Letter 2

Pope Pelagius I to Unknown. not 4. infra l. 35, epp. 1 and 6, l. 8, ei passim in fine epp. 4-11, where recte codd., aliquando and, incolum. descrip¬ serunt) \ incolomitatem (cf, ep, 9,1. 5) 6. their a* 6 dis¬ 1. Felice uiro honesto: Aliunde ignotus. Viri honesti for titulo donabantur at the time illo liberi or liberti people, who arte or officio quo¬ dam lucrativo victum to himself quaerebant. Cf. B. MayER, 0. c., p. 76. Negotiato¬ rem quendam, in the name of Petrum, invenies hocce decoratum titulo, whom illi restitui, in ep. 9,1, p. 28. 2. Sicut true laus... castigat: Operis incerti Aurelii Symmachi. XXV, in Max. Bibi. Patv., t, VIII, p. 845 = Sermo CCXXXVI.. '4 (Dom [ibidem, p. 863). true and genuina lectio Symmachi forsitan was: so that true laus ornat, thus falsa castigat, prout inferri can from diversis locis adlegatis, which eadem verba to us servaverunt. PEI.AGII I PAPAE sanctorum omnium praecibus and uestris orationibus faciat we God tales existere, quales you to be from bona uoluntate pinxistis. Atque therefore, salutantes debito of love affectu, indicamus, we, 3 inuenta before this paruum time occasione quorundam concerning prouincia uestra Romanx uenientium, tanto amoris uestri feruore to have been succensos, so that inpatienter ferremus huiusmodi oportunitatem silentio praeterire. Scribentes for indeed gloriosissimo commu4 ni filio, regi Childeberto, also to love tuam letters quales under breuitate temporis potuimus dictare transmisimus. which5 dam moreover to us, sicut scripsistis, proprio ore, litterarum uestrarum in compendio portitor intimauit, which we not mediocriter permouerunt, ammirantes nimium qua ratione so noua res may have been usurpata; and necesse habemus to be solliciti, so that, if who uenerit, not facile to us tamquam ignaris subripere aliquid uideatur. Melius however fraternitas tua facit, if cognoscens illos quos suspi6 camini to we to be uenturos, also you personam instructam from postea) «2 14 pincxistis 16 this] this alterum praemissum of God,. 26 subrepere 3. inuenta occasione: Bp. 1 scilicet. 4. scribentes for indeed... regi: that epistula, data niminim die 4 iul. a. 556 when ep. 1, deperdita it seems. gloriosissimo: this honoris appellatio, propria maximorum quorumque virorum, illis barbarorum regibus who when Romano imperatore amicitiae foedera pepigerant facile tribuebatur. that refert to his usum pridem, cf. M. Bridget, 0. c., p. 133-134; 155; 159; 166. Quoad gloriosi titulum, cf. adnotationes in ep. 20,1, p. 62. which among the churches Arelatensem and Viennensem agitabatur to Galliae primatum adipiscendum. Btsi facile not may be probare, textum epistulae this alio spectare, however more textui and sensui litterarum harum consentaneum duco, eandem to be cause concerning qua this loquitur pontifex atque illam which movetur in ep. 8. Verba for adhibita in utraque epistula are similia: 2,5... ammirantes nimium qua ra8,2... passi estis subripi uohis... tione so noua res may have been usurpata. illum who usurpauit necesse may be concerning and necesse habemus to be soliciti so that if inlicita praesumptione culpari... who uenerit, not facile to us tamquam ignaris subripere aliquid uideatur... Huic adde that not so noua res esset controversia, which iain saecu¬ laris evaserat. nor pontifex, to whom praesto erant in archiviis Romanis every parte dirigitis, which to them may be able obsistere; because, when epistula uestra nihil concerning cause contineat, if this who to us modo from uoluntate uestra uerbo suggessit then at we nequeat inueniri, uidebimur we accusatoris duty suscepisse. that if a tua with love 7 persona dirigitur, our is, and for affectu whom to you inpendimus, and for rei gestae nouitate, salua aequitate, conpetentem illi whom love tua miserit praebere fauorem. God you safe 8 may guard brother dearest. Data XVI Kalendas Octobres anno XV 9 after consulatum Basilii uiri most distinguished. dirigatis 30 concerning cause] concerning cause alterum praemiss. of God. 31 aput 32 -mus a 3 *. basili a- . documenta, where testimonia explicita exstabant concerning concesso of the church Arelatensi primatu (cf. ep. 5. and notulas, p. 14) then locum accusatoris ullo modo tenere potuisset, if Sapaudus quam petiit expertem personam to eum not miserit. this mea contectura: Bpiscopus quidam, a Sapaudo ordi¬ natus (ep. 8,2), insidias ei molitur, so that iudicio eum tradat (ibid.); to istud moreover adsequendum, consensum Pelagii obtinere oportet. Sapaudus vero, who that all things noverat, misso Felice (ep, 2,5), which