Letter 9002: Item ad Chilpericum et Fredegundem reginam

To Chilperic and Queen Fredegund — A Consolation A harsh condition and the irrevocable lot of the hour! What the sad origin gave to the human race — when the persuading serpent poured its venom from its mouth, and the death from the serpent's bite was the sinful Eve [Genesis 3] — from that time the earth took its sorrow from father Adam himself, and the groaning world receives its bitterness from its mother. Transgressing, both are condemned with bitter reproach: he suffers by toil, she groans in childbearing. Death comes and takes away the best; the years sweep off the finest things. Flowers fall; the thorn remains standing. The rose fades; the nettle endures. The lily droops; the burdock holds. What is lovable passes quickly; what is hard to love persists. But you, little one — you who were taken so quickly from your parents' arms — where have you gone? You who had barely arrived before you departed. You who were born into the light and then the light was taken from you before you could fully see it. You who had your parents' faces above you one morning and the face of God above you the next. Do not weep, Chilperic. Do not weep, Fredegund [Queen Fredegund, wife of Chilperic, one of the most formidable and ruthless figures in the history of the Frankish kingdom]. The one you mourn is not lost — he is only ahead of you. You sent him into this world; God has called him out of it into a better one. What you held briefly, eternity holds permanently. The child you baptized is now baptized in heaven. The name you gave him, the angels know. The face you loved — a face more beautiful than you ever saw it — is turned toward the light of God. Comfort one another. Hold each other in the grief, as you held the child. Let the love that made him sustain you in losing him. He is safe. He is where nothing can harm him. He is — already, now — more blessed than either of you can be before you join him there.

II Item ad Chilpericum et Fredegundem reginam Aspera condicio et sors inrevocabilis horae! quod generi humano tristis origo dedit, cum suadens coluber proiecit ab ore venenum, morsu et serpentis mors fuit Eva nocens: sumpsit ab ipso ex tunc Adam patre terra dolorem, et de matre gemens mundus amara capit. praevaricando duo probro damnantur acerbo: ille labore dolet, haec generando gemit. mors venit inde vorax, transmissa nepotibus ipsis, heredesque suos tollit origo nocens. ecce hoc triste nefas nobis genuere parentes: coeperat unde prius, hinc ruit omne genus. primus Abel cecidit miserando vulnere caesus, ac fraterna sibi sarcula membra fodent. post quoque Seth obiit, sub Abel vice redditus isdem, et quamvis rediit, non sine fine fuit. quid Noe memorem, laudatum voce Tonantis? quem levis arca tulit, nunc gravis arva premit. sic quoque Sem et Iafeth, iustissima denique proles sancta et progenies tale cucurrit iter. quid patriarcha Abraham vel Isac, Iacob quoque dignus, cum de lege necis nemo solutus adest? Melchisedech etiam, domini sacer ore sacerdos, Iob quoque seu geniti sic abiere sui. legifer ipse iacet Moyses Aaronque sacerdos, alloquiisque dei dignus amicus obit. successorque suus, populi dux inclitus Iesus, quos legitis libris occubuere patres, quid Gedeon, Samson vel quisquis in ordine iudex? morti sub domino iudice nemo fugit. Israhelita potens David rex atque propheta est situs in tumulo cum Salomone suo. Esaias Danihel Samuel Ionasque beatus, vivens sub pelago, stat modo pressus humo. princeps clave Petrus, primus quoque dogmate Paulus, quamvis celsae animae, corpora terra tegit. semine ab humano cui nullus maior habetur, vir baptista potens ipse Iohannes obit. Enoch Heliasque hoc adhuc spectat uterque: qui satus ex homine est et moriturus erit. ipse creator ovans surgens cito Christus ab umbris, hic quia natus homo est, carne sepultus humo. quis, rogo, non moritur, mortem gustante salute? dum pro me voluit hic mea vita mori? dic mihi, quid poterunt Augusti aut culmina regum, membra creatoris cum iacuere petris? brachia