Letter 8003: I'm glad my recommendation wasn't doubted, and I count it as a personal credit that Auxentius — a fine young man and...
Quintus Aurelius Symmachus→Unknown|c. 366 AD|Quintus Aurelius Symmachus
friendship
I'm glad my recommendation wasn't doubted, and I count it as a personal credit that Auxentius — a fine young man and a true son to me — has been welcomed into your family. Our friendship has now been bound by even closer ties of trust. Time will prove that when you come to know his many virtues more fully, you'll realize my endorsement actually fell short of the truth.
[Travel letter, likely to Flavianus] I pray the gods that the health I currently enjoy may be yours and your family's as well. I think I've covered everything that needs saying in that opening — a prayer for your health and an expression of my own happiness. But you won't let me keep my letters short! So where shall a longer page wander? Let me tell you where I've been and what I've been doing — friendship, after all, is especially curious about such things.
The pleasures begin at the bay of Formiae [modern Formia, on the coast south of Rome], a city once said to have been inhabited by the Laestrygones [the mythical cannibals of Homer's Odyssey] — a people devoted, we're told, to their bellies and gullets to the point of earning a reputation for savagery. I spent several days on that shore, though I was sparing with luxuries — the mild climate and cool waters alone were enough to justify the stay. My children were with me, having come from Rome to satisfy my longing. After that, there was no need to travel further, since the ones I'd missed were right there. From then on, at their direction, I explored the coastline between Formiae and the Bay of Cumae. Now we shuttle back and forth between Bauli and Nicomachus's estate at Gaurus, trading invitations with a steady stream of visiting friends.
Gratum habeo de testimonio meo non esse dubitatum, receptumque esse in fami-
liam tuam Auxentium filium nostrum lectissimum iuvenem in meo aere duco. quo 25
nomine amicitia nostra in artiora fidei iura convenit. praestabit usus longior, ut cum
in eo bona plura cognoveris, adstipulationem meam de merito eins infra terminos
veritatis stetisse fatearis.
2 supersunt huiiis epistulae in P haee: . . . pollodoru 3 . . . fama quae te ab . . . orfs — cura 4 . . .
uit si — ero tibi . . . tor — desidera 5 . . . io — diuinitatis . . . ibi ut — reditns 6 . . . nndet — tna
. . . a prestabunt 3 praeuenisse me] ego^ preuenisse V, peruenisse (/7) ^] Py o^' ^ ^ oum
fllio] (77), //////io P, dum V est] (/7), sit V
sentiae luretus sanciantur P 1 m. ' 14 ut aupplet 2 m. in spatio vacuo P li» religatis P 1 m.
20 his P
doctissimum P^ meo aere] uota mea F^ 26 nomine] negotio F^ in artiora] maiora F^
et ante praestabit inser, F^-^, etlam inser. F^ 27 plura bona F^ intra terminos Latinus Latinhu
add, F\ ulramque epistulam coniungunt F^'^
LIBER VUI. 219
XVII.
AD BVFINVM. P
Provinciali actione decursa, quae ad sacri auditorii cognitorem necessaria provo-
catione pervenit, delectatuB sum fide ac diligentia tua et fortunam negotii non de-
5 fensoris inscientiae sed voto iudicis inputavi. hortor igitur, ut amicitiae meae fidu-
ciam geras et testimonii interim nostri adstipulatione contentus domum nostram. quae
multis circumlatratur iniuriis, forensis industriae tuearis officio. nos ut sponte gra-
tiam nudo et simplici protestamur adloquio, ita ad referendam vicissitudinem , si fors
iuverit, pares esse nitemur.
10 XVIII.
AD PATRVINVM.
In agro me esse miraris. at ego iustius stupeo ad communem te patriam spreto
ruris otio revertisse, nisi quod causam | tibi reditus iterata lis adtulit. alioquin, ut TI
est mens tua quietis cupida, mallet negotiis rusticis inmorari. mihi suburbanitas pe-
15 dum aegritudine laboranti magis solacio quam voluptati est. nuUam incunditatem
tristis morbo sensus admittit. sed spero , si innocentiam divina respiciunt , et te fo-
rensi observatione cariturum et me valetudinis reconciliatione sanandum. gratus et
facilis erit aut mihi Komam reditus, aut tibi ad agrum, in quo nunc diversor, ex-
cursus.