res agitetur pontificem monet. Machinator that papam not aditus, or his favorem not adeptus, to regem recurrere statuit. Tum Sapaudus, so that machinationem his infirmet, ipsemet a pontifice exposcit vices his and Galliarum primatum (ep. 4,3); verum, before moram ab ipso papa propositam (ibid.), intra quinquaginta dies, ab ipso rege now postulatam, primatus impetrat grace (ep. 6,2-3). Interim that ambitiosi of the bishop machinatio suos parit fructus and Childebertus rex praecipit so that iudicetur Sapaudus, quo a' papa recte carpitur (ep. 8,2-3), that ratio the prince vices Galliarum concedendi may be Sapaudi not vero Pelagii commodum, confirmare videntur, when negatio ponti¬ ficis to ea sponte praebenda, for says: superfluum iudicauimus ultro transmittere (ep. 4,3), tum commendatio to regem delata, so that whom thus postulavit evehi tueatur atque honoret (ep. 6,3), Verbis ibidem expressis voluit veri similiter Pelagius impedire, quominus archiepiscopus Arelatensis that inuretur iniuria qua now in ep. 8 dedecoratus apparet. 7. that if: Formula often a our auctore usurpata (epp. 10,6; 24,2; 38,4; 60,5), while for if, ni fallor, nusquam in Pelagii epistulis reperies. Correctio for in that probabiliter e sup excidit loco in cod. a 2 and thus perperam mutavit infra whom in that. Cf. apparatum. PEIyAGII I PAPAE so that Childeberti and of the bishops Galliae animos sedet, all illos exsecrat, who a in faith Leonis papae, a concilio Chalcedonensi confirmata, recedant. Insidias and calumnias haereticorum, who of the church divisionem quaerunt, deprehendit. Reliquias monachis Lirinensibus now traditas confirmat; nihilo however minus ope subdiaconi Homobom alias sends. J-K 942 11 decembris a. MIGNE, PL, 69, c. 402-403. to the Lord FILIO GLORIOSISSIMO ATQUE PRAECELLENTISSIMO CHILDEBERTO REGI PELAGIUS bishop. Rufinus, uir magnificus, legatus excellentiae your, to us said <concerning> eo that and in prouinciis Galliarum quidam semina scandalorum sparserint, dicendo aliquid against faith catholi¬ cam, that God not patietur, admissum. and quamuis a transitu adque 2 childiberto ag. 5<*5 and 48) 5 sparserunt Us aliquid] what as 6 God] the Lord as pa¬ liam, gaudebant also magistratus excellentissimorum graduum. Cf. P. Koch, 0. c., p. 82 ss. praecellentissimo: this generatim decorabantur in the name of Germani principes. Cf. P. Koch, o. c., p. 102. Re true Childeberto tribuit Pelagius in epistulis to all. concerning usu eiusdem at the time antiquiore, cf. M. BRiDGEr, 0. c., p. 150; 166. legati uestri. furthermore expresse nominatur in ep, 7,2. 4. to legationem regis (ep. 6,1) addidit missionem pontificis to Sapaudum, so that apparet in ep. 4,3. Vir was altae dignitatis, uti monstratur titulis quibus decoratur: uir magnificus this and in ep. 7,2 nuncupatur, and uiri inlustris in the name of dona¬ tur in ep. 7,4. Quoad dignitates which his respondebant titulis in imperio, epistulis deducitur, nondum perfecta was distinctio among titulos magnifici and inlustris. that God not patietur: Nescio utrum this verbum futuro tem¬ pore, that servare debui when codd., may be re ipsa usus Pelagii peculiaris, diue memoriae Theodorae augustae, nullas concerning in faith questiones the church of God in partibus orientis, to God miserante, formidet, but which¬ dam capitula extra faith fuerint agitata, concerning quibus longum is, so that epistulari possint conplecti sermone, this breuiter secundum ammonitionem praefati magnifici uiri Rufini, to sanandum animum your or omnium fratrum and coepiscoporum nostrorum in Galliae regionibus consistentium, faciendum to be perspeximus, dicentes, anathematizare we and alienos ab aeternae uitae praemiis indicare, quicumque ab that in faith quam blessed recordationis papa Leo in suis epistulis praedicauit, and quam Calchidonense the council sequens eundem praesulem edita definitione suscepit, in una sylla¬ ba or in uno uerbo or in sensu errauit or errauerit aliquando, or declinauit or declinauerit aliquando. Quibus himself thus habentibus, not adtendat celsitudo uestra, nor brothers our of the bishop, fabulas their hominum who scandalis delectantur. since this ipsa thus contigerunt so that, when father your, dementissimus impeas, chalchidonensls ai 17 sequens] in marg, as praesolem as sillaa 20 atten¬ gives as, adtendit as 21 homini «i 22 contegerunt ag. a, an mendum scribis imputandum, and legendum rather foret: patiatur or pateretur. Theodorae augustae: Decessit die 28 iun. a. 548. Cf. A Nage, capitula extra faith: at last, against id that adhuc diaconus tenuerat, sincera so that it seems mente, cognovit quaestionem Trium Capitu¬ lorum, in Cone. Constantinopolitano a. 553 damnatorum, faith Chalcedonensem not tetigisse. 