Letter 53: (1-6; 10); Oi fol. 215''-216, 0.

We respond to the letters of your brotherhood with the pastoral care that the apostolic see owes to all the churches, addressing the matters which you have brought to our attention. The good order of the Church depends upon the faithful observance of the canonical regulations, and it is the duty of this see to ensure that those regulations are maintained throughout the world. You have reported that certain clerics in your province have been engaging in commercial activities that are contrary to the dignity of their sacred calling. We decree that no cleric, from the rank of deacon upward, shall engage in any form of trade or commercial business, for the apostle teaches that no one who serves as a soldier of God entangles himself in the affairs of this world. Any cleric who transgresses this prohibition shall be admonished by his bishop, and if he persists, he shall be suspended from his office until he has given satisfaction. Furthermore, we decree that the revenues of the churches must be honestly administered and that a full accounting must be rendered to the bishop at the appointed times. No cleric shall appropriate for his own use any portion of the church's income, and any who does so shall be treated as guilty of sacrilege. Let your love enforce these regulations with firmness and charity.

(1-6; 10); Oi fol. 215''-216, 0. fol. 203^-204'^, 0, fol. 233^-234; 0. fol. 237^-238; fol. m''-430, Pi fol. 158'’, Pt fol. 146-146'’; Q fol. 69''; R [Perels, p. 245]: (1-6); S, fol. 54''; (10), Sj fol. 95. custodiam Pj 6 egimus] egemus Pj 7 prouidentia] ow. K 8 credendum] credi¬ mus K est] ex ei aut et (?) 0^, om. R^ peruersissimi] ex peruersisimi Q, peruer- Si 0 9 usque] ex housque Og prosilirent] ras. post s (i prim. sup. ras.) Q ut suam] seq. ut suam iterat, et expunct. in P^ 10 credentes] superscr. O 3 uos] nos Pg P 4 Pi pollutione sua uos Gratianus Tit. lohanni patricio: Cf. adnotationes in titulum ep. 24, p. 73, epp. et 52, 3, p. 131 et 135. 1. excellentiae uestrae: Proprius patriciorum titulus. Cf. notulas inep. 52,3, p. 135; P. KoCH, 0. c., p. 113; M. Bridget, 0 . c., p. 45; 162, 166. iniuria: Schismaticorum videlicet praesumpta excommunio. EpisTUEA 53,1-7 per misericordiam Dei, etiam nescientibus illis, factum est, ut a scismaticorum communione eruti, catholicae, quam diligitis, seruari uos contigisset ecclesiae. Quamuis igitur uestra per illorum 5 scelus utilitas facta sit, nolite tamen impunitam praesumptionem iniquorum hominum crassari permittere. Si enim hoc, quod in uestram gloriam praesumpserunt, non fuerit uindicta conpraessum, quid in minoribus ualeant, ambigi ultra non debet. Exercete 6 igitur debitam in talibus auctoritatem, et, ne eis amplius talia committendi crescat spiritus, uestris cohertionibus reprimantur. 20 Ad hoc siquidem Dei nutu etiam contra uos talia praesumpserunt, ut, talia uobis corrigentibus, ab eorum scelere alios possetis Deo propitiante munire. Quales autem sint qui ecclesiam fugiunt, 7 Eufrasii uos scelera, quae Deus amplius occulta esse non uoluit, ras. Q 13 per] pro 14 facta] acta B facta sit util. P inpunitam P^ Q 15 gras¬ sari P 2 P 4 R 2 16 gloriam] uestram (iterat.) Ri fuerit] ex fuerint 0 », fuerint O 4 Pi uindicta] ex dicta (uin super scr.) Q, uindictam O 4 compressum K 0 P Q R 17 quid] quod B Ri ualeant] uideant B, add. puniri Gratian. ambigi] ex ambiga vel ambigo (?) P 4 non debet ambigi Gratian. exerce te P*, exercere Ri 18 igitur] seq. duo aut una litt. eras, [igitur?] in Q in talibus debitam P, in talibus [debit. om.] Oi O 2 autoritatem 0^0^ amplius eis R, add. in populo Q 18-19 comitt. talia B 19 com¬ mittenti O 4 , committenda Oj, O 2 (?) crescit ex crescat B 2 spes crescat Gratian. uestris] om. K cohertionibus] P Q P,: cohercio. O 2 , coercio. K Oj, cohercitio. (recte fortasse) 0 ,P 4 , coercitio. O 4 P 2 , correptionibus R reprimantur] B K Q: reprimatur P R, recomprimantur O 2 , recomprimatur 0, add. item (om. rei. ^'7 et % 8) B 20 etiam] om. K contra] in K 21 uobis talia K 22 propitiante] pronuntiante (n prim. sup. ras) Ri sunt autem Gratian. 