οἱ ᾿υοἴὰ , πῈ ἀἰσδπὶ σιλυΐϊογα, ΠΟυΐθ παγγανϊ, ᾿Πρτ ΘΧΙΓΔΠΘΓΟ ἴ, δὶ ἰΐὰ Πανὶ ποάο ροίϊοδῖ, πἰιηΐα ὈΔΓΔΙ ΡΟ [ ], ἰὼ ᾳὖο Παφίεἶο οαρίτἷβ ἰυἱ ἀδπητο οΟπβαηι δι}, ΟΠη- θη) τορυδ αι! ἀο δαάπιοιϊἰοηθῃ., νἱιϊϊα, συΐρθυβ ] , ἤθη ΘΧρησηδη. ϑδοῦίρδὶ πυρὸν, αὐ ἰυἱ ἰυτγὶ ίδοειυδ, ( ἱπιρυάίειϊ ἰυ ἀδάδουβ οοφίίΔη, οἱ βοηΐυπι, φυοά οὈγαρὶϊ, οἱ Γπὶ δβαρσογαοίϊιπ), δὰ αυοά μαδοῖο ᾳυὰ ἱπιρυάρηιϊί ἰ ἰπ Γ, ρ᾽γθΠ" ( ἀράδοογα, δίᾳιε οἤεηὀίοιι!α,, υἱυγυϊ ἀδηΐᾳ βυρρι!ἰοὐαπι Θχροηάογοβ., οπηπὶθ ΔΟΟρΟΓίυ }- εἶθυδ ἴῃ ἰρ βεηϊΐ υἱίβαυς ἤπηῖπα ᾿υγοη ἃ ( ἰπᾶ- πἷλ οίδη. Ουοιποάο γόγῸ ἰανθηῖϊθβ., υἱ Πη- ἀθϑίθ (δπρογδιίοται!θ ζογαβὲ, ρογϑυδάθδβ, δἱ π δ αυἱάδη) ὄδχίτοπυπι ὑδα δθηΐυπι) ραιϑυλϑογίθ ἢ Ουΐη ἰαἰίανῦ ΠΟΓΓΘΟΒ γογ γα ( ἐρηνβίδίογα, οἱ δἰἰδγ Γγοηπδηίδγο ἢ Θυομηοῦο ἱπι- ΙΏΔΟΌΪαίΆ δβϑογογυπὶ πιγβίογία δ διιϊηρογο Ποῖον δυο ( (οἴ ] Θεΐτ ὁοϊεῖ, νογυπιιαπηθη ᾿ἰθ ΓΟ «ἰΪπ|} αἱ γϑὶ σοιημ Γ ἢ ι} ϑοαΐ ἀ, γοὶ ἃ γὙϑῃογδηαΐδ Ὁ} γἷ δοῦ Δθ δι} , πΠ ΄υδπάν 'φθίη ἀ } σδρ τὶ ΔΟΟΘΓΒΘη (, ᾿ΓΡῚ πηογί ας μο δὲ υἱ ομιδειΐ, [ι. ΧΙ. -- ἸΌΕΜ. κατααχευάσει τὸν λόγον ) δεινῶς πάνυ χαὶ πιχρῶς σε κωμῳδοῦσιν " οὃς εὔχομαι μὴ ἀληθεύειν. ᾿Επειδὴ δὲ χαὶ ὁμογνήσιός () σου ἀδελφὸς θρηνῶν σε χαὶ ὁλο- φυρόμενος τὰ αὐτὰ, ἵνα μὴ λέγω φορτιχώτερλ. ᾿Απήγγειλεν ἡμῖν, ἀντιθολῶν ἀνιμήσασθαξ σε, εἰ οἷόν τε, ἀπὸ τοῦ βυθοῦ τῆς λαγνείας, ᾧ ἐπὶ τῷ χαχῷ τῆς αὐτοῦ χεφαλῆς συγγεγήραχας, πολλὰ χαίρειν φράσας τῷ παραινέσαντι τοῖς χεχρατημένοις μὴ ἐγχειρεῖν. Γέγραφα ὅπως σαυτοῦ γενόμενος χαὶ τὴν τῆς ἀσελγείας αἰσχύνην ἐννοήσας, τότε γῆρας εἰς ὃ ἕρπεις, τήν τε θείαν ἱερωσύνην, εἰς ἣν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ἐπεχώμασας τά τε παρόντα ὀνείδη καὶ τὰ σχάνδαλα, τὴν τε μέλλουσαν χόλασιν" πᾶσι τοῖς χαχοῖς ἔγχα- λινδούμενος ἐπὶ γήραος οὐδῷ νεωτερίζων. Πῶς γὰρ τοῖς νέοις σωφρονεῖν παραινέσεις, σαυτῷ μηδὲ ἐπὶ γήραος παραινῶν; Πῶς δὲ οὐ φρίττεις τοιαῦτα δρῶν, χαὶ τῳ θυσιαστηρίῳ πλησιάζων; Πῶς δὲ τολμᾷς τῶν ἀχράντων ἅψασθαι μυστηρίων; Παραινῶ τοίνυν, {εἴ ᾿χὰρ καὶ λυπεῖ, τὸ ἀληθὲς μετὰ παῤῥησίας λελέξεται.,} ἢ παῦσαι τοιαῦτα δρῶν, ἣ τοῦ σεπτοῦ θυσιαστηρίου σαυτὸν χώρισον- μή ποτε πῦρ οὐρανόθεν ἐπὶ τὴν σαυτοῦ καλέσῃς χεφαλὴν, παρέχουσαν τοῖς ῥᾳθύμοις ἀφορμὰς ὧν ἐπιθυμοῦσι λόγων. ". --- ΤῺ ΑΥ̓ΤΩ. Ποπιΐπεπι ἀφερόγαί πιαί ἰῷ κι σοποίαναίαπι δι τοι πὲ! οεηῖο. Αὐυμΐο ἴῃ δαρίθπίθιῃ ἰ πο ψίγαπι φυὶ οογ- Ὁ Πυνθάνομαι ὅτι σοφός τις ἀνὴρ, καὶ χρημάτων γυπιρί ροουηΐα μοαυθδι, υἱγίυ ραγβιυάδίοδυπι οπιποιη Ορογϑπὶ Δ] Ποηἰοπὶ δ ἰυ] ΘΟΓΓΘΟΙΓΙΟΏ ΘΠ), ΓΘΙΠ ἐ}π| [Δ ΠΊῚ (, ᾿η οἰ Γ, υ : ρῥγοάδθβϑα ἤθη Ροββαὶ. Τυΐ δηἷπὶ ποῦ] Υἱβ π|Δ] Ομηηὶ ο᾽υ πι- (] βὶ ἰηνθηία. ϑεοοῦδί ἰδιηθη [ βρδοῖδ γϑιϊ Οηυη] εἰοψδηι ᾿Πδοίυπι ργὰδ δἀιηϊγδιίοπθ ἰπιθ} }Πζοη ἰρϑῖυβ, οἱ γουθγίίυιη οἦυ ργυάαης πη) } ἱπιργοδὶίαία ἰΘΠΊΡΟΓΆΓΟ. Τὸ γθγοποῃ δοίυηι, Γ ἰη[δοί, ΠΠΠ} ΓΘηλΐ , γαγαπὶ Οἰἶὰπ) οὐπῇ ἱπ͵ γα ὑΓΟΠΙρβας, ἴη- χρείττων,, χαὶ ἀρετῇ συναγωνιστὴς ἐντυχών σοι" χαὶ πάντα νιχήῆσας ὅσα ἐχρῆν πρὸς ἐπανόρθωσιν, ἀπεπέμφθη ἄπραχτος μηδὲν ὠφελῆσαί σε δυνηθείς. Κρείττονος () τοῦ σον νοσήματος τῆς παρ᾽ αὐτῷ ἰατριχῆς τέχνης εὑρεθέντος. Δέον γάρ σε γοητευ- θέντα μὲν τῷ χάλλει τῶν νοημάτων, ἀγασθέντα δὲ τὴν σύνεσιν, αἰδεσθέντα δὲ τὸ φρόνημα παύσασθαι «ἧς χαχίας, οὐ μόνον ἄπραχτον, ἀλλὰ χαὶ μεθ᾽ ὕδρεως τοῦτον ἀπεπέμψω. Τί οὖν ποιητέον ; Εἰ γὰρ ΨΑΠΙ ΓΕΟΤΙΟΝΕῈΒ ΕΤ ΝΟΤΕ. () Ρτὸ ὁμογνήσιος, γο ἰπεδί!αι, γόρυηθ ὁμό- νος, Πιιὶ ὁμογένιος, υἱ εἰ γνήσιος, ] γονήσιος να] γενήσιος. ΜῸΣ ρῖοὸ ἀνειμήσασθαι ᾿Ιοηϊαθλπ) ἀν ἐμόσασθαι, ηηῃοκὶ εὐομιθγα δὶ : γεὶ ροιϊΐι ἀνειλή ςισθαι ἃ)» ἀνειλέω, ἀρεγῖο, εαρίϊςο. ϑυδροςία οἱ { ΥοΣ ἐπεχάμασας, ἡηο . ἰαδοϊυϊογοδ, ὨΪἶδὶ ΓΘΟΙ ἐδι ἐπεπόμπασας. Εγυμ!!!ογα ἀρϑιϊθυμ!. ΚΟΒΟΤΤ. () Ρτγὸ χρείττονος ςοὐἀ. . ἱ Α. ἰορυηὶ χρεῖττον, ΟΙΝ. ἘΡΙΤΟΙΑΒΌΝ . Υ. --ἜΡΙ. ΧΥΙΙ. ἕκαστος οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ χαὶ ἡ παραίνεσις χα- Α ] ἶχο. Οπΐὰ ἰρίίυΓ οοη [λοϊοηυπὶ δὶ δινΐμι ταπεφρόνηται" χαὶ ὁ τῶν ἀνθρώπων γέλως πεπάτη- ται" χαὶ τὸ σχανδαλίζεσθαι παρὰ σοὶ πολλοὺς οὐδὲν χέχριται" χαὶ ὁ θεῖος φόθος ἄθατός ἐστι παρὰ σοί" χαὶ ἡ τῆς χρίσεως ἀπειλὴ γελᾶτα!, ἐλάθομεν λιθίνῃ καρδίᾳ διαλεγόμενοι. ΙΔ΄. - ΑΙΔΕΣΙΩ () ΠΟΔΙΤΕΥΟΜΕΝΩ. ποῦ ἰυνοῦῖι., ἰπο οἱ διϊιοτιαιΐὶο δοηιθηηηϊίυγ, οἰἶδπὶ Γἰϑι οοποι]!