2. celsitudo uestra: Praeter imperatores and reges hac also dona¬ bantur appellatione nobilissimi quique. Cf. P. Koch, o. c., p. 109-111, and notulas in ep. 52,15, p. 138. 3. father your: Ob this verba praesertim P. A. Pagi, Critica historico-chronologica... in Annales Ecclesiasticos... card. Baronii, t. II, Antdamnavit hanc epistulam tamquam fictum quoddam consarcinatum dua¬ bus aliis, alia Pelagii to Childebertum, altera Vigilii to Constantinum. Perperam moreover this was adsertum, for imperatori this tribuebatur noruen ab iis who supremis imperii muneribus fungebantur. Honoris eigo, not ge¬ nerationis carnalis cause, this utitur titulo pontifex. Cf. P. Koch, o. c., p. 101. rator, omnium hereses, which Constantinopoli episcopos suos and the churches when magnis reditibus and uasorum diuersitate usque to tempora imperii his habuerunt, euerterit, and sublatis basilicis their atque reditibus omnibusque aliis rebus catholicis tradide¬ rit; hi therefore who in ipsis erroribus remanserunt, conglobati are in unum and agunt uehementer qualiter the church catholicam scindant atque perturbent, for and this in Italia, quamdiu we in Constanti¬ nopoli fuimus, concerning in the name of our cartas mittebant, dicendo, quasi omnium hereses] coni, to sensum servdm. and explicds. quadamten. codd. lects.: omnium heresum (which lect. quamvis teneri vid. not posse, unless autum. aliqd. verb., so that puta, sectas, diuisiones, that so. codd. ignorant, excidisse after heresum, forte may be genuina) all hereses (lect. confiet, and falsam to be arguit lect. codd. ax a 2 ) constantinopolim i 24 reuitibus 25. in fine sumus clementissimus emperor: thus or consimili modo, often Pela¬ gius lustinianum nominat, tum in epistulis (epp. 3,9; 73,2), tum also bis in Def. Trium Cap., V, VI (R. Devreesse, o. c., p. 41, 1. 45; p. 67, 1. 16). Titulus deest at Koch; clementissimus the prince occurrit in epp. 43,1; 52,15; 53,10; 59,3; 75,1, p. 120; 139; 142; 156; 189. Cf. M. Bridgkt, o. c., p. 130-131; 166; cf. also p. 11-13. omnium hereses... euerterit: Cf. Ch. DiEL, Justinien and la civilisation hyzantine, Paris, 1901, p. 322-340, J. B. Bury, o. c., p. 364-367, E. Stein, Histoire..., p. 376-402; 623-669. 4. who in ipsis erroribus remanserunt: not haeretici Constantinopolitani, but his quondam amici and confoederati in pugna against damna¬ tionem Trium Capitulorum, id is, in primis: Facundus Hermianensis, Victor Tunnunnensis and biberatus diaconus, quorum duo primi eum concerning mutatione versatili reprehenderunt. Cf. R. DevrEESSE, o. c., p. XbH-Xblll; XbVII; E. Caspar, o. c., p. 281; 291. agunt... qualiter: Qualiter = so that. Cf., exempli grace, S. well¬ dicti, Regula, 41, v. 5 (A. EEnTINi, o. c., p. 344); Ph. V. Bagan, o. c., p. 181. this in Italia: Casus where for casu quo. this genuina lectio vide¬ tur. Cf. infra § 5: afferunt this cartas, and epp. 9,3; 56,1. Videas also Coli. Avellana, ep. 77 (O. GuEnTHEr, o. c., p. 206,1. 14). Ceterum, this usus sat fre¬ quenter reperitur at illius aevi scriptores. Cf. Thesaurus..., t. VI, p. 2763. Nihilo moreover minus cf. epp. 9,1; 49,2, where illuc recte exstat usitatum. in the name of our cartas mittebant: that adhuc to do pergebant, so that ait papa paululo after, in § 5. Serio however that umquam fecisse negavit Pelagius in ep. 80. therefore epistula, quam prae manibus habere adserebant of the bishop Aemiliae (cf. ibid.), una from illis to be it seems, concerning quibus men¬ tionem facit papa in praesenti. Una epistula whose auctorem himself Pelagius fatetur (ep. 19,1), not to Italiam Constantinopoli, but Africam versus from Italia missa was. epistula 3, 3-10 we dixerimus, faith catholicam to have been corruptam. now uero 5 also against we afferunt this cartas tacitis nominibus, so that nescia¬ tur who eas sent; but thus faciunt christiani who in Constantino¬ poli are, while eos constet not to be Christianos. especially however 6 gg Nestorianae heresis people, for eo that Nestorius duas naturas in in Christ separatas indeed and diuisas adstruxerit, fraudulenter moliuntur dicere, himself not longe ab intellectu to be Calchedonensis synodi and papae beonis, while Nestorium, for eo that diuisas duas naturas assereret, ipso dogmate blessed papae beonis constat to be condemned. this breuiter insinuanda to be excellentiae your 7 curauimus, so that that ardor of the faith your and unitatis amor not alicuius