Quintus Aurelius Symmachus→Unknown|c. 387 AD|Quintus Aurelius Symmachus
imperial politics
What happened to your promises? When I was counting on your return, you sent literary consolation instead. A letter might have been welcome enough if you hadn't pledged something grander. Were you afraid to let a consular witness your luxuries? Your caution was wasted -- what you hid from my eyes, I've caught through my ears. Every guest who endures my modest table sighs at your absence, and you're openly missed as a rebuke to my hospitality. The senate will hear of this! The people will know!
I can take my revenge only through public exposure. What extravagance at your seaside villa! Fish ponds engineered with channels that bring in the open sea, so the captive fish never notice they've lost their freedom. Your kitchen is an empire. Even your servants' quarters shame a senator's house.
But enough joking -- come home. Not everything can be said in a letter, and what I really want is your company, not your menu. The pleasures of the Bay of Naples are famous, I grant you, but Rome has certain advantages no resort can match -- including friends who want to see you rather than your wine cellar.
I'll stop before my complaints become a feast in themselves. Just tell me when you're coming, so I can prepare a dinner that will make you regret every oyster you ate without me.
Qno abiit promissorum fides? speranti mihi recursum tuum litteraria levamenta
tribuisti. potuit incunda nobis huius muneris esse perceptio, si nihii grandius spo-
pondisses. an veritus es deliciarum tuarum consularem virum testem? nihil egit haec
cautio: oculis subtracta miracula auribus deprehendo. nam ut quisque nostra offen-
ditur parsimonia, te abesse suspirat, atque in contumeliam convivii roei palam de- 15
sideraris. sciet haec senatus, audiet populus! neque enim possum aliter ulcisci ab-
sentiae tuae iustum doiorem. vale.
xxxxn.
Abmmpenda cessatio est et in affatus mutuos cura tendenda, ne veteris inter nos 20
amicitiae memoriam scribendi neglectus adtenuet; quam ut libentius dehinc foreas, a
me sume priucipium. en tibi litteras salutationem ferentes, quas sensibus tuis volup-
tati esse testabitur officii aemulatio. quin si etiam portitori fructum patrocinii tui
sermo iste quaesiverit, praecedentis silentii mei accusabo dispendia. constabit enim,
pluribus me potuisse consulere, si te adloqui ante coepissem. 25
XXXXUI.
Cum ruri agerem libertate caeli gressum reformans, cuius me usus post dolorem
moratur, familiarissimus mens ordiendo itineri paratus fecit mihi ad scri-
deris M 7 iter] esse V nsurpa ut] usurpauit V 8 raditus arciantur V
mentis uiribus M 15 atque in] itaque in K^T), inque M conuitii V
19 inde ab hac epistula inacripUones omittuni non aolum VAf, aed etiam T et 8patii$ eingulorum vertuum
vacuia relictia P; aed eum ep, 60 propier argumenium ad Deeium data efse videaturj etiam epp. 32 — 49 idem
nomen praeponendum duco 20 obrumpenda / affatos P 1 m. ueteres P 1 m, 21 me-
morum V foueas] ego, facias PVM 23 testibus V quin si] ego^ qoia si P, quasi K, quodsi M
27 aerihe : Symmaohus Decio 28 cururi V 29 moratur familiarissimus PFAf, desideratur nomen
bendum sui copiara. ilico amicam studio meo amplexus communionem scripta non PVM
distuli, quae et inter nos agerent commercium religionis et commeanti primum apud
te notitiae limen aperirent. si probabiles huius epistulae putas causas, mihi sermonis
tui gratia, illi amoris fructus eveniat. vale.
xxxxmi.
Remuneror dictam mihi a te salutem, quamvis diebus proximis ultro amicitiam
nostram stili opere frequentaverim. quae commemoratio non exprobrat officia; huius
enim diligentiae voluptate animus meus pascitur. est igitur tua optio. an in me
10 velis saepe litterarum esse munificus, quam quidem maxime cupio, sed si quando
nobis fructus iste defuerit, eadem mihi gaudia tecum loquendi noster sermo prae-
stabit. vale.
XXXXV a. 398—399.
^*m*^**^^*^***i)k PVAJ
15 Vna haec via cst, qua maxime civibus ac familiaribus meis prosim, si eos in
clientelam tuam quasi mystagogus inducam. quod nunc pro Gaudentio facio viro
generis senatoiii, cuius modestiam si propius inspexeris, reperies claris natalibus
parem. igitur in obsequia tua incunctanter receptus ante plenam tui fiduciam, quam
mox illi morum praestabit inspectio, intellegat de se testimonio meo creditum. vale.
20 XXXXVI a. 398—399.
Singularis animi tui bonitas voeat saepe ad iustas petitiones fiduciam meam.
non est igitur mihi commendationum familiarium verenda reprehensio, cum ipse ad
hoc meum studium voti benignitate sollicites. spes ergo certa est, gratas fore tibi
25 litteras, quibus omatissimum virum Desiderium veterem amicum meum prosequor.
domestica huic causa rumpendi otii admovit necessitatem. fiam facile iacturam dissi- 2
mulare potuissem, si admitteret magnum animum angusta fortuna. ex ipso latius
audies, quicquid epistulae brevitas recusat absolvere; mihi satis est pro eo in uni-
versnm rogare. suscipe, oro, benefaciendi provinciam, quae hominnm merita deo
30 adplicat, clarioresque fructus ex huius commodo cape. mihi enim videntur beneficia
plus conferre praestanti. vale.
2 comertium PVM 3 probabilis PV 4 fructus eueniat. utle] KAf(//), fructu///////////// P
ai//////// P 8 quae] VMF, periit tn P exprobat PV, ud corr. P 1 m, 9 meus om, F
intellegat] VAf(i7), //////////////////t P creditum. uale] VAf(i7), periit m P
igit// P, est ergo V uerendaj P 2 m. Af, ueneranda P 1 m, V 24 me studium Mercer
26 iam] PVM^ eam Mercer; lacttnnm hic latere itupicor; fort. peGuniariam facrle iacturam 27 po-
tuisset Mercer 28 in om. VM 29 oro] horum K, huius Af bominem merito Kiealing
1 90 SYMMACHI EPISTVLAE
XXXXVn a. 398.
PMVF **************
Nec abstinere litteris possum proficiscente ad vos domino et filio meo Flaviano,
quem prosequi hoc viatico debeo, nec aliqnid adiungere, quia tua erga eum diligentia
non recipit augmentum. volo igitur noveris, non esse fastidii, quod qnam mimmtm 5
de eo scribimus, sed securitatis de tua mente praesumptae. talis igitur in eum esse
dignare, qualem te vetus amicitia pollicetur; cui adiecit honoris tui gradus, ut quae
pro eo velle debes, posse te non neges. vale.
XXXXVm a. 399.
P VM *»**♦******♦** 10
Favore tuo factum est, ut evectionum adminicula sumeremus, quibns familiares
mei empturi equos curules ad Hispaniam commearent. quaeso igitur, ne missos mox
transire praecipias; longo enim tempore opus est, ut de singulis provinciis optimos
quosque excerpat electio et morosior cautela perducat. praeterea tibi validius ob-
ligabor, si duobus aliis veredis eorundem iuveris iter; dividentur enim singuli, ut ex 15
diversis provindis edecument lect/ores. erit tui beneficii post inlustrem et praecellen-
tissimum virum comitem, quidquid domui nostrae praetoria filii mei editio splendoris
adiecerit. vale.
xxxxvnn.
PVMF ************** 20
Certissimus contra omnes procellas animi tui portus est. ideo ad te sororis meae
filius spei certus adcurrit. negotii autem genus de humanitate saeculi exspectat au-
xilium, cuius qualitas virtutibus tuis precum lectione pandetur. ego prolixus esse
non debeo enarrator iniuriae, cum seriem desiderii fides supplicationis exponat. has
autem solas partes mihi iniungit adfectio, ut pro coniuge pignoris mei, cuius pauper- 25
tat/ gravis paratur ruina, suffragium tui favoris exambiam. vale.
L a. 401.
PVM **************
Gaudii de te mei nec ipse ostentator esse per verecundiam possum nec testem
altemm cito; sufficiet enim mihi, quod amorem meum de tua mente metiris. debeo 30
flciente V 4 inngere V, aasns sum iniangere M 5 recepit P 1 m, aacmentum V
nolo F, om. M quod quam minimum] luretus, quamquam enim PVFy quod nichil M 6 igi-
tur om. F 7 amicitia] conuicia F, couiuatia M
10 seribe: Symmachus Decio 11 sumerem VM familiaris P 1 m. 12 ne missos] ego^
remissos PVM 13 praecepias P 1 m, ut om. P 14 obligator P 1 m. VM 15 iu-
beris P 1 m. V 16 et decument P l m, V, deciment M lectiores] 3f, lectoris PV cui P 1 m,
rator VM 25 coniugi V pauperUte PVF 26 parati V
roeritis V
tamen laetitiam confiteri quae praefecturae habenas ad bonam transtulit PVM
Yoluntatem. interea non minore abundo laetitia, quod domini et filii mei Flaviani
prolixus in iudicando labor optata quiete differri diu ab hoc praemio par
fuit, neque illum ab otio retardari. haec eo scribo, ut noveris, nos pro tuo honore 2
5 agere aetemo principi gratias, te idem facere pro illius securitate debere. interea
quaeso. ut in epistulis frequentandis morem tuum teneas nec privatis officiis actus
publicos obstare causeris. nam ^^mper multiiugis necessitatibus par fuisti, nullumque
experientiae genus est, cuius te possit magnitudo vel novitas a negotiis amicitiae de-
bitis avocare. vale.
