Letter 2008: From the see most worthy of reverence — Avitus to Pope Hormisdas.

From: Avitus, bishop of Vienne To: Pope Hormisdas, Rome Date: ~498 AD Context: A major letter to the Pope discussing the Acacian Schism and the conversion of provinces from Arianism to Catholic orthodoxy, while navigating the complex ecclesiastical politics between Rome and the Eastern sees. From the see most worthy of reverence — Avitus to Pope Hormisdas. Since you recognize that it befits the state of our religion and the full canons of the Catholic faith for the watchful care of your exhortation to instruct the flock committed to you throughout every part of the universal Church: last year, if you recall, you visited the province of Vienne with a letter addressed to my humble self. It reached me through the clergy of the church of Arles, and it was indeed full of pastoral concern. In it, as the conversion of the provinces — that is, Dardania, Illyricum, and Scythia — was being reported for the joy of the communion of saints, you indicated the restoration of these regions to unity. [The letter is a significant document in the history of the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople that dominated ecclesiastical politics for a generation. Avitus writes to the Pope as both a loyal supporter of Roman authority and a Gallic bishop navigating his own complex relationships with the Burgundian court. He discusses the theological issues at stake, reports on the state of orthodoxy in Gaul, and offers his own views on how reconciliation with the East might proceed. The letter reveals Avitus as a sophisticated ecclesiastical diplomat who understood that the resolution of the schism required patience, firmness on doctrinal essentials, and flexibility on matters of procedure.]

sede dignissimo, papae Hormisdae Avitus. Dum religionis statui et plenis catholicae fidei regulis perspicitis convenire, ut gregem per tota vobis universalis ecclesiae membra commissum pervigil cura vestrae adhortationis informet, Viennensem provinciam superiore anno, si meminisse dignamini, datis ad humilitatem meam litteris visitastis, quaeque ad me, secundum quod oppor- tunitas oblata contulerat, per Arelatensis ecclesiae clericos pervenerunt, et quidem plenissimae sollicitudine pastorali. In quibus nos, sicut per conversionem provincia- rum, id est Dardaniae, Hillyrici vel Scythiae, ad communionem gaudiorum provocatis, sic admonitione cautissima, ne quid nos per ignorantiam praevenire possit, instruitis. Eutychetis igitur Nestoriique damnatio, quos iamdudum per beatissimos decessores sanctae sedis vestrae calcavit auctoritas, ad notitiam iampridem nostram apostolicae ad nos diligentiae provisione perlata est. Sed illud nos modo suspensos multum redigit et anxios, quod, cum pendere nos ad effectum legationis secundo Constantino- polim destinatae omni expectationis studio iusseritis, nec quid filius vester sanctus frater meus Ennodius retulerit, nec utrum secuta redierit, indicastis et promissionem vestram tanta silentii diuturnitate suspenditis, ut non minus modo praedicatoris taci- turnitas reddat attonitos, quam antea fecerat legationis mora suspectos. Vnde sola causa servos vestros filios meos, Aletium presbyterum et Viventium diaconum, to- tius provinciae Viennensis nomine, quae ecclesiae ad me pertinenti ab universis de- cessoribus vestris et apostolica sede commissa est, cum praesentis famulatus pagina destinavi: per quos oraculo beatissimae responsionis agnoscam, utrum fervor scis- matum praefatorum, qui intra Constantinopolitanam urbem vitio perniciosae obstina- tionis exarserat cuique, quod magis dolendum est, Alexandrinam vel Antiochenam ecclesias dicitis inligatas, vobis Christo favente docentibus digna fuerit correctione restinctus, aut si reversa legatio in paginis evidentibus quod simplex legeretur, ex- hibuit, an forte nuntio magis retulit, unde vobis ad hoc qualiscumque suspicio reser- vetur. Veremur enim, ne pontificale iudicium, dum non indicat prospera, sensisset adversa. His adicitur, quod diversorum fida relatione comperimus de reconciliatione vel concordia ecclesiae Romanae iactitare se Graeciam. Quod sicut amplectendum, si veraciter dicitur, ita metuendum est, ne callide simuletur. Quaesumus ergo servitio meo cuncti, ut, quid filiis vestris, fratribus meis, id est Gallicanis, si consular, re- sponderi debeat, instruatis. Quia cum securus, non dicam de Viennensi, sed de totius Galliae devotione pollicear omnes super statu fidei vestram captare sententiam: orate, ut sic nos perditorum professio fucata non fallat, sicut ab unitate, quam regitis, veritas comperta non separat. [Accepta III. kl. Febr. Agapito consule. Per Aletium presbyterum et Viventium diaconum]. Hormisda Avito episcopo vel universis episcopis provinciae Viennensis sub tua dioecesi consistentibus. Qui de his, quae ad disciplinam catholicam pertinent, maxime sciens instrui cupit, quid studii circa mandata divina habeat, evidenter ostendit. Non enim potest esse huiusmodi cura, nisi ubi fides fuerit infucata. Atque ideo exultamus a sinceritate propositi tui, dilectissime frater, dum te secundum directas per Aletium presbyterum atque Viventium diaconum litteras intuemur et de impiis transgressoribus Eutychete atque Nestorio sedis apostolicae constituta recolere et, si quid adversum eos ad- monitio nostra promoverit, per quos Orientales ecclesiae confunduntur, inquirere. Digna plane sollicitudo fidelibus, ut de miserorum lapsibus ingemiscant et ipsi ne aliena polluantur