peruersi hominis fabulas or cartas superfluas permittat adtendi: because and this simplices aliquos episcopos and nescientes prima elementa of the faith sollicitauerunt, so that nor rationem ipsam intellegant nor discernant quantum may be bonum a in faith catholic not errare, but if qua are alia, quibus crimen ab hereticis patitur holy the church, re¬ futare. who for patiatur, so that Nestorii or sectatorum his 8 blasphemias, for eo that duas naturas in in Christ separatas who¬ dem and diuisas to be adstruxerit, catholicae of the faith existimet concordare? so that moreover we diu tribulationes Constantinopoli pateremur, 9 that res did, quam breuiter superius tetigimus: since, uiuente augusta, quicquid in ecclesiasticis causis mouebatur, suspectum habuimus; for father your, clementissimus emperor, and blessed papae beonis dogmata and Calchedonensis synodi faith nullo modo umquam patitur uiolari. Reliquias uero, so beatorum aposto10 lorum quam sanctorum martyrum, now indeed through seruos of God huc «3 33 who] who 34 -polim. calchidonensis 49 excellentiae] n sup. ras. «2 41 that cartas], from carthas (h of God.) ’ carthas (forte in orig. chart., but cf. supra l. 30-32; epp. 31, l. 1 and 78, l. 12) 42 attendi « 3, from attenda nestori... (duas litter. eras., and ultima rescripta interpr. nequit) 48 eo] id himself¬ paratos «1 43-49 indeed and], (cf. supra l. 36): idem ai, id is 49 astruxerit «1 «3 59. constantinopolim «g 53. 54 pappa dog¬ ma 3, docmata ai calchidonensis, calcidonensis quasi we dixerimus...: this indeed crediderat Pelagius, while adhuc diaconus constantissimus Trium Capitulorum exstiterat defensor. 7. excellentiae your: was generatim epithetum ordinum modo excellentiorum. Cf. P. Koch, o. c., p. 113; M. BridgET, o. c., p. 45; 166. 10. reliquiae... apostolorum: Videlicet SS. Petri and Pauli. Cf. ep. 4, 1 and ep. 20, p. 11 and 63. PKI/AGII I PAPAK monasterii lyirenensis direximus; but and now, quas legati uestri poposcerunt, we misisse signamus, deputantes Hominembonum subdiaconum from clero of the church nostrae, a quo usque to brother and coepiscopum our Sapaudum, iubente to the Lord, deferantur. Given on the III of the Iduum of Decembrium, in the year XV <after consulatum) Basili 11 uiri most distinguished. through Rufinum legatum. Pelagius, misericordia of God 12 bishop of the church catholicae urbis Romae, exemplaria epistulae nostrae subscripsimus. lirinensis y lyrenen. from lerenen. sive lirenen. ai 59 subdiaconem 60 quoepiscopum ai. ai deferatur 61 iduum] id. codd. decemb(ris) (?) a, basilii 63 to the bishop orbis exemplaria] (cf, ep. 59y l. 2): exemplariae a, epistolae 64 suscripsimus (cf. ep. 19y l. 121). Hominembonum: Cf. ep. 4,1, p. 11. rus...y t. V, 2, p. 1324-1325. subscripsimus: from which eruitur not ipse papa to himself suas scripsisse letters, ideoque in cassum in his suam propriam scribendi rationem (sive orthographiam) quaereres. Pontifex and so suas letters dictasse — so that always tulit mos scriptorum and principum— sui scrinii scribis it seems. Cf. N. BrTi,, Diktatoren fruhmittelalterlicheny in Archiv f. Urkundenforschungy t. XV, 1938, p. 61-66, that opus ipse met conferre not valui. in opere that a manu Pelagii was probabiliter exaratum, id is, in def. Trium Cap.y cons¬ tanter subscribimus reperitur; verum at Vicrbiuisi (PkI/AGIUM) Constitu¬ tum concerning Tribus Capitulis, in Coli. Avellana, ep. 83, 313 (O. GuKNThi r, o, c., p. 320) dicitur: Pelagius, miserante to God diaconus holy of the church Romanae, huic constituto consentiens sxiscripsi. to hanc subscriptionem concerning manu pon¬ tificis praesentium litterarum referitur ep. 7,3 p. 21, and fortassis ep. 19,25. KPiSTUivAB 3,10-12; 4,1-3 so that subdiaconus Homobonus redeat, hortatur. so that primum aliquis epistulam adferat petitoriam, honorem abs himself petitum a Sapaudo libenter praestabit. to pauperas sublevandos vestes ei mittendas rogat / from expensis quas the church Romana has in Gallia. Monet so that Anastasius, brother Pauli defensoris, before papam himself sistat.

