Letter 159

From: Unknown correspondent To: Pope Hormisdas, Rome (Justinian/Justin) Date: ~515-523 AD Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I. [This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]

(a.5i9m. Hormisdae papa« ad Justinum Augustum. Jan.) llliufi ante imperium merita recensens (n^ 1), eum a Deo electum praedkai^ *i pacem reddat Ecclesiae (n. 2). Frustra eos addit jactitare, Calchedonensis t^no^ consiiiuta sihi prohari, qui ab eorum sequacibus nohint recedere, quos iUie dmnar tos sciunt (r. 3). Quam gloriosum ei fuerit^ Ecclesiam ad unitatem revocatse rememorans, se propterea Germanum et Johannem episcopos, Blandum presb^- terum et Felicem diaconum legatos destinasse indieat (ii. 4). Hormisda Justino Augusto. 1. In tantum pro gratia Divinitatis gloriae vestrae famam con- stat extensam^ et ita vos suifragante vitae merito laudabiliter mmido contigit innotescere probatissimorum hominum opinione vulgante, id unitati sanciendae non levi obstacolo fore prospexit. Qaapropter et hac in causa legatis quid agendum sit praecavet. ®) Propter populi, ut mox diximus, erga suos episcopos stodiom. Qnam- quam in libeUo subscribendo , quem videre licet epistotis 7 et 26 snbnenm, nulla sppcialis Eupliemii vel Macedonii fit mentio. •) b praesidentihus. EPISTOLAE 49. 60. 841 ut ^) per V08 potius credatur delatum culmen imperii; quam per im- (a. 519.) perium vos aliquis dicat agnosci. Certum est quidem^ hujusmodi provectione vestra pristino splendori accessisse decoris cumulum; sed^) tenuistis olim moribus principatum. Sic^) quum vos per ora gentium impatiens secreti magnitudo diifuderit, ad nos quoque, sicut mystice loquuntur Scripturae^ testimoniis suavitatis vestrae odor ad- venit. Et certe quum late prudentiimi hominum sententia religio- sae vitae vestrae fuerint instituta dispersa, habere non potuimus incognitum^ quidquid de vobis fuerat mundi attestatione vulgatum: quia sicut mediocri laude digna in immensum sibi nequeunt vindi- care praeconia^ ita sine fine praedicandum rapitur in populum; quid- quid bono fuerit admirationis omatum. Vindicat enim sibi quanti- tatis suae jure magnitudo famae testimonia; quia nesciunt latere miranda. Hinc est^ quod principatus vobis adoreas^) publica jura commiserunt. Nae quod meritorum insignia generalitatis facta sunt vota, nemo ita rerum arbiter iniquus exstabit*), qui passim vos aesti- met arches inclitae accepisse titulos, quum negari nequeat digne voB meruisse imperii®), quorum probitatem mundus agnovit. Sed parum est^ quamvis judicio universitatis; suscipere loco praemii jura regnandi. Ulud magis est admirabilC; quod ita vos hominum lauda- bilitate firmatos suscipiunt imperia^ ut judicia sint divina. 50 *) Ed. ut super vos, G^ super vos, G^ u p vos {ut per vos). Quum lioc mani- feste sibi yelit HormiBda, imperiom magia notom fieri per JastiDum, quam Jufltinimi per imperium, oratdonis series postulat per voBy nec permittit diiata- ium loco verbi delatum (6' dilatum) cum Baronio substitui. Nam istud per vos non ad delatum sed ad verbum agnosci refertur. •) Supple tituios. Quare nil necesse est, ut cum b cc contra G adjiciatur cuimen, Verbis autem arches inciitae ea intelligenda est dignitas, qua Justinus decoratus erat, quum ad imperium assumptus est. De hac Procopius hist. arc. cap. 6 ita loquitur: i^ fiiya dvvd(AS(og ovtog 'lovativog ix"^^^^^- "AQxovta yag avtov 'Avaatdaiog fiaaiXsvg 'Katsatijaato tmv iv naXatCm fpvXdiMov. *Ensidtj ts 6 §aaiXsvg i^ dvd^Qoanoav T^fpdviato, avtog tfi trjg dgx^g dvvdfisir ^aaiXslav naQsXa^sv. Yoce dqxTii bcu arches jam usus est Hormisda epist. 32. Procopius laadatus bello Pers. I, 8 etiam magistri officiorum dignitatem seu potestatem dffYijv vocat. (a. 519.) 2. Non est dubium, electos') vos venerabili praedestinatione Di- vinitatis ad tantae potestatis ornamenta, quos sincerae fidei docu- menta circumvallant^). Vere vobis prophetici spiritus conYenire Jer.1,5. verba dixerimus: Priusquam te formarem in utero, novi te. Ad hane vos gloriam, incomprehensibili supernae majestatis dispositione pro- curante, obsequium naturae mundo protulit, sub custodia fidei trans- actae vitae probitas instituit, atque ad imperia clementia diyina provexit: ob hoc scilicet, ut tandem aliquando divisoribus^) dominici corporis fidei vestrae exsecutione compressis, ecclesiarum concordia diabolica impedimenta succideret et universitas de adunatione gan- deret. Hoc religioni, hoc fidei, hoc serenitati vestrae specialiter coelitus mandatur officium, quibus et posse omnia et perficere Tide- mus indultum. Itaque sicut instituistis facere, navate suscepti ope- ris mimus, quod supema vobis providentia videtis injunctum. Et vere sic decuit, ut per principem pax debeat fieri, quam reverentia Divinitatis exposcit. Date has assumpti Deo nostro oblationes im- perii, ut per vos possit pacis fructus impleri. Sine dubio quidquid tali facto animae vestrae fuerit praestitum, a vobis mundo judicatur impensum. Magnum et inaestimabile est, venerabilis imperator, propter quod adsciti estis judicio Divinitatis : distenduntur ecce ?ota pacem disiderantium, diuturni temporis tractu moeret ecclesiarum indivisibilis discissa commimio, non sine *®) gemitu discrepat fratemi- tas, quum circa patrum dogmata varia sit voluntas ! 