Letter 69: 1. An attempt was made by the enemy of Christians to cause, by occasion of our very dear and sweet son your brother, the agitation of a most dangerous scandal within the Catholic Church, which as a mother welcomed you to her affectionate embrace when you fled from a disinherited and separated fragment into the heritage of Christ; the desire of t...

Augustine of HippoUnknown|c. 397 AD|Augustine of Hippo|Human translated
donatismeducation booksgrief deathillness
Theological controversy; Travel & mobility; Military conflict

Alypius and Augustine to Castorius, our son deservedly beloved, worthy of honor, and to be received with respect — greetings in the Lord.

A praiseworthy abdication for the peace of the Church.

1. The enemy [the devil] has certainly attempted what was in his power; but the Almighty has overcome him, to whom we sing: "You will not give us over for ever as prey to our enemies" [cf. Psalm 43/44]. For our brother Maximianus [the Catholic bishop of Bagae/Bagaiensis in Numidia], inflamed with such burning zeal for our Lord's cause, has surrendered the honor of his episcopal position rather than allow his people to be destroyed by persecution. His glorious act of self-sacrifice preserves the flock committed to his care, and the very schismatics [the Donatists] who believed they could triumph by violence have been confounded by his humility.

2. But this leaves the church of Bagae in need of a shepherd. And you, my son Castorius, are the one we ask to take up this burden — not as a promotion to worldly honor but as a call to service. We know you may be reluctant. Maximianus himself was reluctant, until necessity and the voice of God's people compelled him. Now the same necessity summons you.

3. Do not refuse. The church that loses a bishop who resigned for peace needs a successor who accepts for the same reason. We urge you, in the name of the Lord and by the authority of our shared ministry: consent to be consecrated bishop of Bagae, so that the faithful there are not left without a pastor. The Lord who calls you will equip you. Our prayers go with you.

Human translationNew Advent (NPNF / ANF series)

Latin / Greek Original

EPISTOLA 69

Scripta post VI Ka. Sept. a. 402.

Al. et Aug. Castorium hortantur ut in episcopatu Bagaiensis ecclesiae Maximiano fratri suo gloriose cedenti (n. 1) succedere ne abnuat (n. 3).

Domino merito dilectissimo, digneque honorabili et suscipiendo filio Castorio, Alypius et Augustinus, in Domino salutem

Laudabilis abdicatio pro pace Ecclesiae.

1. Molitus est quidem adversarius Christianorum, per carissimum atque dulcissimum filium nostrum fratrem tuum, Catholicae matri, quae vos in haereditatem Christi ab exhaeredata praecisione fugientes pio sinu suscepit, periculosissimum scandalum commovere; cupiens videlicet serenitatem gaudii nostri, quae nobis de bono vestrae conversationis oborta est, foeda innubilare tristitia. Sed Dominus Deus noster misericors et miserator 1, consolans afflictos, nutriens parvulos, curans infirmos, ad hoc eum aliquid posse permisit, ut rem correctam multo amplius laetaremur, quam dolebamus afflictam. Longe est quippe gloriosius episcopatus sarcinam propter Ecclesiae vitanda pericula deposuisse, quam propter regenda gubernacula suscepisse. Ille quippe se honorem, si pacis ratio pateretur, digne accipere potuisse demonstrat, qui acceptum non defendit indigne. Voluit ergo Deus, etiam per fratrem tuum, filium nostrum Maximianum, estendere inimicis Ecclesiae suae, esse in visceribus eius, qui non sua quaerant, sed quae Iesu Christi 2. Neque enim illud ministerium dispensationis mysteriorum Dei 3, victus aliqua saeculari cupiditate deseruit, sed pacifica permotus pietate deposuit, ne propter eius honorem foeda et periculosa, aut fortasse etiam perniciosa in membris Christi dissensio nasceretur. Quid enim esset caecius et omni exsecratione dignius, quam propter Ecclesiae catholicae pacem schisma deserere, et ipsam pacem catholicam honoris sui quaestione turbare? Quid enim laudabilius, et christianae caritati commodatius, quam derelicta Donatistarum vesana superbia, ita haereditati Christi cohaerere, ut testimonium humilitatis, amore probaretur unitatis? Itaque quantum ad ipsum attinet, sicut cum gaudemus talem inventum, ut quod in eius corde divinus sermo aedificavit, nequaquam tempestas huius tentationis everteret: sic optamus et deprecamur a Domino, ut consequenti vita et moribus suis magis magisque declaret, quam bene gesturus fuisset, quod profecto gereret si hoc oportuisset. Retribuatur ei pax aeterna quae promissa est Ecclesiae, qui intellexit sibi non expedire quod paci non expediebat Ecclesiae.

Castorius succedat fratri in episcopatu.

2. Tu vero, fili carissime, non mediocre gaudium nostrum, qui nulla tali necessitate a suscipiendo episcopatu impediris, decet indolem tuam Christo in te dicare quod dedit. Ingenium quippe tuum, prudentia, eloquentia, gravitas, sobrietas, et caetera quibus ornantur mores tui, dona sunt Dei. Cui melius serviunt, quam ei a quo tributa sunt, ut et custodiantur, et augeantur, et perficiantur, et remunerentur? Non serviant huic saeculo, ne vanescant cum illo atque dispereant. Non diu tecum in hoc agendum novimus, quanta facilitate consideres spes inanium hominum, et insatiabiles cupiditates, et incertam vitam. Abiice igitur ex animo quidquid terrenae atque falsae felicitatis exspectatione conceperat: operare in agro Dei 4, ubi certus est fructus, ubi tam multa tanto ante completa sunt promissa, ut ea quae restant insanissime desperentur. Obsecramus te per Christi divinitatem et humanitatem, per pacem coelestis illius civitatis, unde peregrinantes labore temporali aeternam requiem comparamus, ut in episcopatum Bagaiensis Ecclesiae fratri tuo, non ignominiose cadenti, sed gloriose cedenti succedas. Plebs illa cui per tuam mentem ac linguam donis Dei fecundatam et ornatam uberrima incrementa speramus, in te intellegat fratrem tuum non pro sua desidia, sed pro eius pace fecisse quod fecit. Haec epistola mandavimus ut tibi non legeretur, nisi cum te iam tenerent quibus es necessarius. Nos enim te spiritalis amoris vinculo tenemus, quia et nostro collegio multum es necessarius. Cur autem etiam corporalem praesentiam non exhibuerimus postea scies.

Related Letters