non 4 egimus] ex agimus (?) incolumitatem] (cf. infra l. 35, epp. 1 et 6, l. 8, ei passim in fine epp. 4-11, ubi recte codd. a^, aliquando et a^, incolum. descrip¬ serunt) \ incolomitatem (cf, ep, 9,1. 5) 6 desiderabilis] om. eorum a* 6 dis¬ seruit] ex desseruit Ui 7 quanquam a, 12 excedunt] ex excedant obtamus a^ 1. Felice uiro honesto: Aliunde ignotus. Viri honesti enim titulo donabantur tempore illo liberi aut liberti homines, qui arte aut officio quo¬ dam lucrativo victum sibi quaerebant. Cf. B. MayER, 0 . c., p. 76. Negotiato¬ rem quendam, nomine Petrum, invenies hocce decoratum titulo, quem illi restitui, in ep. 9,1, p. 28. 2. Sicut uera laus... castigat: Operis incerti Aurelii Symmachi. (O. SEECK, MGH., AA., t. VI, 1, p. 340). Adlegationi Caesarii, Hom. XXV, in Max. Bibi. Patv., t, VIII, p. 845 = Sermo CCXXXVI.. '4 (Dom G. Morin, Corp. Christ., Ser. Lat., t. CIV, p. 943), adde Sermo CCXVII, 3 [ibidem, p. 863). Vera et genuina lectio Symmachi forsitan fuit: Ut uera laus ornat, ita falsa castigat, prout inferri potest ex diversis locis adlegatis, quae eadem verba nobis servaverunt. PEI.AGII I PAPAE sanctorum omnium praecibus et uestris orationibus faciat nos Deus tales existere, quales uos esse ex bona uoluntate pinxistis. 15 Atque ideo, salutantes debito caritatis affectu, indicamus, nos, 3 inuenta ante hoc paruum tempus occasione quorundam de pro- uincia uestra Romanx uenientium, tanto amoris uestri feruore fuisse succensos, ut inpatienter ferremus huiusmodi oportunita- tem silentio praeterire. Scribentes namque gloriosissimo commu- 4 ni filio, regi Childeberto, etiam ad caritatem tuam litteras quales sub breuitate temporis potuimus dictare transmisimus. Quae- 5 dam autem nobis, sicut scripsistis, proprio ore, litterarum ues- trarum in compendio portitor intimauit, quae nos non mediocriter permouerunt, ammirantes nimium qua ratione tam noua res fuerit usurpata; et necesse habemus esse solliciti, ut, si quis uene- rit, non facile nobis tamquam ignaris subripere aliquid uideatur. Melius tamen fraternitas tua facit, si cognoscens illos quos suspi- 6 camini ad nos esse uenturos, etiam uos personam instructam ex postea) «2 14 pincxistis 16 hoc] hoc alterum praemissum dei, quorundam] ex cor undam «g prouintia] 21 subreuitatem ptuimus a-i 22 proprio ore] propiore 23 mediocriter] ex mediocreter 25 esse] om. 26 subrepere 3. inuenta occasione: Bp. 1 scilicet. 4. scribentes namque ... regi: Illa epistula, data niminim die 4 iul. a. 556 cum ep. 1, deperdita videtur. gloriosissimo: Haec honoris appellatio, propria maximorum quorumque virorum, illis barbarorum regibus qui cum Romano imperatore amicitiae foedera pepigerant facile tribuebatur. Quod refert ad eius usum pridem, cf. M. Bridget, 0 . c., p. 133-134; 155; 159; 166. Quoad gloriosi titulum, cf. adnotationes in ep. 20,1, p. 62. quae inter ecclesias Arelatensem et Viennensem agitabatur ad Galliae primatum adipiscendum. Btsi facile non sit probare, textum epistulae hic alio spectare, tamen magis textui et sensui litterarum harum consentaneum duco, eandem esse causam de qua hic loquitur pontifex atque illam quae movetur in ep. 8. Verba enim adhibita in utraque epistula sunt similia: 2,5 ... ammirantes nimium qua ra- 8,2 ... passi estis subripi uohis ... tione tam noua res fuerit usurpata. illum qui usurpauit necesse sit de et necesse habemus esse soliciti ut si inlicita praesumptione culpari ... quis uenerit, non facile nobis tamquam ignaris subripere aliquid uideatur ... Huic adde quod non tam noua res esset controversia, quae iain saecu¬ laris evaserat. Neque pontifex, cui praesto erant in archiviis Romanis omni parte dirigitis, quae eis possit obsistere; quia, cum epistula uestra nihil de causa contineat, si hic qui nobis modo ex uoluntate uestra uerbo suggessit tunc apud nos nequeat inueniri, uidebi- mur nos accusatoris officium suscepisse. Quod si a tua caritate 7 persona dirigitur, nostrum est, et pro affectu quem uobis inpendi- mus, et pro rei gestae nouitate, salua aequitate, conpetentem illi quem dilectio tua miserit praebere fauorem. Deus te incolumem 8 custodiat frater carissime. Data XVI Kalendas Octobres anno XV 9 post consulatum Basilii uiri clarissimi. dirigatis a^ 30 de causa] de causa alterum praemiss. dei. a^ 31 aput a^ 32 -mus a^ accusatoris] ex accusatores a^, ex accutoris % quod] a^a^: nam a^ (cf. notam seq.) incolomem a^ 36 kme codd. XVI] a^. XV «g, XI a^ 37 basilii] «g, ex basili a 3 *. basili a-^. documenta, ubi testimonia explicita exstabant de concesso ecclesiae Are- latensi primatu (cf. ep. 5. et notulas, p. 14) tunc locum accusatoris ullo modo tenere potuisset, si Sapaudus quam petiit expertem personam ad eum non miserit. Haec mea contectura: Bpiscopus quidam, a Sapaudo ordi¬ natus (ep. 8,2), insidias ei molitur, ut iudicio eum tradat (ibid.) ; ad istud autem adsequendum, consensum Pelagii obtinere oportet. Sapaudus vero, qui illa omnia noverat, misso Felice (ep, 2,5), quae res agitetur pontificem monet. Machinator ille papam non aditus, aut eius favorem non adeptus, ad regem