Letter 226

From: Unknown correspondent To: Pope Hormisdas, Rome (Possessor) Date: ~515-523 AD Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I. [This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]

13 Au^) Hormisdae papae ad Possessorem episGopum. Fidem ejus, quae dc infidelium perversitate gemebat, laudat et solatur (n. 1). p.ll' Scylharum monachorum superbiam, obstinationem, tumulius describit {n. 2 et 3); quae Fausti aliorumve libris tribuenda auctoritas (n. 4); de gratia et Kbero ar- bitrio quid sequendum, exponit (n. 5). Hormisda Possessori episcopo. 1. Sicut rationi congruit, ut consulant ambigentes, ita par est 123 *) Symmachi senatoris nec non praefecti praetorio Africae et qoaesU»]! castrensis Procopius de bello Yand. 2, 16 et 19 meminii PropioB aotem ad rem nostram attinet, quod Maxentius respons. ad Horm. , dum BoznanuB in Urbe esset, contigisse sic narrat: Utse (Hormisda) a praviiate proprii /e^a/f (Dioecori) purificaret, muliis idoneis viris praeseniibus Romanum virum gloriosissiMutm wtMgittnm militum deprecaius estf quatenus sua verba piissimo imperatori insimiarett quoe fuert EPISTOLAE 123. 124. 927 respondere consultos, quia ipse impellit in errorem qui non instnut a. 520. ignorantem; nec quidquam aptius est studioso religionis, quam in- quisitio*) veritatis, quando facilius devium vitat, qui iter per quod gradiatur rogat. Sed priusquam respondendi curam de his, quae dilectio tua percontatur, aggrediar, libenter in litteris tuis fidei tuae ep. 115. me fateor invenisse fervorem, cujus calore succensus, redivivam in illis partibus infidelium perversitatem vigere suspiras. Dignissimus dolor, qui dedita Deo corda contristet; nec enim est apud eos lapsus inlamentabilis, quibus est igniculus caritatis, quia unum spiritualium votum est salus inconcussa cunctorum. Sed non est ignota ecclesiis Dei de hujusmodi procellis aut insueta tempestas: quamvis rectoris sui gubernaculo incoricussa persistat, variis tamen insurgentium^) fluctuum laborat vexata turbinibus. Nam unde est psabnidici vox prophetae, qui ipsius Ecclesiae personam spiritu quo implebatur assu- mens, Saepe, inquit, expugnaverunt me a juveniute mea^ etenim non^^^^- potuerunt mthi? Concutiunt, sed in nihilo praevalebunt. Adhuc in ' area sumus, mixta sunt frumenta cum paleis, gemunt boni consortia malorum; sed superest flamma non necessariis, et parata sunt horrea jam probatis. Ubi terrarum non est ista permixtio? Nos fixis decet stare^) vestigiis: proficiemus inter adversantes propriis'*) bonis, si erroribus non involvamur alienis. Probat enim virtutis suae validmn robur, qui quum impellitur non movetur. 2. Ubi non variae tentationis aculei? Quales per hunc fere jugem annum*) quorumdam Scytharum, qui monachos praeferebant specie non veritate, professione non opere, subtili tectas ' calliditate versutias et sub reUgionis obtentu famulantia odiis suis venena per- tulimus, studentes eos ab intemo vulnere medicabilis patientiae hujusmodi: ,,yisi Christum filium Deiy qui pro nobis passus est in carne, unum esse ea: sancta et individua Trinitate fuerit confessus Dioscurus^ pelago demergatur.*'^ Verum Hormisdae moderationem non sapit hujusmodi sententia. Sed et Ma- xentii fidem, quae idem papa et nunc scribit et postea gessit, dubiam faciunt. 124 *) Ita G* a'. Al. ed. impositio ... graditur. Moxque apud Maxentiimi et Cochlaeum contristat. Quocirca Maxentii, qui in verbo propriis Pelagianam superbiam latere vult, mera calunmia est , quum illud Hormisda alienis dumtaxat , non gratiae auxilio comparatis, opponat. Porro eo3 Romam festinare Dioscorus epistola 76 anno 519 Maji 30 scripta Hor- misdae nuntiavit: adeoque proxime ab Urbe discesserant, quum Hormisda hanc rescripsit. a. 520. moderamine^) sanare. beati Pauli mouita non iacentes: Noli verhU 2 u' <^on(endere; ad nihil enim lUile esi, nisi ad suhversionem audienlim, Sed quando virus, quod viscera penetravit, evellitur? Quando corda male sibi credula veritatis obtemperant institutis? Quando induit