οθίυγ, οἱ ( δἰυΓί [οὐ ἱ οἴδοησ᾽Π᾽ουϊα ἢ }}Π Ὡ δ ", ποὺ ἷἱπ οὶ δηνυι[ὸς εἰπιοῦο, γι ἀθᾶ οἰἰδηιῖ ἀϊν[ πἱ ᾿υἀ}} πη .) ΠΟ βοΐ η Π, Θοαιίαά τοιηδὰϊ ἀυγο ἴ οΟγαΐ ἃ {Ὁ ΓΔΠῚ . ΧΙΥ͂. -- ἜΌΚΒΒΙΟ ΚΕΜΡΌΒΕΙΟΑΜ ΘΕΒΕΝΤΙ. δεβοτίαίιτ αὖ δα ηιδ εἶα, φμα ποὸ ρἱεἰαιἶδ, πος υἱτί εἷς ἀεζεπάόπαάα οαμδα φονίίιν. Ἐπειδὴ θυμῷ μὲν ἀναπτομένῳ συνάπτεται () πόλεμος, σθεννυμένῳ δὲ οὐ σθέννυται, μηδέποτε σαυτὸν εἰς πολέμους ἔμβαλλε χαλεπούς " χαὶ μάλιστα ὅταν μηδὲ περὶ εὐσεδείας ἣ ἀρετῆς ὁ λόγος ἦ" ἐν γὰρ ταύταις χρεία ἕως αἴματος ἀγωνίζεσθαι, μήτε ἐχεί- νην, μήτς ταύτην προδιδόντα ΙΕ, -- ἸΣΧΥ̓ΡΙΩΝῚ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΩ. Θυδηἀοφυϊάθδιι δηΐπιο γα ἰποθη " }} πη} 'πέθη- ἀἴτυν, οχϑιϊηοίυπη αὐΐοπὶ ἱγὰ δηϊπιουθ σοπ)ροΟΒ}} σορίιυγ, πυπαύυδιῃ ( πιο] . ἱπηη}} ρι!- ξπ, ρταβογιῖη) δὰ ἢ ρἱοίαιΐβ νἱγιι } θη ἶ ποφοιπι. [ἢ ἢἷβ. αἰθιἷπη δὲ διη δι ΐπθη) υδαυ ρι- βιδηάιϊπι), ἢ ᾿ς τυΐ ᾿Πΐ ργουύδιυν. ΧΥ͂, -- ἸΘΟΠΥΆΙΟΝΙ ΒΟΠΟΙΑΘΤΙΟΟ. Αττοφαπίίαηι αἀϊδειαάεί. Ὅταν ἣ μεγαλοφροσύνη () μὴ πρὸς αὐθάδειαν, ἀλλὰ πρὸς ἐπιείχειαν βλέπῃ, τότε χαὶ τὴν ἀλαζονείαν ἐχφεύγει χαὶ τὴν δουλοπρέπειαν, οὐχ ἐῶσα χερασθῆ- ναι τὸ. ἄσχημον τῷ εὐπρεπεῖ. .
◆
Modern English Latin / Greek Original
In civil wars, even the victors are more wretched than the vanquished — for the more they do, the greater their shame. Yet at least there is the possibility of reconciliation afterward: the war ends, and the parties may still live together.
Among us, the war is worse than any civil war — for it is the contest of a single body with itself, fought by parties who will not be reconciled. The man who "wins" by letting the passions have their way has not won anything; he has simply changed which part of himself is in ruins.
That man who seems to have done the most has the most to be ashamed of — and should be, though he often is not. The punishment waits for those who act, not only for those who suffer.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.