recurrere statuit. Tum Sapaudus, ut machinationem eius infirmet, ipsemet a pontifice exposcit vices eius et Galliarum primatum (ep. 4,3); verum, ante moram ab ipso papa propositam (ibid.), intra quinquaginta dies, ab ipso rege nunc postulatam, primatus impetrat gratiam (ep. 6,2-3). Interim illa ambitiosi episcopi machinatio suos parit fructus et Childe- bertus rex praecipit ut iudicetur Sapaudus, quo a' papa recte carpitur (ep. 8,2-3), Quod ratio princeps vices Galliarum concedendi sit Sapaudi non vero Pelagii commodum, confirmare videntur, cum negatio ponti¬ ficis ad ea sponte praebenda, nam dicit: superfluum iudicauimus ultro transmittere (ep. 4,3), tum commendatio ad regem delata, ut quem ita postulavit evehi tueatur atque honoret (ep. 6,3), Verbis ibidem expressis voluit veri similiter Pelagius impedire, quominus archiepiscopus Arelaten- sis illa inuretur iniuria qua iam in ep. 8 dedecoratus apparet. 7. Quod si: Formula saepe a nostro auctore usurpata (epp. 10,6; 24,2; 38,4; 60,5), dum nam si, ni fallor, nusquam in Pelagii epistulis repe- ries. Correctio nam in quod probabiliter e sup excidit loco in cod. a 2 et ita perperam mutavit infra quem in quod. Cf. apparatum. PEIyAGII I PAPAE Ut Childeberti et episcoporum Galliae animos sedet, omnes illos exsecrat, qui a fide Leonis papae, a concilio Chalcedonensi confirmata, recedant. Insidias et calumnias haereticorum, qui Ecclesiae divisionem quaerunt, deprehendit. Reliquias monachis Lirinensibus iam traditas confirmat; nihilo tamen minus ope subdiaconi Homobom alias mittit. J-K 942 11 decembris a. 556 MIGNE, PL, 69, c. 402-403. DOMINO FILIO GLORIOSISSIMO ATQUE PRAECEL- LENTISSIMO CHILDEBERTO REGI PELAGIUS EPISCOPUS. Rufinus, uir magnificus, legatus excellentiae uestrae, nobis dixit <de> eo quod et in prouinciis Galliarum quidam semina scandalorum sparserint, dicendo aliquid contra fidem catholi¬ cam, quod Deus non patietur, admissum. Et quamuis a transitu adque 2 childiberto ag pelagius] ex pelagiuss ai 3 rofinus as 4 de eo] coni, (alioqui expungnd. vid. eo, ut fecer. Baronius et Sirmondus; cf. ep. 19, l. 126, et infra l. 5<*5 et 48) 5 sparserunt Us aliquid] quid as 6 deus] dominus as pa¬ tietur] an pateretur (?), patiatur Baron. Sirmond. liam, gaudebant quoque magistratus excellentissimorum graduum. Cf. P. Koch, 0 . c., p. 82 ss. praecellentissimo: hoc generatim decorabantur nomine Germani principes. Cf. P. Koch, o. c., p. 102. Re vera Childeberto tribuit Pelagius in epistulis omnibus. De usu eiusdem tempore antiquiore, cf. M. BRiDGEr, 0 . c., p. 150; 166. 1. Rufinus: Ei adluditur in ep. 4,1: legati filii nostri, et in ep. 6,1: legati uestri. Praeterea expresse nominatur in ep, 7,2. 4. Ad legationem regis (ep. 6,1) addidit missionem pontificis ad Sapaudum, ut apparet in ep. 4,3. Vir erat altae dignitatis, uti monstratur titulis quibus decoratur: uir magnificus hic et in ep. 7,2 nuncupatur, et uiri inlustris nomine dona¬ tur in ep. 7,4. Quoad dignitates quae his respondebant titulis in imperio, cf. notata in epp. 20,1 et 23,4, p. 62 et 71. Tunc temporis, ut ex Pelagii epistulis deducitur, nondum perfecta erat distinctio inter titulos magnifici et inlustris. quod Deus non patietur: Nescio utrum hoc verbum futuro tem¬ pore, quod servare debui cum codd., sit re ipsa usus Pelagii peculiaris, diue memoriae Theodorae augustae, nullas de fide questiones ecclesia Dei in partibus orientis, Deo miserante, formidet, sed quae¬ dam capitula extra fidem fuerint agitata, de quibus longum est, ut epistulari possint conplecti sermone, hoc breuiter secundum ammo- nitionem praefati magnifici uiri Rufini, ad sanandum animum uestrum uel omnium fratrum et coepiscoporum nostrorum in Galliae regionibus consistentium, faciendum esse perspeximus, dicentes, anathematizare nos et alienos ab aeternae uitae praemiis indicare, quicumque ab illa fide quam beatae recordationis papa Leo in suis epistulis praedicauit, et quam Calchidonense concilium sequens eundem praesulem edita definitione suscepit, in una sylla¬ ba aut in uno uerbo uel in sensu errauit uel errauerit aliquando, aut declinauit uel declinauerit aliquando. Quibus se ita habenti- bus, non adtendat celsitudo uestra, nec fratres nostri episcopi, fabulas eorum hominum qui scandalis delectantur. Quoniam haec ipsa ita contigerunt ut, cum pater uester, dementissimus impe- hoc] c superscr. at 12 coepiscopum nostrum a^ 14 anatematizare «j, anathemazare as aeternae] ex aeterni (?) : eteme ai at 16 epistolis edd. semper chalchidonense as , chalchidonensls ai 17 sequens] in marg, as praesolem as silla- a^ 20 atten¬ dat a^ as, adtendit as 21 homini «i 22 contegerunt ag ut] om. a, an mendum scribis imputandum, et legendum potius foret: patiatur aut pateretur. Theodorae augustae: Decessit die 28 iun. a. 548. Cf. A Nage, Theodora, in Pauly-Wissowa, t. VA c. 1791. capitula extra fidem: Tandem, contra id quod adhuc diaconus tenuerat, sincera ut videtur mente, cognovit quaestionem Trium Capitu¬ lorum, in Cone. Constantinopolitano a. 553 damnatorum, fidem Chalcedo- nensem non tetigisse. 