Letter 63: I am ashamed both when I write to you and when I turn away from your bad conduct.

To Thalelaios the Monk. That it is entirely foreign to an anchorite to read pagan writings. Who would not mock you? Who would not pity you, sitting in the calm of the philosophy of the Lord's disciples, and yet drawing upon yourself the tumult and ferment of pagan writers and poets? For tell me, what among their works is more worthy than what we possess? What is not full of falsehood and laughter among the things they earnestly pursue? Are not their gods subject to the most shameful passions? Are not their heroes governed by rage and lust? Do not their philosophers contradict one another and arrive at no certain truth? You have the Scriptures, which contain all wisdom and truth without admixture of error. You have the writings of the fathers, who expounded the faith with precision and lived what they taught. Why then do you turn from the pure springs to drink from muddy cisterns? If you seek eloquence, the Psalms surpass all poetry. If you seek wisdom, the Proverbs and Ecclesiastes outshine all philosophy. If you seek history, Scripture gives you the true account of God's dealings with humanity from the beginning. Abandon therefore the vanity of pagan learning and devote yourself wholly to the divine books, which alone can nourish your soul and bring you to salvation.

ΞΓ'. – ΘΑΛΕΛΑΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. "Οτι πάντη ἀλλότριον ἀναχωρητοῦ, τὸ Ἑλληνι κοῖς ἐντυγχάνειν συγγράμμασιν. Τις σε οὐ κωμῳδήσει; τίς σε οὐκ ἐλεήσει, ἐν γα λήνῃ φιλοσοφίας τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν καθεζό μενον, καὶ θόρυβον καὶ βρασμὸν Ἑλληνικῶν συγγρα φέων καὶ ποιητῶν ἐφελκόμενον; Τί γὰρ, εἰπέ μοι, παρ᾽ ἐκείνοις τῶν καθ' ἡμᾶς προτιμότερον; Τί δὲ οὐ ψεύδους γέμει καὶ γέλωτος, ὧν ἐκεῖνοι σπουδάζου σιν; Οὐχ αἱ θεότητες ἐκ παθῶν (61); Οὐχ αἱ ἀνδρεῖαι ὑπὲρ παθῶν; Οὐχ οἱ ἀγῶνες ὑπὲρ παθῶν; Φεῦγε τοίνυν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς αἰσχρότητος. Δεινῶς γὰρ οἶδεν ἀναστομοῦν τοὺς τῶν τραυμάτων συνου λώσαντας μώλωπας· μήποτε ὑποστρέψῃ τὸ πνεῦμα τῆς πονηρίας σφοδρότερον, καὶ χείρονά σοι τὴν ἧτταν τῆς προτέρας ἀγνοίας ἢ ῥαθυμίας ἐργά- σηται. Β Τὸ μὲν τὴν θείαν φύσιν εἰς τὰ καθ' ἡμᾶς καταβῆναι πράγματα, καὶ τοσαύτην οἰκονομίαν ἐργάσασθαι, καὶ σημεῖα τοιαῦτα καινουργῆσαι, καὶ τὰ πάθη διὰ πάθους ἰάσασθαι, καὶ τὸν θάνατον διὰ θανάτου θανατῶσαι, ἀπιστούμενον διὰ τῶν πραγμάτων τὴν ἀπόδειξιν ἔλαβεν. Οὐ γὰρ ἂν εἰ ἄνθρωπος ψιλὸς ἦν, μετὰ θάνατον πάντας ἂν ἐχειρώσατο· καὶ μυρίων θεῶν ἐσμοὺς ἐκ τῆς οἰκουμένης ἐξήλασε, καὶ τὰ διαβόητα χρηστήρια ἐπεστόμισε, καὶ ἀλιεῖς παιδευτὰς τῆς ὑφ᾽ ἡλίῳ ἐχειροτόνησε, καὶ τὰ ἀνήμερα καὶ ἀπάνθρωπα φῦλα ἐτιθάσσευσε. Τὸ δὲ κρίσιν ἔσεσθαι προειπών, ὁμολογούμενον πρᾶγμα παρὰ τοῖς πλείστοις καὶ ἐνδοξοτάτοις τῶν σοφῶν, καὶ δίκαιον ὃν καὶ ἀκόλουθον, καὶ λογικοῖς πρέπον, καὶ τῇ θείᾳ -προνοίᾳ ἁρμόττον, καὶ περὶ τῶν τῇδε δοκούντων πολ-Ο λοῖς ἀνωμάλως γίγνεσθαι πραγμάτων ἀπολογούμενον, οὐκ οἶδ᾽ ὅπως ἀπιστεῖται. Εἰ γὰρ τὰ ἀπιστούμενα ἐξέβη, ποίᾳ μηχανῇ τὸ πιστευόμενον οὐκ ἐκβήσεται (64); Εἰ γὰρ ἐν οἷς διηνέχθη, οὐκ ἠλέγχθη, ἐν ᾧ συνηνέχθη, πίστεως ἄξιος ἂν εἴη. Εἰ γὰρ τὰ λογικὴν ὑπερβαίνοντα ζήτησιν γέγονε, τὸ κατὰ λόγον πολλῷ μᾶλλον γενήσεται. Τῶν γὰρ ὑπὲρ λόγον γεγενημένων, τὸ εὔλογον καὶ ἀκόλουθον συμβήσεται. --- ΞΓ΄. – ΤΩ ΑΥΤΩ Εἰ πάντα καλῶς ἐπεμελεῖτο, καὶ ἠγάπα αὐτὸν ὁ κριτὴς καὶ ᾤετο πάντως τοῦτον ἔσεσθαι τὸν τῆς γῆς ἀνασώσοντα τὴν ἀρχὴν, ὕπαρχε μάλιστα ἀξιῶ μὴ τολμήσαι οὐδέποτε. ΝΗ'. – ΕΠΙΦΑΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Ἡ εἰς τὴν ἄμαχον τοῦ τὰ πάντα οἰακίζοντος δε- C ξιὰν ἐλπὶς, οὐ μόνον τὴν τῶν μελλόντων ὠδίνει ἀπό- λαυσιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς παρόντας ἐπικουφίζει πόνους. Ῥᾷον γάρ τις φέρει τοὺς ἄθλους τῇ τῶν στεφάνων ἐλπίδα πτερούμενος. Εἰ τοίνυν κἀνταῦθα ἡμῖν συν- αγωνίζεται καὶ συμμαχεῖ, κἀκεῖσε στεφάνοις ἡμᾶς κοσμεῖ καὶ φαἰδρύνει, καὶ ἀποβλέπτους παρ' ἀγγέ- λοις καὶ ἀνθρώποις καθίστησι, ταύτην περιπτυξώ- μεθα, καὶ σύνοικον ἔχώμεν καὶ ὁμοτράπεζον. ΡΠ΄. – ΙΣΙΔΩΡΩ ΚΟΜΙΤΙ Εἴπερ εἰς πλούτου τιμὴν τοὺς καλοὺς ἀναλίσκεις πόνους, κωλύεις τὴν δωρεὰν, καὶ δίκῃ ἕτοιμος εἶ δοῦναι λόγον.