obedientiae humilitatem opinionibus suis vallata superbia? Quando acquiescunt paci contentionum studiis^) assueti, sola certamina aman- tes de religione captare et mandata negligere? Nunquam apud eos caritas novo commendata praecepto, nunquam pax dominico relicta discessu; una pertinacis cura propositi, rationi velle imperare^), non cedere: contemptores auctoritatum veterum, novarum cupidi quae- stionum, solam putantes scientiae rectam viam qualibet susceptam') facilitate sententiam; eousque tumoris elati, ut ad arbitrium snum utriusque orbis putent inclinandum esse judicium, nec in numero fidelium deputantes sequaces traditionis patemae, si suae viderint cedere*^) nolle sententiae; docti crimina serere, obtrectationum ?e- nena componere, integrum Ecclesiae corpus odisse^ seditiones in- struere, invidiam concitare, et pro obedientia, quae in coenobiis principatum regularis obtinet disciplinae, obstinaidonem pertinacis amare superbiae. 3. Non illos potuimus monitis, non mansuetudine*^), nonaucto- ritate comprimere. In publicum usque prodiere conventum, ad con- cussionem*^^ quietis circa regum etiam statuas inclamantes^'); et nisi fidelis populi constantia restitisset, per diabolicae semina nefanda zizaniae apud illos dissensionem'^) et discordiam commovissent, per *") Max. et Cochl. credere, Antea utriusque orhis nomine Orientis et Occi- dcntis ecclesiae intelliguntur. ") a^ b cc concursionem: emendantur ex Max. et Cochl. ^3) Hoc infician non ausus Maxentius, quod nullus, inquit, nisi qui moleniissime molestatur, facere cogilur, inde maximam eis vim illatam fiiisse sibi penoadet Tum et factum cxcusare' nititur his verbis: Quamvis non quasi regiae potestatit auxitium flagitantes, sicut haerctici (hoc cst Hormisdae et Dioscori an&ici) joiAiUad, saepe dicti monachi circa regum statuas inclamaverunti sed postquam e loco, qum- admodum acceperant, pro mandato ejttsdem Jiomani pontificis fuerant expM, v publico, 2tbi casu regwn imagines fueranty quod petitioni suae audientia negtretwr populo contestati sunt: additque id eos fecisse, ne post suum disc^sswm jam eos recessisse fautores Dioscori apud Ecclesiam diffamarent. quos adjutorio Dei de*^) regionibus eorum est puka dissensio. Dea. 520. eis sero probavimus prophetica apostolum voee dixisse, in novissimis ^ r^* diebus instare tempora periculosa, et fore homines sui tantum ama- tores, habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes, itaque esse vitandos. Haec ideo dilectioni vestrae indicanda sub occasione credidimus, ne, si illuc fuerint forte delati, ignorantes, quemadmodum se in urbe Romana tractaverint^®), sub aliqua ver- borum simulatione deciperent. 4. Hi vero, quos vos de Fausti cujusdam Galli antistitis dictis consuluisse litteris indicastis, id sibi responsum habeant: neque illum*') neque quemquam, quos in auctoritatem patrum non recipit exa- men, catholicae fidei aut ecclesiasticae disciplinae ambiguitatem posse gignere, aut religiosis praejudicium comparare. Fixa sunt a patri- bus, quae fideles sectari debeant instituta, sive interpretatio, sive praedicatio, seu verbum populi aedificatione compositum: si cum fide recta et doctrina sana concordat, admittitur, si discordat, aboletur. Unum est fundamentum, extra quod quaelibet fabrica si consurgit, \^^J^' infirma est, super illud quisquis^^) aedificat seu vilia seu pretiosa, consideret. Errat autem a^") via, qui ab eo quod patrum electio monstravit exorbitat. Nec tamen improbatur diligentia per multa discurrens, sed animus a veritate declinans. Saepe de his necessaria providetur, de quibus ipsi aemuli, convincantur, instructio. Nec vitio dari potest nosse, quod fugias ; atque ideo non legentes incongrua in culpam veniunt, sed sequentes. Quod si ita non esset, nunquam doctor ille gentium acquievisset nuntiare fidelibus: Omnia autem^^^^^' prohate, quod bonum est tenete. Non abs re est, etsi mundanum non * tamen a ratione discretum miscere sermonem. Fert^^) quidam no- nem postmodum exhibet, quum primo praetulisset