Letter 263: 1. The gift prepared by the just and pious industry of your own hands, and kindly presented by you to me, I have accepted, lest I should increase the grief of one who needs, as I perceive, much rather to be comforted by me; especially because you expressed yourself as esteeming it no small consolation to you if I would wear this tunic, which you...

Augustine of HippoSapida|c. 429 AD|Augustine of Hippo|Human translated
grief deathimperial politicsproperty economicstravel mobilitywomen
Travel & mobility; Military conflict; Personal friendship

Augustine to Sapida, greetings in the Lord.

I received the tunic you made for me, dear sister, along with your letter explaining that you had originally made it for your brother — a deacon who died before he could wear it. You have sent it to me instead, asking that I wear it in his memory.

I am moved by your gift, and I will wear it. But I want to say something about the grief that prompted it, because I sense that the tunic is more than a garment — it is an expression of a sorrow that still needs healing.

Your brother is not lost. He is not gone in the way that a thing is gone when it is destroyed. He has gone ahead — to a place where the tunics do not wear out and the bodies that wear them do not grow old. The separation you feel is real, but it is temporary. The reunion that awaits you is also real, and it is permanent.

In the meantime, you honor him not by wearing his clothing but by living the faith he lived. Be the kind of Christian he was. Serve the Church he served. Love the Lord he loved. And when the day comes — as it will — you will see him again, and the joy of that meeting will make the years of absence seem like nothing.

I wear his tunic with gratitude and with prayer — for him, for you, and for all who grieve the ones they love.

Farewell, dear sister in Christ.

Human translationNew Advent (NPNF / ANF series)

Latin / Greek Original

EPISTOLA 263

Scripta post a. 395.

A. Sapidae virgini, nuntians se accepisse atque induisse tunicam ipsius manibus contextam fratri quem ipsa mortuum lugebat (n. 1), ceterum adhortans ad uberius et verius solacium usurpandum ex Christi resurrectione et cogitatione aeternae beatitudinis ac Scripturarum divinarum fide (nn. 24).

DOMINAE RELIGIOSISSIMAE ET SANCTAE FILIAE SAPIDAE, AUGUSTINUS, IN DOMINO SALUTEM.

A. induit tunicam a S. fratri intextam.

1. Accepi quod de iustis et piis laboribus manuum tuarum me accipere voluisti, ne te gravius contristarem, quam potius consolandam viderem: praesertim quia hoc ipsum tuum non parvum deputasti esse solatium, si eam, quam germano tuo sancto Dei ministro feceras tunicam, ego induerer; cum iam a terra morientium recedens nullis rebus corruptibilibus indigeret. Feci ergo quod desiderasti, et qualecumque hoc existima veris, vel quantulumcumque solatium, tuo erga fratrem pectori non negavi. Missam abs te tunicam accepi, et quando haec ad te scripsi, ea me vestire iam coeperam. Bono animo esto; sed multo melioribus, multoque maioribus consolationibus utere, ut nubilum tui cordis humana infirmitate contractum, serenetur auctoritate divina: et perseveranter ita vive, ut cum fratre vivas; quoniam sic mortuus est tuus frater, ut vivat.

Caros non amissos esse sed ad caelum praemissos.

