Letter 71: 1. Never since I began to write to you, and to long for your writing in return, have I met with a better opportunity for our exchanging communications than now, when my letter is to be carried to you by a most faithful servant and minister of God, who is also a very dear friend of mine, namely, our son Cyprian, deacon. Through him I expect to re...

Augustine of HippoJerome|c. 397 AD|Augustine of Hippo|Human translated
education booksfriendshipgrief deathtravel mobility
Travel & mobility; Military conflict; Personal friendship

Augustine to Jerome, my venerable brother, greetings in the Lord.

I wrote to you some time ago about the passage in Galatians — Paul's rebuke of Peter — and I do not know whether my letter reached you. The uncertainty gnaws at me, because I would not want you to think I raised the matter and then dropped it out of indifference. If my letter did reach you and you chose not to reply, I would rather know that too, so I can stop wondering.

I am writing again, then, to repeat the substance of what I said — and to add something more.

My concern remains what it was: that your interpretation of Galatians 2 opens a dangerous door. If Paul's rebuke of Peter was not genuine — if it was a staged performance by two apostles who had secretly agreed on a strategy — then the text of Scripture becomes unreliable. Not because the apostles were lying in a malicious sense, but because the reader can never be certain whether any passage in Scripture records what actually happened or records what the author wished his audience to believe had happened. The entire authority of Scripture rests on the conviction that its authors told the truth. If we admit even one "noble lie" — even one strategically useful falsehood — we have undermined the foundation.

I press this point not to be difficult but because I genuinely believe the stakes are that high. Jerome, you are the greatest scholar of our age. Your translation of the Scriptures into Latin is the most important work of our generation. I cannot stand by silently when I believe that same brilliant mind has taken a wrong turn on a matter of this importance.

Please write back. I would rather be corrected by you than agree with you out of cowardice.

Farewell in Christ.

Human translationNew Advent (NPNF / ANF series)

Latin / Greek Original

EPISTOLA 71

Scripta forte a. 403.

A. qui exoptat Hieronymi rescripta ad primas suas epistolas (n. 1-2) laudat quidem libri Iob translationem, dehortatur autem a libris Testamenti Veteris ex Hebraeo vertendis (n. 3) et hortatur ut LXX versionem mire depravatam ac variantem suae reddat veritati (n. 4-6); Novum

Domino venerabili, et desiderabili sancto fratri, et compresbytero Hieronymo Augustinus, in Domino salutem

A. flagranter cupit responsum praesentiamque Hieronymi.

1. 1. Ex quo coepi ad te scribere ac tua scripta desiderare, numquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per Dei servum ac ministrum fidelissimum, mihique carissimum mea tibi afferretur epistola, qualis est filius noster Cyprianus diaconus. Per hunc certe ita spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam sperare non possim. Nam nec studium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit, nec gratia in promerendis, nec diligentia in custodiendis, nec alacritas in perferendis, nec fides in reddendis: tantum si aliquo modo merear, adiuvet Dominus, et adsit cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam voluntatem nulla maior voluntas impediat.

Duae primae epistolae Hieronymo destinatae.

1. 2. Quia ergo duas iam epistolas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere volui, credens eas non pervenisse. Quae etsi pervenerunt, ac fortasse tuae potius ad me pervenire minime potuerunt, ea ipsa scripta quae iam misisti, iterum mitte, si forte servata sunt; sin minus, rursus dicta quod legam, dum tamen his respondere ne graveris, quod iam diu est ut exspecto. Primas etiam quas ad te adhuc presbyter litteras praeparaveram mittendas per quemdam fratrem nostrum Profuturum, qui postea collega nobis factus, iam ex hac vita migravit, nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus, ac deinde in brevi defunctus est, etiam nunc mittere volui; ut scias in tua colloquia quam olim inardescam, et quam vim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime, et in Domini membris honorande.

Bibliorum versiones ex Hebraeo.

