Letter 2012: The sharpness of your intelligence has not been deceived by the various followers of schisms who have tried to veil...

From: Avitus, bishop of Vienne To: King Clovis of the Franks Date: ~503 AD Context: One of the most famous letters of late antiquity — Avitus congratulates Clovis on his conversion to Catholic Christianity (rather than Arianism), interpreting it as a decisive moment for the faith. Bishop Avitus to King Clovis. The sharpness of your intelligence has not been deceived by the various followers of schisms who have tried to veil themselves under the shadow of the Christian name — diverse in their opinions, divided in their numbers, empty of truth. While we consign such matters to eternity and reserve the question of what each person truly believes for the future judgment, a ray of truth has already broken through in the present day. For divine providence has found in you a judge for our time. When you chose for yourself, you judged for all. Your faith is our victory. Many people, when they are urged for the sake of obtaining the health of true belief, tend to cite ancestral custom and the traditions of their nation as excuses, preferring the damnation their fathers risked to the salvation now offered. But you, brushing aside the veil of those empty excuses, retained from your ancestors only what is noble — your royal birth — and chose to equip your nobility with the foundation of faith. Let your ancestral line take pride in what you have accomplished: you have proved worthy of your fathers by your birth and worthy of your descendants by your faith. [This is one of the most historically significant letters in the Avitus collection. Written to congratulate Clovis, king of the Franks, on his baptism as a Catholic Christian (c. 496-508 AD), it positions the Frankish conversion as a providential event. While the Goths, Vandals, and Burgundians had all converted to Arian Christianity, Clovis chose Catholic orthodoxy — making the Franks unique among the barbarian kingdoms and laying the foundation for the alliance between the Frankish monarchy and the papacy that would shape medieval Europe. Avitus writes with diplomatic skill, praising Clovis's choice while subtly suggesting that his new faith should shape his governance and his treatment of the Church.]

Avitus episcopus Clodevecho regi. Vestrae subtilitatis acrimoniam quorumcumque scismatum sectatores sententiis suis variis opinione, diversis multitudine, vacuis veritate Christiani nominis visi sunt obumbratione velare. Dum ista nos aeternitati committimus, dum, quid recti unus- quisque seritiat, futuro examini reservamus, etiam in praesentibus interlucens radius veritatis emicuit. Invenit quippe tempori nostro arbitrum quendam divina provisio. Dum vobis eligitis, omnibus iudicatis; vestra fides nostra victoria est. Solent pleri- que in hac eadem causa, si pro expetenda sanitate credendi aut sacerdotum hortatu aut quorumcumque sodalium ad suggestionem moveantur, consuetudinem generis et ritum paternae observationis obponere; ita saluti nocenter verecundiam praeferentes, dum parentibus in incredulitatis custodia futilem reverentiam servant, confitentur, se quodammodo nescire, quid eligant. Discedat igitur ab hac excusatione post talis facti miraculum noxius pudor. Vos de toto priscae originis stemmate sola nobilitate contentus, quicquid omne potest fastigium generositatis ornare, prosapiae vestrae a vobis voluistis exurgere. Habetis bonorum auctores, voluistis esse meliorum. Re- spondetis proavis, quod regnatis in saeculo; instituistis posteris, ut regnetis in caelo. Gaudeat equidem Graecia principem legisse nostrum: sed non iam quae tanti muneris donum sola mereatur. Illustrat tuum quoque orbem claritas sua, et occiduis partibus in rege non novi iubaris lumen effulgurat. Cuius splendorem congrua redemptoris nostri nativitas inchoavit: ut consequenter eo die ad salutem regeneratrix unda vos pareret, quo natum redemptionis suae caeli dominum mundus accepit. Igitur qui celeber est natalis domini, sit et vester: quo vos scilicet Christo, quo Christus ortus est mundo; in quo vos animam deo, vitam praesentibus, famam posteris consecrastis. Quid iam de ipsa