23 enfrasii P 2 P 4 amplius] om. 0 occultata Og, occulta amplius Gratian. non uoluit} uoluit [non om.] Pj, noluit Pg P 4 5. uestram gloriam: Uti patricia et senatoria dignitate fruens, erat scilicet vir gloriosus. Cf. notulas in epp. 20,1 et 22,2, p. 62 et 68. Pro tempore anteacto cf. M. Bridget, 0 . c., p. 14; 134-135; 162; 166. 7. Eufrasius: Absque dubio fuit episcopus. Uoquens enim papa de schismaticis praelatis, qui dereliquerant Ecclesiam, dixit de eo: nec sacer¬ dotii reuerentiam cogitauit. Merito creditur, eum fuisse episcopum Parenti- num, qui celebrem basilicam huius civitatis med. s. vi exstruxit, sicut quae¬ dam inscriptiones testantur. Cf. F. Eanzoni, 0 . c., p. 852-853; H. Leceercq, Parenzo, DACE., t. XIII, 2, c. 1664-1665; 1672-1676; 1687-1690. Quoad urbem et sedem Parentinam, cf. etiam P. KEhr, 0 . c.,t. VII, 2, p. 229-234; F. Eanzoni, 0 . c., p. 850-854; F. Foreani-M. Briinetti, Parenzo, in Enc. Ital., t. XXVI, p. 324-325; M. Moiabeeea RobERT, Parenzo, in Enc. Cattol., t. IX, c. 821-823. Falso tamen adseveravit b. m. F. Eanzoni, ihid., p. 853, ad ipsum Eufrasium insuper ep. 65 spectare. Nullo enim modo id potest teneri; cf. notulas in p. 171-172. P. Kehr, 0 . c., t. VII, 1, p. 2, 7; t. VII, 2, p. 231,1, anceps scripsit: Euphrasius episcopus Parentinus fuisse vi¬ detur, et: de Euphrasio Parentino episcopo agi ex solo nomine deducitur. PEI^AGII I PAPAE emdenter informant, qui in homicidio quidem nec hominis necessi- tudmem, nec caritatem fratris, nec sacerdotii reuerentiam cogitauit Incestuoso autem in adulterio, ipsi etiam uindictae abstulit mo- » dum, quia, si adulterium punias, non remanet in quo uindicetur incestus; si incesto ingeras poenam, inultum crimen adulterii re¬ manebit. Ecce de quo collegio sunt qui, quantum ad superbiam o suam, iniuriam uobis inferre moliti sunt, et quantum ad prouiden- tiam Dei inpollutos uos ecclesiae seruauerunt. Auferte tales ab m Illa prouinaa, utimini oblata uobis a Deo opprimendi perfidos occa- sione. Quod tunc plenius fieri poterit, si auctores scelerum ad cle- mentissimum principem dirigantur, et maxime ecclesiae Aquileien- 35 SIS inuasor, qui et in scismate et ab scismatico maledictus nec onorem episcopi potest optinere nec meritum. ipsi etiam] B\ etiam ipsi 0 P Q 27 quia si] quasi P adulterum B iudiceturP incestuoso 0 P Q 29-80 ad superbiam... et quantum] om. Pi 80 moliti] ex molliti O 2 , molliti O 3 O 4 , conati Q 80-81 dei inpollut. prouid. Q 81 impollutos 0 P^ P, utamini {an recte?; cf. ep. 52, 20 - 21 j I uobis oblata Pj 82-88 occassione {et desin.) B 88 potuerit 84 aquilegen- I Oa O 4 P^P^Q S 85 ab] /: a K O Q, in P S scismatico] eo P S 86 potest] poterit P S optinere] I {cf. ep. 37, 9j: obtinere 0 P Q retinere Gratian. tinctus aUus prorsus ab eo dis- s* adulterium punias: Adulterium re vera canitis nlectehatur ^ntenti^ Cf InSTi™. iVo.., 134,10 (lex Constautim^S- S ^ S intiilpm -nupharum gladio puniri oportet. Ita melius intellegi potest a.rgumentum pontificis. De adulterio deque poenis tunc temporis adulteris inflictis, cf. G. HumbERX-E. CAmnESeR ELSm P' HarTmann, Adulterium, in Pauly-Wis- Irr Adultire (Le pechi d’), DTC., t I 1 c Vacandard, Adultire, DACL., t. I 1 c 546- 554; E). Magntn, AdulUve, DDC., t. I, c. 223-224. , , . 10 . ab illa prouincia: Venetia et Histria. dirigantur: Idem praecipitur in ep. 52,14, p. 138. ecclesiae Aquileiensis inuasor: Cf. ep. 24,5-10, p. 75-76. Ouoad ems nomen, vide infra adnotationes in ep. 59,1.3, p. 155-156. ^ a scismatico maledictus: Consimilia in ep. 24,7-10, p. 75-76. EPISTUEAE 53'7-10; 54,1-2 Defensori Constantino communicat, clericum Teanensis ecclesiae Romanum, in monasterium Romae ob adulterium esse detrusum; si vero poenam fugere temptaverit, exilium subeat necesse est.