dissensionem , quod et apud CochL et in aliis libris obtinet. ") b cc add. recipi, Hoc autem sibi vult Hormisda: neque illum neque quem- quam eorum, quos in auctoritatem etc. , ambiguitatem posse gignere in causa catholi- cae fidei aut ecclesiasticae disciplinae, Faustum autem nominatim ideo ambigui- tatem gignere non posse censet, quia eumdem in auctoritatem patrum non recipit examen catholicae fidei, a Gelasio videlicet institutum. i^) Apud Cochl. quisquis superaedificat. Magis arrideret quisque quae aedificat, *") Ita G* a*. Ed. Fertur ... sibi proposuisse. EPISTOLAE ROHAN. PONTIP. I. 59 a. 520. bilis arte pingendi, quum equum penicillo vellet explicare perfectam, asellum sibi profuisse pingenti; asserens^ non ut jmnentum imitaretor informe^ sed ne in alicujus informis lineamenti similitudinem lapsos incideret. Non improvide veneranda patrum sapientia fideli poste- ritati^^) quae essent canonica dogmata definiit, certa librorum etiam veterum in auctoritatem recipienda^ sancto Spiritu instituente, prae- figens: ne opinioni suae lector indulgens, non quod aedificationi ecclesiasticae conveniret, sed quod voluntas^^) sua concepisset^ asse- reret. Quid ergo calumniantibus opus erat eztra consiitutos Ecclesiae terminos porrigere quaestiones, et de his quae ita^^) habentur dicta, quasi dicta non sint, movere certamina, quum Christiana fides ca- nonicis libris et synodalibus^^) praeceptis et patrum regularibus con- stitutis stabili et inconcusso tramite limitetur? 5. De arbitrio tamen libero et gratia Dei quid Romana hoc est catholica sequatur et servet^^) Ecclesia, bcet in variis libris beati Augustini, et maxime ad Hilarium et Prosperum, possit cognosci, tamen et in scriniis ecclesiasticis expressa capitula^^) continentor, '*) Ed. poUstati . . . catholica dogmata, G' definiunt, Aperte dedarat Ho^ misda, qui in aactoritatem recipiendi essent yeterum libri, jam a m%jonboi suis Spiritu sancto instituente , adeoque iu synodo , fuisse definitum. Hoc reipaa a Gelasio in decreto, quod de Ubris recipiendis sanzit, praestitum quam pla- rium codicum auctoritate firmatur. Hinc locus iste confert non tantom ad asse- rendam praedicti decreti veritatem, sed et ad censurae, qua GelasioB plares libros apocryphos dedarat, perdpiendam intelligentiam. Hoc enim Terbo, Hormisda interprete, nou eos legi prohibet, sed quadam cum cautione vultlegL ") b cc omitt. ita. Hormisdae de libris Fausti responsionem Maxentius sic sugillat: kit ita finitis. tnuita et non necessaria de libris Fausti cujusdam GaUi episcopi in consefmenHbm loquituvy nec ad id guod quaeritur respondens, sed alia nescio fuae ad rem nom per- tinenlia inani et proHxo sermone digerit. Nam quum de iptis libris, non uintm le- gendi sint, sed utrum sint catholici, vertatur quaestio, ille non de ipsis quid seniiendum sit, sed eos quamvis non in auctoritate habendosy tamen legendos esse decermit, Qojun- quam si diligentius expendantur Possessoris consulentis verba, appoaitam ad et judicabitur Hormisdae responsum. Non enim iUe de librorum Fausti, ut ita dicam, catholicitate, sed de eorum auctoritate interrogavit; et utrom qnod ea de re jam praelibarat responsum approbaret Hormisda, resdre cum aliis ezpetiit. '-') Ita G* et Cochl.; a' asservet, b cc asseveret. Nostrae lectioni condiut illud episcoporum in Sardinia exsulum apud Fulgentium epist. 15 n. 18: /V«f omnibus studium gerite^ lihros s. Auguslini, quos ad Prosperum et HUarium seripsit^ memoratis fratribus ingerere. Quorum mentionem beatae memoriae Hnmdeda seSs apostolicae gloriosus antistes in epistola. quam consulenti se saneto fratri comMoeer- dotique nostro Possessori rescripsit, cum magno praeconio laudis imMeruii, e^jmskmee verba sunt: ,.De arbitrio tamen et gratia Dei quid Romanay hoc eet eatkoHem, #e- quatur et servet Ecclesia etc. EPISTOLAE 124. 125. 931 quae si tibi desunt et neeessaria creditis; destinabimus ; quamquam a. 520. qui diligenter apostoli dicta considerat^ quid sequi debeat eyidenter cognoscat. Data^^) Idibus Augusti.