2. celsitudo uestra: Praeter imperatores et reges hac etiam dona¬ bantur appellatione nobilissimi quique. Cf. P. Koch, o. c., p. 109-111, et notulas in ep. 52,15, p. 138. 3. pater uester: Ob haec verba praesertim P. A. Pagi, Critica histo- rico-chronologica ... in Annales Ecclesiasticos ... card. Baronii, t. II, Ant- werpiae, 1727, p. 619-620 (Mansi, t. IX, c. 722; MignE, PL 69, c. 403-404) damnavit hanc epistulam tamquam fictum quoddam consarcinatum dua¬ bus aliis, alia Pelagii ad Childebertum, altera Vigilii ad Constantinum. Perperam autem hoc fuit adsertum, nam imperatori hoc tribuebatur noruen ab iis qui supremis imperii muneribus fungebantur. Honoris eigo, non ge¬ nerationis carnalis causa, hoc utitur titulo pontifex. Cf. P. Koch, o. c., p. 101. rator, omnium hereses, quae Constantinopoli episcopos suos et ecclesias cum magnis reditibus et uasorum diuersitate usque ad tempora imperii eius habuerunt, euerterit, et sublatis basilicis eorum atque reditibus omnibusque aliis rebus catholicis tradide¬ rit; hi ergo qui in ipsis erroribus remanserunt, conglobati sunt in unum et agunt uehementer qualiter ecclesiam catholicam scindant atque perturbent, Nam et hic in Italia, quamdiu nos in Constanti¬ nopoli fuimus, de nomine nostro cartas mittebant, dicendo, quasi omnium hereses] coni, ad sensum servdm. et explicds. quadamten. codd. lects.: omnium heresum (quae lect.^ quamvis teneri vid. non posse, nisi autum. aliqd. verb., ut puta, sectas, diuisiones, quod tam. codd. ignorant, excidisse post heresum, forte sit genuina) omnes hereses (lect. confiet, et falsam esse arguit lect. codd. ax a 2 ) constantinopolim a^i 24 reuitibus 25 habuerunt] ex habuerint 26 reuitibus 27 in ipsis] impiis ai 29 perturbent] ex perturbant huc in italiam ex hic in italia(m) 30 -nopolim a^,, m dei. in fine sumus clementissimus imperator: Ita aut consimili modo, saepe Pela¬ gius lustinianum nominat, tum in epistulis (epp. 3,9; 73,2), tum etiam bis In Def. Trium Cap., V, VI (R. Devreesse, o. c., p. 41, 1. 45; p. 67, 1. 16). Titulus deest apud Koch; clementissimus princeps occurrit in epp. 43,1; 52,15; 53,10; 59,3; 75,1, p. 120; 139; 142; 156; 189. Cf. M. Bridgkt, o. c., p. 130-131; 166; cf. etiam p. 11-13. omnium hereses... euerterit: Cf. Ch. DiEL, Justinien et la civi- lisation hyzantine, Paris, 1901, p. 322-340, J. B. Bury, o. c., p. 364-367, E. Stein, Histoire ..., p. 376-402; 623-669. 4. qui in ipsis erroribus remanserunt: Non haeretici Constantino- politani, sed eius quondam amici et confoederati in pugna contra damna¬ tionem Trium Capitulorum, id est, in primis: Facundus Hermianensis, Victor Tunnunnensis et biberatus diaconus, quorum duo primi eum de mutatione versatili reprehenderunt. Cf. R. DevrEESSE, o. c., p. XbH-Xblll; XbVII; E. Caspar, o. c., p. 281; 291. agunt... qualiter: Qualiter = ut. Cf., exempli gratia, S. Bene¬ dicti, Regula, 41, v. 5 (A. EEnTINi, o. c., p. 344); Ph. V. Bagan, o. c., p. 181. hic in Italia: Casus ubi pro casu quo. Haec genuina lectio vide¬ tur. Cf. infra § 5: afferunt hic cartas, et epp. 9,3; 56,1. Videas etiam Coli. Avellana, ep. 77 (O. GuEnTHEr, o. c., p. 206,1. 14). Ceterum, hic usus sat fre¬ quenter reperitur apud illius aevi scriptores. Cf. Thesaurus ..., t. VI, p. 2763. Nihilo autem minus cf. epp. 9,1; 49,2, ubi illuc recte exstat usitatum. nomine nostro cartas mittebant: Quod adhuc facere pergebant, ut ait papa paululo post, in § 5. Serio tamen illud umquam fecisse negavit Pelagius in ep. 80. Igitur epistula, quam prae manibus habere adserebant episcopi Aemiliae (cf. ibid.), una ex illis esse videtur, de quibus men¬ tionem facit papa in praesenti. Una epistula cuius auctorem se Pelagius fatetur (ep. 19,1), non ad Italiam Constantinopoli, sed Africam versus ex Italia missa fuit. epistula 3 , 3-10 nos dixerimus, fidem catholicam fuisse corruptam. Nunc uero 5 etiam contra nos afferunt hic cartas tacitis nominibus, ut nescia¬ tur quis eas misit; sed sic faciunt christiani qui in Constantino¬ poli sunt, dum eos constet non esse Christianos. Maxime tamen 6 gg Nestorianae heresis