contagione, provideant. Sed ne nos quidem hoc supersedisse cre- datis, ut ad notitiam vestram, si quid actum fuisset, competens perferret instructio. Verum breviter silentium nostrum, guo dilectio mordetur vestra, purgamus. Nam quod non saepius nostra admonitio vos frequentat, de conscientiae vestrae et fidei stabilitate confidimus. Sollicitudo impendenda fortasse sit dubiis: satis est vitanda indicasse perfectis. Legationis vero nostrae, quam semel, non secundo, sicut scribitis, misimus, si votivus contigisset eventus, alacres illico vobiscum fueramus desiderata partiti: scientes hoc rationi, hoc nostro proposito convenire, ut quos participes sollicitudinis fecimus, cum his redintegratae unitatis gaudia inngeremus. Sed quantum ad Graecos, ore potius praeferunt pacis vota, quam pectore, et loquuntur magis iusta. quam faciunt: verbis velle se iactant, quod operibus nolle declarant: quae fuerint professi, non exhibent, quae damnaverint haec sequuntur. Nam unde est, quod cum per En- nodium fratrem et coepiscopum nostrum sacerdotales viros ad confirmanda ea, quae sedes apostolica poposcerat, directuros se esse promisissent, multa quoque, quae ad correctionem pravitatis suae a nobis quaesita fuerant, pollicentes, non solum non reli- giosos viros, penes quos causae ipsius plena esse posset instructio, secundum con- stituta propria non miserunt: verum etiam, quasi res parva gereretur, laicos et alie- nos ab ecclesiastico corpore destinantes non se quondam studuerunt de caeno, quo inmersi tenentur, evolvere, verum etiam catholicae fidei claritate fulgente sua, quod absit, se posse crediderunt satietate fuscare. Haec fuit nostri causa silentii, quam vos quoque spiritali vobis prudentia revelante vidistis. Quid enim de hac causa po- teram directis litteris indicare, quam in statu suo videbam duram pertinaciter custo- dire perfidiam? Novi exitus sollicite diligentiam relationis inquirant: qui de rebus cognitis nihil indicat, abunde in statu suo manere priora declarat. Quapropter, di- lectissime frater, et vos praesentibus hortamur adloquiis et per vos quoque, quia oc- casio data est, alios per Gallias, quos fides eadem nobiscum amplectitur, admone- mus: promissam et amabilem deo fidei servate constantiam et transgressorum socie- tate declinata constantiam vestram uni viro virginem castam, sicut spopon- distis, exhibete Christo, et cavete ne, sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita sensus aliquorum corrumpantur a simplicitate et casti- tate quae est in Christo Iesu. Perniciosa sunt blandimenta nocentium, atque ideo vigilare vos convenit: quia adversarius salutis humanae. sicut leo ru- giens circuit quaerens, quem devoret: cui resistite fortes in fide. Quia hoc speciale habent patris sui de caeli arce deiecti, qui vestigia eius sequuntur et diligunt, ut illa veritatis luce privati alios gaudeant sua obscuritate fuscari et cum perversitatis suae poenas luituros esse se sciant, exultent, si miseros cum sua condemnatione coniungant. Nam unde est, quod, cum pro magna parte a conterminis suis Thracibus, Dardanis, Hillyriis cognita eorum perversitate deserantur, procul po- sitos ignorantiae spe, fraudibus aut variis artibus nituntur adlicere, nisi ut lucem quam ipsi non habent, in aliis quoque impia contagione commaculent? Vt autem quae sint partium earum studia, possitis agnoscere, plures Thracum, licet persequen- tium incursibus atterantur, in nostra tamen communione persistunt scientes fieri fidem per adversa clariorem. Dardania et Hillyricus vicina Pannoniae a nobis, quod iam fecimus, ubi necessarium fuit, ut sibi episcopi ordinarentur, expetiit in tantum se a consortio perditorum separare gaudentes, ut remedia quaererent, dummodo commune cum transgressoribus nihil haberent. Epiri metropolitanus, hoc est Nicopolitanus epi- scopus, cum synodo sua nuper segregatus ab impiis ad apostolicam communionem deprompta, qua efficeret, professione se contulit. Quae ideo scriptis aestimavimus indenda praesentibus, ut, sicut sortem nos convenit dolere pereuntium, ita laetemur pariter de salute remeantium et ut fideles constituti ab eis longius instruantur, qua virus eorum sollicitudine debeat effugi, quos et a suis videant tam iusta detestatione vitari. Et nos quidem dispensationis nostrae memores necesse est eos repetitae le- gationis officio convenire, quo adfectu salvationis suae si respectu dei, si rationis in- tuitu non moventur, saltem pulsantibus inportune et pertinaciter adquiescant et aut ad rectam viam declinatis erroribus revertantur, aut propter impaenitens cor ab omnibus inexcusabiles iudicentur, qui et moniti totiens in perfidiae obstinatione persistunt. Vos orate et nobiscum ad deum preces et vota coniungite, ut per opem misericordiae eius nostra actio laborans pro catholicae fidei stabilitate promoveat, immaculatos vos et integros ab omni transgressorum societate servantes, ut aut cum correctis sensus et corda iungamus, aut ab eorum venenis intacti esse mereamur. Nam qui, sicut vos quoque conscientiam vestram non latere testamini, novimus Eutychetem atque Nesto- rium apostolicae, id est catholicae sententiae auctoritate damnatos: quemadmodum salvi esse poterimus, si eorum sectatoribus ac posteris qualibet parte communionis haereamus, cum Belial cum Christo nostro portionem habere non possit? In- structionis autem vestrae interesse credimus, ut ea, quae apud nos a Nicopolitanis vel Dardanis acta sunt vel quo in communionem ordine sint recepti, vobis nota fa- ceremus ipsarum lectione chartarum. Data XV. kl. Mart. Agapito consule.