non retrahunt fortes neque purpura reges, vir quicumque venit pulvere, pulvis erit. nascimur aequales morimurque aequaliter omnes: una ex Adam est mors, Christus et una salus. diversa est merces, funus tamen omnibus unum: infantes, iuvenes, sic moriere senes. ergo quid hinc facimus nunc te rogo, celsa potestas, cum nihil auxilii possumus esse rei? ploramus, gemimus, sed nec prodesse valemus: luctus adest oculis, est neque fructus opis. viscera torquentur, lacerantur corda tumultu; sunt cari extincti, flendo cadunt oculi. ecce vocatur amor neque iam revocatur amator, . nos neque iam repetit quem petra mersa tegit. quamvis clamantem refugit mors surda nec audit, nec seit in affectum dura redire pium. sed, nolo atque volo, migrabo cum omnibus illuc; ibimus hinc omnes, nemo nec inde redit: donec [ad] adventum domini caro mortua vivat, surgat et ex proprio pulvere rursus homo, coeperit ut tegere arentes cutis uda favillas et vivi cineres de tumulis salient. ibimus ergo omnes alia regione locandi, ibimus ad patriam quos peregrina tenent. ne cruciere igitur, pie rex, fortissime princeps, quod geniti pergunt quo petit omnis homo. quale placet figulo vas fictile, tale paratur; quando placet figulo, vasa soluta ruunt. quod iubet omnipotens, non possumus esse rebelies, cuius ad intuitum sidera terra tremunt. ipse creat hominem: quid dicere possumus? idem qui dedit et recipit: crimina nulla gerit. illius ecce sumus figmentum et spiritus inde est: cum iubet, hinc imus qui sumus eius opus. si libet, in hora montes freta sidera mutat cui sua facta favent: quid homo fumus agit? rex precor ergo potens, age quod tibi, maxime, prosit, quod prodest animae cum deitatis ope: esto virile decus, patienter vince dolores: quod non vitatur, vel toleretur onus. quod trahimus nascendo, sine hoc non transigit ullus: quod nemo inmutat, vel ratione ferat. consuleas dominae reginae et amantis amatae, quae bona cuncta capit te sociante sibi; maternum affectum placare iubeto dolentem, nec simul ipse fleas nec lacrimare sinas. te regnante viro tristem illam non decet esse, sed magis ex vestro gaudeat alta toro. deprecor hoc etiam, vitam amplam coniugis optans, consuleas genitae, consuleas patriae. talis erit populus qualem te viderit omnis, deque tua facie plebs sua vota metet. denique Iob natos septem uno triste sub ictu amittens laudes rettulit ore deo. David psalmographus genitum cum amisit amatum, mox tumulo posuit, prandia festa dedit. femina bis felix pia mater Machabeorum natos septem uno funerc laeta tulit, prompta aiens domino: 'semper tibi gloria, rector, cum vis, summe pater, pignora mater habet', unde deo potius referatur gratia nostro, germine de vestro qui facit ire polo, eligit et gemmas de mundi stercore pulchras de medioque luto ducit ad astra throno. messis vestra deo placuit, quam in horrea condit dum spicis teneris dulcia grana metat. non paleas generas, frumenta sed integra gignis, nec recremanda focis, sed recreanda polis: praesertim qui sic sancto baptismate puri hinc meruere rapi, fonte lavante novi. stantes ante deum velut aurea vasa decoris aut quasi candelabris pulchra lucerna nitens, inmaculatae animae, radiantes semper honore, vivorum retinent in regione locum inque domo domini plantati lumine vernant, candida ceu rubeis lilia mixta rosis. iusserit et dominus cum membra redire sepulta, vestibit genitos tunc stola pulchra tuos aut palmata chlamys rutilo contexta sub auro, et variis gemmis frons diadema geret; utentes niveam per candida pectora pallam, purpureamque togam fulgida zona ligat. tunc pater et genetrix mediis gaudebitis illis, cum inter sidereos cernitis esse viros. est tamen omnipotens, Abrahae qui semen adauxit, vobis atque dabit Iob quod amore dedit, restituens numerum natorum germine digno, progeniemque refert nobilitante fide. qui in solium David Salomonis contulit ortum, pro vice germani cum redit ipse patri, ille tibi potent de coniuge reddere natum, cui pater adludat, ubere mater alat, qui medius vestri reptans per colla parentum regibus et patriae gaudia longa paret.