homines, pro eo quod Nestorius duas naturas in Christo separatas quidem et diuisas adstruxerit, fraudulenter moliuntur dicere, se non longe ab intellectu esse Calchedonensis synodi et papae beonis, dum Nestorium, pro eo quod diuisas duas naturas assereret, ipso dogmate beati papae beonis constat esse damnatum. Haec breuiter insinuanda esse excellentiae uestrae 7 curauimus, ut ille ardor fidei uestrae et unitatis amor non alicuius peruersi hominis fabulas aut cartas superfluas permittat adtendi: quia et hic simplices aliquos episcopos et nescientes prima elementa fidei sollicitauerunt, ut nec rationem ipsam intellegant nec discer- nant quantum sit bonum a fide catholica non errare, sed si qua sunt alia, quibus crimen ab hereticis patitur sancta ecclesia, re¬ futare. Quis enim patiatur, ut Nestorii uel sectatorum eius 8 blasphemias, pro eo quod duas naturas in Christo separatas qui¬ dem et diuisas esse adstruxerit, catholicae fidei existimet concor- dare? Ut autem nos diu tribulationes Constantinopoli pateremur, 9 illa res fecit, quam breuiter superius tetigimus: quoniam, uiuente augusta, quicquid in ecclesiasticis causis mouebatur, suspectum habuimus; nam pater uester, clementissimus imperator, et beati papae beonis dogmata et Calchedonensis synodi fidem nullo modo umquam patitur uiolari. Reliquias uero, tam beatorum aposto- 10 lorum quam sanctorum martyrum, iam quidem per seruos Dei huc «3 33 quis] qui a^ 34 -polim a^ non] ex nunc a^ 35 hereses a, 36 as¬ truxerit «j «3 37 se non] a^' non ai, om. a^ calchidonensis a^ 49 excellentiae] n sup. ras. «2 41 illa a^ cartas] a^, ex carthas (h dei.) a^’ carthas a^ (forte in orig. chart., sed cf. supra l. 30-32; epp. 31, l. 1 et 78, l. 12) 42 attendi « 3 , ex attenda a^ nestori... (duas litter. eras., et ultima rescripta interpr. nequit) a^ 48 eo] id a^ se¬ paratos «1 43-49 quidem et] a^, (cf. supra l. 36): idem ai, id est a^ 49 astruxerit «1 «3 59 nos] om. a^ constantinopolim «g 53 uester] om. a^ 54 pappa a^ dog¬ ma ^ 3 , docmata ai calchidonensis a^, calcidonensis a^ quasi nos dixerimus ...: Hoc quidem crediderat Pelagius, dum adhuc diaconus constantissimus Trium Capitulorum exstiterat defensor. 7. excellentiae uestrae: Erat generatim epithetum ordinum modo excellentiorum. Cf. P. Koch, o. c., p. 113; M. BridgET, o. c., p. 45; 166. 10. reliquiae... apostolorum: Videlicet SS. Petri et Pauli. Cf. ep. 4, 1 et ep. 20, p. 11 et 63. PKI/AGII I PAPAK monasterii lyirenensis direximus; sed et nunc, quas legati uestri poposcerunt, nos misisse signamus, deputantes Hominembonum subdiaconum ex clero ecclesiae nostrae, a quo usque ad fratrem et coepiscopum nostrum Sapaudum, iubente Domino, deferantur. Data III Iduum Decembrium anno XV <post consulatum) Basili 11 uiri clarissimi. Per Rufinum legatum. Pelagius, misericordia Dei 12 episcopus ecclesiae catholicae urbis Romae, exemplaria epistulae nostrae subscripsimus. lirinensis a^y lyrenen. ex lerenen. sive lirenen. ai 59 subdiaconem 60 quoepis- copum ai nostrum] om. ai deferatur 61 iduum] id. codd. decemb(ris) (?) a, basilii 63 episcopo orbis exemplaria] (cf, ep. 59y l. 2): exem- plariae a, epistolae 64 suscripsimus (cf. ep. 19y l. 121). Hominembonum: Cf. ep. 4,1, p. 11. 13. exemplaria: Idem quod apographum aut dcvTiYpa 90 v. Cf. Thesau¬ rus...y t. V, 2, p. 1324-1325. subscripsimus: Unde eruitur non ipse papa sibi suas scripsisse litteras, ideoque in cassum in his suam propriam scribendi rationem (sive orthographiam) quaereres. Pontifex itaque suas litteras dictasse — ut sem- per tulit mos scriptorum et principum— sui scrinii scribis videtur. Cf. N. BrTi,, Diktatoren fruhmittelalterlicheny in Archiv f. Urkundenforschungy t. XV, 1938, p. 61-66, quod opus ipse met conferre non valui. In opere quod a manu Pelagii fuit probabiliter exaratum, id est, In def. Trium Cap.y cons¬ tanter subscribimus reperitur; verum apud Vicrbiuisi (PkI/AGIUM) Constitu¬ tum de Tribus Capitulis, in Coli. Avellana, ep. 83, 313 (O. GuKNThi^r, o, c., p. 320) dicitur: Pelagius, miserante Deo diaconus sanctae ecclesiae Romanae, huic constituto consentiens sxiscripsi. Ad hanc subscriptionem de manu pon¬ tificis praesentium litterarum referitur ep. 7,3 p. 21, et fortassis ep. 19,25. KPiSTUivAB^ 3,10-12; 4,1-3 Ut subdiaconus Homobonus redeat, hortatur. Ut primum aliquis epistulam adferat petitoriam, honorem abs se petitum a Sapaudo libenter praestabit. Ad pauperas sublevandos vestes ei mittendas rogat / ex expensis quas ecclesia Romana habet in Gallia. Monet ut Anastasius, frater Pauli defensoris, ante papam se sistat.