20 xvim.
AD PATRVINVM. F
Ipsum te malo quam delenimenta verboi*um; tu contra epistulis absentiae moras
redimis. quid si respondisset opimitas segetis aut vindemiae adrisisset ubertas? om-
nium temporum vices in otio ruris exigeres, qui patriam fame in agris dominante
25 non respicis. an solo iuvaris aucupio, cuius me parte donasti? sed his quoque gulae
inlecebris Romae positus largiter utereris. nam simul tibi et coempta ex foro cupe-
dinario et ex suburbano tuo perlata suppeterent. quid quod etiam iactari morbo ma- 2
tronam tuam simuIasV cuius valetudini, si vera praedicas, solitudo non conpetit. plura
13 vnde a voee causam non supersuni in P nisi hnec : 15 bo . . . ti es . . . 10 bo sen . . . centia . . .
17 si obseru . . . tudinis r . . . gratus et fa . , . 18 reditO aut tibi . . . diuersor excur ... 14 toa] (/"j,
tuae (77) 16 morbi (77), ///bo P 18 mihi] Lectius, In (77)
contra . . . tiae moras redimqu ... 23 disset — segite . . . mie — oberta ... 24 porii — ruris . . . pa-
triam — dom . . . 25 ii — iuuaris . . . cuius — sed . . . gul^ . — largiter . . . p. 220, 2 . . . do . . . iugem
ipsom autem de F^ tu contra] P, tuorum F 23 redimqu// P 1 m. quodsi F^ opor-
tunitas F^ segite/ P risisset F^ 24 exigeres] 77, ageres F^-S, agens F^ patriam
famej PF^, patriae famam F<.2 dominantem F» 25 an] PF3, aut F'.2 ioniaris F^
cuios — 26 otereris om, F^ 1 m. in ante his inser, F^ quoque] quo F3 26 uteris F'
simol tibi] simulac F^ cupidenario F^, cupe denario F^ 27 ex om. F^ tua F^ quid
quod etiam iactari morbo] 77, quin etiam morbo iactari F^, qoa et morbo lactari F^, qoamquam morbo iac-
tari Fi 28 famulas F2
28*
220 SYMMACHI EPISTVLAE
F enim Romae salubritatis instrumenta snnt , maiof' medentium numerus. vide igitur,
ne aliud genus suspicionis ineurras, si obsessam a morbo coniugem vacuo secessu et
intuta ablegatione maceraveris.
XX post a. 374.
PF #•»***♦«* 5
Prae ceteris temporum vicibus aestate delector: non quod diumas horas longior
solis meta producit, VLQque quod res rationesque nostrae nova fruge ditescunt, sed
quod pacata navigatione desideratas mihi litteras tuas frequens invehit commeatus.
quid enim vel animi voluptate iucundius vel ad officium amicitiae adcommodatius
2 praestari potest, quam ut te mei amantem usu crebri sermonis experiar? ergo dum lo
anni tempus invit^t, dum pervium mare est, pabula quaedam et nutrimenta mutuae
adfectionis veluti in hiemem congerantur. cum haec scriberem , salus mihi ex sen-
tentia suppetebat, tuis videlicet adiuta votis. neqne enim nobis alia de causa arbi-
tror optata succedere quam iudicio et amore Carthaginis.
XXI a. 399. 15
LVCILLO.
