Letter 6: to the Lord FIIvIO MERITO GLORIOSISSIMO ATQUE praecellentissimo childeberto regi pelagius bishop.

Pope Pelagius I to King Childebert of the Franks. To our lord, our son, the most glorious and preeminent King Childebert — Pelagius, bishop. We received with reverence Your Excellency's letters, both those brought earlier by your envoys and those now sent through our brother and fellow bishop Sapaudus, and upon learning signs of your good health — which is always our earnest wish — we gave thanks to divine mercy, praying that his clemency may keep you safe under the protection of his right hand for many years to come. We have entrusted our responsibilities in Gaul to the aforementioned Bishop Sapaudus as our vicar, and ask that you support him in the exercise of that authority. Above all, we urge you not to allow anything to be taken from the churches in your kingdom, for the prosperity of your realm is bound up with the prosperity of the Church.

DOMINO FIIvIO MERITO GLORIOSISSIMO ATQUE praecellentissimo childeberto regi pelagius EPISCOPUS. Excellentiae uestrae litteras post illas quas legati i uestri detulerunt, etiam per eos quos frater et coepiscopus noster 5 Sapaudus ad nos direxit, reuerenter accepimus; et salutis uestrae, quae nobis semper optanda est, cognoscentes indicia, gratias diui- nae pietati retulimus, exorantes clementiam eius, ut uos annis pluribus dexterae suae protectione seruet incolumes. Uices autem 2 nostras praefato consacerdoti nostro Sapaudo secundum petitio- nem uestram direximus, usum pallii pariter concedentes; quia in scrinio ecclesiastico huiusmodi exempla repperimus, quibus osten¬ ditur, Arelatensibus episcopis a sanctae recordationis decessoribus nostris haec fuisse conlata. Propterea, salutantes cultu regalibus 3 infulis debito, postulamus, ut ita eum atque ecclesiam eius gratia domno (?) 3 episcopus] om, Ui a* 5 direxit] ex dieexit (?) 7 exor- tantes ai 7-8 uos annis... seruet] uos seq, lacuna tue seruet aj, uos largiflua pietate sua conseruet uices] a^'. litteras Ui 9 sabaudo a, 10 pallei «g 5, l. 38- 39, ubi recte descripsit) 11 eclesiastico ai 12 arelatensis ai 14 infulis] ex infolis ag debita Gundlach postolamus februarii a. 557 : Hoc enim die censeo epistulam datam fuisse, cum abs dubio una cum ep. 5 fuerit missa. 1. legati uestri: Cf. ep. 4,1, et notulas in ep. 3,1, p. 11 et 6. per eos quos... Sapaudus ad nos direxit: Cf. ep. 5,8 et adnota- tiones ad eundem locum, p. 16-17. 2 . Uices... nostras Cf. ep. 5. ,5 excellentiae uestrae tueatur ac foueat, ne, quem per uices nostras augeri, propitiante Domino postulastis, in aliqua parte cuiquam Gallicanorum sacerdotum uel cuiuslibet ordinis ecclesiastici perso¬ nae, quod non oportet, contemptibilis habeatur, et in eo auctoritati sanctae sedis apostolicae et genio uestro, qui pro eo suffragatores acceditis, quod absit, uideatur in aliquo derogari. Incolumem excellentiam uestram Deus noster custodiat, domine fili gloriosissi¬ me atque praecellentissime. propiciante flJi postulatis as 18 eo] ea auctoritati] ex auctoritatis ("s dei,) ai'. auctoritatis a^, auctoritate 19 sanctae] superscr, Ui sedi et genio] codd, (signum in marg, a^)', ingenio Gundlach 20 P Incolumem (?) ex p Incolumem « 1 , perincolomem (cf, ep, 8, l. 25, ubi omnes codd, habent incolumem) 21 excellen¬ tissimum uestrum noster] nostrorum 22 atque] om, (lacuna) a^, 3. ne... contemptibilis habeatur: Cf. notata in ep. 2,5-7. et genio uestro : Originalis certe lectio, quam omnes codices tes¬ tantur. Perperam correxit Gundlach; genius enim bene loco huic coaptatur. tas, auctoritas), p. 1841 (= honos). Incolumen: Cf. apparatum. Lectionem cod. p transcripsit W. Gundeach, Epp, Arelatenses, l. c.: p, eo quod super p, post paragraphi signum Incolumem scriptum, est notatio -f-. Digna autem quae notetur haec coniectura forte videbitur. An illud signum p, quod prostat etiam ante exitum ep. 7 (§19), foret re ipsa P vel chresimon (aut crux), quod exstat ante initium quarundem inscriptionum, quamquam raro, etiam aevo lusti- niani? Cf. CIL., t. VI, 1, 1199 cum notulis; (1200); t. VIII, 1, 1863; 4677; (t. VIII, 2, 10529); t. X, 1, 101; 4497; 4500-4505; 4517; 5328; t. X, 2, 8045,14; 8082-8083. Satis enim cognitum est, multa compendia epigraphica in codd. fuisse adhibita; iam vero, quod P vel chresimon (aut crux) ante salutationem in fine epistularum, iam in documentis pontificum s. vr posset inveniri, veri simile facit usus scribendi, etiam s. ix, in antiquioribus bullis pontificiis adservatis, duas cruces initio et fine salutationis Bene Ualete, et certius adhuc facere videtur subscriptio Victoris, episcopi Capuani (aa. 546-547) in celebri cod. Fuldensi, quam quidem subscriptionem prae¬ cedit crux. Cf. B. Ranke, o, c., p. 398 et 462. Itaque haberetur in casu rarissimum vestigium vetustissimi signi, quod incuria et ignorantia praeser¬ tim scribarum, id quod vellet iam ignorantium, ex epistulis antiquorum pontificum paulatim evanuerit. PEI.AGII I PAPAE Cum in epistula quarta congruum responsum de rebus levissimis per Rufinum quaesitis regi dedisset, eidem hac epistula suam professio- nem fidei proponens in quaestione maximi momenti satis facit. Rogat insuper regem ut impedire velit, ne contra Ecclesiae tuiitatem, in Gallia quidam insolenter garrientes, maligna semina divisionis iactare per¬ sistant.