3. Accingite ergo lumbos viribus fidei; videte, cui vos regi Divinitas velit obsequi, quantimi sit quod per vos procurat impleri. Ecclesiae venerandae corpus, quod propria Ghristus noster passione fundavit, gloriae vestrae adunare factis instituit. Non est, quo magis circa vos gratiae supernae majestas eluceat, quam si Eccle- siae corpus per vestrum reparetur officium, sanguinis Domini ei redemptione formatum. Est quidem causae hujus vetustissima cala- initas, sed pro immanitate sui recentissimus dolor, et tanto Chri- stianis animis fortior gemitus, quanto temporibus est dilatus. Viden- dum vobis est, in quantum quotidie antiqui hostis fervescat insania: quum") olim causa sit decisa fine sententiae, pacis faciat tardita- ®) Ita b cc; G a* circwnvoJant , et moK direximuSy pro dixerimus, ®) G' G' a' divisnres ... compressis ... succederent; b cc ditfisores ... compresn ... sucdderet, Divisorcs dominici corporis nuncupautur scliisniatis &utoresY qoi Ecclesiam scindunt. — Mox ed. nostro vcstri ohlationes ... extenduntur ecce. ") c^ c^ et cum. Mallcm nt quum^ et infra non desisiat (scO. attiiqm kottis insania) pro non desistas restitui. tem, et quum Calchedouensis synodus et beati papae Leouis consti- (a. 519.) nita placeant, quo ad caritatem reverti volumus, a certamiue non lesistat. Sequuntur quae dogmatibus praedictis adscripta sunt, et ib eorum sequacibus, quos praedicta auctoritate damnatos intelli- ^unt, non recedunt. Tenent adhuc in complexibus nomen Acacii, juem vident judicio sedis apostolicae merito poenam subiisse da- [jmati. Quis non inteUigat simulate dici : sanctorum patrum sequimur dogmata^ sed non diligimxis facta; quae a sancta synodo Calchedonensi constituta sunt, et quae beati Leonis epistola continet, fovemus^ venera- mur, amplectimur; sed Acacio, qui damnatorum communionem secutus est, impendimus vota? Sed quid opus est de judicatis rebus verba facere, quum nos hortari tantummodo deceat, ut expressa superius simulatione submota sub omni puritate pacem debeant; a quibus haec dicuntur, optare? 4. Apud vos mihi est omnis deprecationis causa, imperator egregie: vos his ac talibus religiosi operis resistite viva caritate; vobis imminet, ut qui ecclesiasticae concordiae habuistis in privata vita desiderium, sub principatu detis effectum. Non fuit; quo magis gratiae vestrae cumulus accederet, quam quod vobis divinitus datum est, ut quod semper voluistis fieri, per vos ad terminum possit ad- duci. Nec breve specimen circa vos gratiae Divinitatis effulsit, quibus datur posse facere quod semper optastis. Quapropter quo- niam vobis tantae causae titulum videtis esse servatum, removete, quidquid ambiguum remansisse creditur ad plenitudinem gaudiorum. Nos enim qua decuit affectione per Gratum virum clarissimum, cui pro moderatione sui congrue sensimus officiimi legationis injunctum, litteris vestri principatus acceptis, causae magnitudini convenientes destinavimus viros Germanum^*) et Johannem episcopos et Blandum presbytermn nec non et Felicem diaconum^^): per quos si, quemad- modum praesumimus, serenitatis vestrae favor arriserit, secundum quae mandata sunt, ecclesiarum adunatione generalitatis possint vota firman. ") Hanc Anastasius bibliothecarius seu liber pontificum Capuanum episco- pum vocat. Id et Baronius aliique vulgo pro certo ponunt. Sed quum idem cardinalis nihilo minus opinetur non alium esse hunc Germanima ab eo, qui anno 497 ab Anastasio papa ad Anastasium Augustum legatus sit, nec pro- babilis desit conjectura, eum ab Hormisda missum esse, quem rerum Orienta- lium peritiorem pristina legatio fecerat: non admodum certa est haec de Ger- mano Capuano sententia. Hunc enim anno 497 G^puanae ecclesiae nondum praepositum fuisse, in Anastasii H epistolam I not. 15 observavimus. '•"^) His adjungitur tum in epist. 52 n. 4 tum in fronte epist. 59 et Dioscorus (liaconus, cujus in toto legationis negotio non infimas partes fuisse subjectae inferius litterae fidem facient. An hic taceatur, quod non e Romano, sed [juemadmodum Hormisda epist. 105 n. 1 indicat, ex Alexandrino clero assum^ ptus sit? •