Indulgere te otio opinionis falsus putabam ; tu vero animum lectione, labore cor-
pus exerces. hoc indicant scripta et munera tua stilo exsculpta et parta venatu.. mihi
Flaminia emetienda est ad novos fasces generosi consnlis evocato. o si reditus tuus
2 antecaperet profectionis meae molitiones ! iuvari me amplissinio viatico crederem. sed 20
quia multo itinere discemimur et neque mihi mora neque properatio tibi commoda
est, .tyerbis meis pagina nostra fungetur. praefata numinum venia praetorem Sym-
machnm menm mox urbanum tribunal accipiet. festa eius frequentari a potissimis
amicorum, quibus adnumeraris, exopto. da istam gratiam procul afuturo iisdem die-
bus. gratius est, quod defertur absentibus. 25
diotina ablegatione F^-^^ diutina abnegatione F^ uale add. Fi*2
delector non quia diurnas (//), de/////////////7/7/na8 P 7 solis meU] F, periU m P producit] F».«,
producat F^, ptriit m P neque quod] ego^ ne quod P, nec quod F nostrae noua fruge] f,
/////////////uge P 8 quod om, F^ placaU nauigatione ^»-2, pa//////////tione P, placida nauiga-
tione F3 litteras tuasj F, lit///////// P 9 quid enimj ///////m P, quid enim mibi FU«, quid
raihi F3 uel om, F2 l m. uoluntate F».2 iucundius uelj F, //////////fl P accomo-
dantius F2, ///////datus P 2 m, 10 ut te mei amantemj F*.3^ ut te me amanteui F^, /// ////mantem P
experiarj F, /xp///// P II annum F2, animum F* perhiemale cst F» quadam P 1 m.
karUginis F^, cantatiB F3 uale add. Fi.2
19 flaminiae metienda PF^, flamine metienda F^, familie metienda F3 est om. F3 nouas fa-
ces F*.2 euocato o si add. P 1 m. in apatio ante vacuo relicto, o si F*, .03. o si F3, quod si F^
22 fort, uerbi uices pagina nostraj Fi>2^ ««««*««*«« nfa P, pagina F3 * uenia praetorem] ue-
tita precatione F3 syminachum P, simachum F\ siuiaticum F3 23 meum moxjmorum F^
eius] mihi F2 a om. F 24 amicorum om. F^ annumeraueris F^, om. F3 hisdem P,
hisdem Pi, isdem F2, hiisdem F3 25 quod] quem F2 / m. diflfertur F2 uale add, F>.2
LIBER Vlll. 221
xxn.
AD ANDRONICVM. PF
In tuo ore veraat Musa Cecropia, mihi lingua Latiaris est, ne desideraveris ae-
qna stili mei munera. litteris vincimur, amore certamus. sed haec merito rescri-
5 berem , si mihi solam epistulam detulisses ; tu vero , ut es diligens amicorum , biblio-
thecae nostrae carminum tuorum divitias intulisti. quid tibi pro hoc dignum repen-
dam tenuis ipse facundiae et pauper ingenii? tradam publicae admirationi, quae
legenda misisti, et quamquam laudator inpar bonum saeculi publicabo. nihil ex hoc 2
derogabitur operis tui gloriae; nam et Homerum novimus a dissimilibus praedicari.
10 careret quippe fama magnorum virorum celebritate, si etiam minoribus testibus con-
tenta non esset. sed quid haec longius traho, cum brevitatem verecundia tua postulet?
cura, ut valeas, et si quid stilo adieceris, cum mediocri iudice sed non ingrato lec-
tore participa.
XXni a. 396.
◆
I'm glad my recommendation wasn't doubted, and I count it as a personal credit that Auxentius — a fine young man and a true son to me — has been welcomed into your family. Our friendship has now been bound by even closer ties of trust. Time will prove that when you come to know his many virtues more fully, you'll realize my endorsement actually fell short of the truth.
[Travel letter, likely to Flavianus] I pray the gods that the health I currently enjoy may be yours and your family's as well. I think I've covered everything that needs saying in that opening — a prayer for your health and an expression of my own happiness. But you won't let me keep my letters short! So where shall a longer page wander? Let me tell you where I've been and what I've been doing — friendship, after all, is especially curious about such things.
The pleasures begin at the bay of Formiae [modern Formia, on the coast south of Rome], a city once said to have been inhabited by the Laestrygones [the mythical cannibals of Homer's Odyssey] — a people devoted, we're told, to their bellies and gullets to the point of earning a reputation for savagery. I spent several days on that shore, though I was sparing with luxuries — the mild climate and cool waters alone were enough to justify the stay. My children were with me, having come from Rome to satisfy my longing. After that, there was no need to travel further, since the ones I'd missed were right there. From then on, at their direction, I explored the coastline between Formiae and the Bay of Cumae. Now we shuttle back and forth between Bauli and Nicomachus's estate at Gaurus, trading invitations with a steady stream of visiting friends.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.