gloriosissima regenerationis vestrae sollemnitate dicatur? cuius mi- nisteriis si corporaliter non accessi, gaudiorum tamen communione non defui: quando- quidem hoc quoque regionibus vestris divina pietas gratulationis adiecerit, ut ante baptismum vestrum ad nos sublimissimae humilitatis nuntius, qua competentem vos profitebamini, pervenerit. Vnde nos post hanc expectationem iam securos vestri sacra nox reperit. Conferebamus namque nobiscum tractabamusque, quale esset illud, cum adunatorum numerosa pontificum manus sancti ambitione servitii membra regia undis vitalibus confoveret, cum se servis dei inflecteret timendum gentibus caput: cum sub casside crinis nutritus salutarem galeam sacrae unctionis indueret: cum intermisso tegmine loricarum immaculati artus simili vestium candore fulgerent. Faciet, sicut creditis, regum florentissime, faciet inquam indumentorum ista mollities, ut vobis deinceps plus valeat rigor armorum; et quicquid felicitas usque hic praestiterat, addet hic sanctitas. Vellem vero praeconiis vestris quiddam exhortationis adnectere, si ali- quid vel scientiam vestram vel observantiam praeteriret. Numquid fidem perfecto praedicabimus, quam ante perfectionem sine praedicatore vidistis? an forte humilita- tem, quam iam dudum nobis devotione impenditis, quam nunc primam professione debetis? an misericordiam, quam solutus a vobis adhuc nuper populus captivus gau- diis mundo insinuat, lacrimis deo? Vnum est, quod velimus augeri: ut, quia deus gentem vestram per vos ex toto suam faciet, ulterioribus quoque gentibus, quas in naturali adhuc ignorantia constitutas nulla pravorum dogmatum germina corruperunt, de bono thesauro vestri cordis fidei semina porrigatis: nec pudeat pigeatque etiam directis in rem legationibus adstruere partes dei, qui tantum vestras erexit. Quatenus externi quique populi paganorum pro religionis vobis primitus imperio servituri, dum adhuc aliam videntur habere proprietatem, discernantur potius gente quam principe . Nulla igitur patria quasi speciali sede sibi vos vindicet; totis, quos honorum gradibus attollitis, constat vos esse communem. Vno solis iubare omnia perfruuntur; vicina quidem plus gaudent lumine, sed non carent remotiora fulgore. Quapropter radiate perpetuum praesentibus diademate, absentibus maiestate. Successus felicium trium- phorum, quos per vos regio illa gerit, cuncta concelebrat. Tangit etiam nos vestra felicitas: quotienscumque illic pugnatis, hinc vincimus. Inter haec tamen catholicae religionis affectu fervet in vobis cura miserendi: et in apice rerum omnium guber- nacula continente non minus eminet sanctitas quam potestas. Ex qua utique factum est, ut dirigi ad vos servi vestri, viri illustris Laurentii, filium principali oraculo iuberetis; quod apud domnum meum, suae quidem gentis regem, sed militem vestrum, obtinuisse me suggero. Nihil quippe est in quo servire non optet; commendat di- rectum; congaudeo misso, invideo vos visuro. Cui minus computandum est ad utili- tatem parenti proprio restitui quam patri omnium praesentari. Sigismundus rex Vitalino senatori. Quantum pertinet ad dignam iudicii vestri integritatem, quoscumque honorum privilegiis erigitis, Romanos putare debetis. Ex hac ergo fiducia ut ex toto cre- dantur absentes, quos, etsi patria separat, militia repraesentat? Vnde, quod solum valeo, sedulitate officii animum devotionis ostendens, quid adsidue cuperem, vel cum possibilitas permittit, allego. Vos nunc clementissimo communi principi, quid velimus, adserite; insinuate adtentius oboedientiae famulatum, quem nunc in obsequio, semper habemus in voto. Suggerite ac pariter commendate ab amatore vestro domno et patre meo impletam me intercedente principalis reverentiae iussionem. Clientis vestri, viri illustris Laurentii, filius studio meo reddatur patri, reddatur regioni. Mise- ramus dudum in parente famulum: ecce adicimus famulatum. Quo uno vobis directo qualiter cum aliis agatur, advertite. Superest, ut praefatus miles vester, cuius proles et illic gratiae vestrae porrigitur et hinc patriae reservatur, commendatus vobis stu- dio meo ipse commendet, quod vel de illius subolis adeptione iam compos vel de istius, quae nobiscum recedit, prosperitate securus est.