2. Est quidem materies lacrymarum, quod germanum dilectorem tuum, teque plurimum pro tua vita et sacrae virginitatis professione reverentem, diaconum Carthaginensis Ecclesiae non vides, sicut solebas, intrantem et exeuntem, et in sui ecclesiastici officii strenuitate versantem; et honorifica illa ab eo verba non audis, quae tuae germanitatis sanctitati, morigero, pio et officioso impendebat affectu. Haec cum cogitantur, et consuetudinis violentia requiritur, cor pungitur, et tamquam sanguis cordis fletus exoritur. Sed sursum sit cor, et sicci erunt oculi. Neque enim quia ista, quae tibi maeres esse subtracta, suo temporali cursu praeterierunt, ideo periit illa caritas qua Timotheus Sapidam dilexit, et diligit; manet illa servata in thesauro suo, et abscondita est cum Christo in Domino. Qui diligunt aurum, numquid perdunt quando recondunt? nonne tunc de illo, quantum fieri potest, securiores fiunt, cum remotum a suis oculis loculis tutioribus servant? Itane vero terrena cupiditas munitius se habere putat, si non videat id quod amat; et coelestis caritas dolet, tamquam amiserit quod in horrea superna praemiserit. Sapida, quod vocaris attende, et quae sursum sunt sape, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens 1; qui pro nobis dignatus est mori, ut viveremus etiam mortui; et ne mors ipsa ab homine, tamquam consumptura hominem, timeretur; nec mortuorum quisquam, pro quibus vita mortua est, tamquam vitam perdiderit, doleretur. Haec atque huiusmodi tua sint divina solatia quibus erubescat et cedat humana tristitia.

Quatenus suos defunctos liceat Christianis flere.

3. Non quidem succensendum est de caris mortuis dolori mortalium; sed diuturnus dolor non debet esse fidelium. Si ergo contristata es, iam sit satis; nec sic contristeris quemadmodum Gentes, quae spem non habent 2. Non enim constristari prohibuit Paulus apostolus, cum hoc diceret, sed sic contristari quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Nam et Martha et Maria, piae sorores et fideles, resurrecturum suum fratrem Lazarum flebant 3, quamvis eum tunc ad hanc vitam rediturum esse nescirent: et ipse Dominus eumdem, quem fuerat resuscitaturus, Lazarum flevit 4; nimirum ut fleamus etiam nos eos mortuos quos ad veram vitam resurrecturos credimus, etsi non iussit praecepto, concessit exemplo. Nec frustra Scriptura dicit in libro Ecclesiastico: In mortuo produc lacrymas, et quasi dira perpessus incipe lamentationem 5: sed paulo post ait, et consolare propter tristitiam; a tristitia enim procedit mors, et tristitia cordis flectet fortitudinem 6.

Aeternitatis spes Christianis est magno solacio.

4. Frater tuus, filia, mente vivit, carne dormit; numquid qui dormit, non adiciet ut resurgat 7? Deus qui spiritum eius iam suscepit, restituet ei corpus suum, quod non perdendum abstulit, sed reddendum distulit. Nulla est igitur causa tristitiae diuturnae, quia potior est causa laetitiae sempiternae. Quandoquidem germani tui nec pars ipsa mortalis, quae in terra sepulta est, tibi peribit; in qua tibi praesentabatur, per quam te alloquebatur, tecumque colloquebatur; ex qua promebat vocem sic tuis auribus notam, quemadmodum faciem tuis oculis offerebat, ita ut ubicumque sonuisset, etiam non visus soleret agnosci. Haec enim vivorum sensibus subtrahuntur, ut dolorem faciat absentia mortuorum. Sed quando nec ipsa in aeternum corpora peribunt, uti nec capillus capitis peribit 8, et ad tempus deposita sic recipientur, ut numquam ulterius deponantur, sed in melius demutata firmentur; profecto maior est causa gratulationis in spe inaestimabilis aeternitatis, quam causa moeroris in re brevissimi temporis. Hanc spem non habent Gentes, nescientes Scripturas neque virtutem Dei 9; qui potest perdita reparare, et vivificare mortua, et redintegrare corrupta, et separata iterum iungere, et corrupta atque finita deinceps sine fine servare. Haec facturum se esse promisit, qui ex his fidem fecit, quae iam promissa perfecit. Haec tecum sermocinetur fides tua, quoniam non fraudabitur spes tua, etsi nunc differatur caritas tua: haec meditare; his uberius et verius consolare. Si enim, quia vestior (quoniam ille non potuit) ea veste quam fratri texueras, te aliquid consolatur; quanto debes amplius et certius consolari, quia cui fuerat praeparata, tunc incorruptibili indumento nullo egens, incorruptione atque immortalitate vestietur!

Related Letters