10 LI.
Habeant fortassis aliae commendationes meae interpretationem benignitatis : ista
iudicii est. trado enim sancto pectori tuo fratrem meum Severum episcopum omnium
sectarum adtestatione laudabilem. de quo plura me dicere et desperatio aequandi
15 meriti et ipsius pudor non sinit. praeterea testis non laudatoris partes recepi tibi
reservans morum eius inspectionem. quam cum penitus expenderis, reperies, cessisse
me potius eius laudibus quam per neglegentiam defuisse. vale.
LII.
20 Quid tibi pro tanta in me meosque cura dignum rependam? officia tua revera
aequare non possum, spondeo tamen, numqnam me tibi cultu mentis et adfectione
cessurum, nec ambigo, etiam te pro benefactis solam boni animi exoptare mercedem.
sed in hac contestatione gratiae morari me longius pudor tuus non sinit; deberi enim
iudicas amicitiae nostrae, quidquid ego credo praestari. vale.
25 Lin ante a. 395.
^^* ^^^ ^^*^ ^^» ^^* ^^» ^^^ ^^^ ^^* ^^* ^^* ^^* ^^» ^^^
Parva est commendatio scriptorum meorum, cum Eusebium familiarem meum
vita innocens et annosa militia bonis quibusque conciliet. suo igitur praedi/us merito
testimonium pro se meum uon ambitum postulavit; et tamen abstinere non debeo
PVMF
1 couflteri quae PVAf, mppU: adaiirationemque Mcrae drcamspectionis tel simile quid 2 uolun-
tatem (ntat in rai,) P flaaia// P 3 prolixus in iudicaiido] {II) My prolixlus in uindicando V,
llllllllllllll^^^^ ^ qulete perfruitur. neque enlm differrl diu (II) , quae in P prima manu $eripta non
fuisse, loei nunc deperditi apatio doeemurf quiete differri diu V, ^IIIIIIIIIIIIIHI Pt fnii quiete meruit differre
diu M, scripserim: optata quiete mutatus est; neque enim te differri din pars V 4 illum ab
otio] Vin], periit in P nouerla] FA/(Z7), n////// P 5 aetern/////cipl P 6 actos P
tores P Im, partes recepi tibi] KAfF, ptriit in P 16 eius inspectionem] KAfF, ////////////onem P
expenderis] KJtfP, IIIIIIH^b P 17 eius laudibus] VAfF, /////audibus P defuisse] P 2 m. VAf,
de*«« P 1 m. ualej //le P
27 paueis immutntis repetitur epist. 7/, 67 28 praeditus] AfF, praedictus PVF
192 SYMMACHI EPISTVLAE
PFJfF tali genere litterarum, magis ut fidei satisfaciam, quam ut labantem gratificatione
sustentem. haec igitur petitionis meae summa est, ut in praeclaro pectore tuo for-
mam circa se meae voluntatis inveniat. vale.
Lmi a. 398.
Vt es rerum omnium so]lers, scis quantum legatio habeat sollicitudinis , quantum
peregrinatio difficultatis. haec domino et filio meo Attalo senatus desideria pro-
sequenti amor tuus levia et tuta praestabit. suscipe igitur partes benignitatis et
meae petitioni debitas et tuo ingenio congruentes. satis Attalo meo videbitur, quis-
quis erit eventus officii, curam pro se meruisse potioris. vale. iu
LV.
PVM ****»**•»**** * *
Saepe nos, ut condecet, litteris muneraris; obsolescere euim quadam silentii ru-
bigine animorum foedus existimas. facis officium germanis studiis animisquc con-
veniens, pro qua re vicem tibi seiinonis referre non distuli; cuius ea solutio est, ut i5
me adfectui tuo etiara nunc sentiam debitorem. omnia enim facili vicissitudine et
conpensatione redduntur, contractus vero amicitiae et religionis aetemus est. vale et
◆
What happened to your promises? When I was counting on your return, you sent literary consolation instead. A letter might have been welcome enough if you hadn't pledged something grander. Were you afraid to let a consular witness your luxuries? Your caution was wasted -- what you hid from my eyes, I've caught through my ears. Every guest who endures my modest table sighs at your absence, and you're openly missed as a rebuke to my hospitality. The senate will hear of this! The people will know!
I can take my revenge only through public exposure. What extravagance at your seaside villa! Fish ponds engineered with channels that bring in the open sea, so the captive fish never notice they've lost their freedom. Your kitchen is an empire. Even your servants' quarters shame a senator's house.
But enough joking -- come home. Not everything can be said in a letter, and what I really want is your company, not your menu. The pleasures of the Bay of Naples are famous, I grant you, but Rome has certain advantages no resort can match -- including friends who want to see you rather than your wine cellar.
I'll stop before my complaints become a feast in themselves. Just tell me when you're coming, so I can prepare a dinner that will make you regret every oyster you ate without me.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.