2. 3. In hac autem epistola hoc addo, quod postea didicimus, Iob ex hebraeo a te interpretatum, cum iam quamdam haberemus interpretationem, tuam eiusdem prophetae ex graeco eloquio versam in latinum: ubi tamen asteriscis notasti quae in hebraeo sunt, et in graeco desunt; obeliscis autem quae in graeco inveniuntur, et in hebraeo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quibusdam in locis ad verba singula, singulas stellas videamus, significantes eadem verba esse in hebraeo, in graeco autem non esse. Porro in hac posteriore interpretatione, quae versa est ex hebraeo, non eadem verborum fides occurrit, nec parum turbat cogitantem, vel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus graecis, quae sunt in hebraeis; vel cur in hac altera quae ex hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis suis invenirentur. Aliquid inde, exempli gratia, volui ponere; sed mihi ad horam codex defuit, qui ex hebraeo est. Verumtamen quia praevolas ingenio, non solum quid dixerim, verum etiam quid dicere voluerim, satis, ut opinor, intellegis, ut, causa reddita, quod movet edisseras.

A. praefert versiones Bibliorum ex LXX pastorali adductus ratione.

2. 4. Ego sane te mallem graecas potius canonicas nobis interpretari Scripturas, quae Septuaginta interpretum perhibentur. Perdurum erit enim, si tua interpretatio per multas ecclesias frequentius coeperit lectitari, quod a graecis ecclesiis latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor convincitur graeco prolato libro, id est linguae notissimae. Quisquis autem in eo quod ex hebraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit, et falsi crimen intenderit, vix aut numquam ad hebraea testimonia pervenietur, quibus defendatur obiectum. Quod si etiam perventum fuerit, tot latinas et graecas auctoritates damnari quis ferat? Huc accedit quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere: ut tu solus necessarius videaris, qui etiam ipsos possis convincere; sed tamen quo iudice mirum si potueris invenire.

Ex Hebraeo versio quae incommoda pariat.

3. 5. Nam quidam frater noster episcopus, cum lectitari instituisset in ecclesia cui praeest, interpretationem tuam, movit quiddam longe aliter abs te positum apud Ionam prophetam 1, quam erat omnium sensibus memoriaeque inveteratum, et tot aetatum successionibus decantatum. Factus est tantus tumultus in plebe maxime graecis arguentibus et inflammantis calumniam falsitatis, ut cogeretur episcopus (Oëa quippe civitas erat) Iudaeorum testimonium flagitare. Utrum autem illi imperitia an malitia, hoc esse in hebraeis codicibus responderunt, quod et graeci et latini habebant atque dicebant. Quid plura? Coactus est homo velut mendositatem corrigere, volens, post magnum periculum, non remanere sine plebe. Unde etiam nobis videtur, aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Et vide hoc quale sit, in eis litteris quae non possunt collatis usitatarum linguarum testimoniis emendari.

Versio a LXX edita ac summa auctoritate vulgata praeferenda.

4. 6. Proinde non parvas Deo gratias agimus de opere tuo, quo Evangelium ex graeco interpretatus es, quia pene in omnibus nulla offensio est, cum Scripturam graecam contulerimus. Unde, si quisquam veteri falsitati contentiosus faverit, prolatis collatisque codicibus, vel docetur facillime, vel refellitur. Et si quaedam rarissima merito movent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui vicem laudis referre non sufficit? Quid tibi autem videatur, cur in multis aliter se habeat hebraeorum codicum auctoritas, aliter graecorum quae dicitur Septuaginta, vellem dignareris aperire. Neque enim parvum pondus habet illa quae sic meruit diffamari, et qua usos Apostolos, non solum res ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac per hoc plurimum profueris, si eam graecam Scripturam, quam Septuaginta operati sunt, latinae veritati reddideris: quae in diversis codicibus ita varia est, ut tolerari vix possit; et ita suspecta, ne in graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam; sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam.

Related Letters

TheophilusJeromec. 402 · jerome #96

A translation by Jerome of Theophilus's paschal letter for the year 401 A.D. In it Theophilus refutes at length the heresies of Apollinaris and Origen. About this page Source.

TheophilusJeromec. 400 · jerome #89

This letter (probably earlier in date than the three preceding) commends to Jerome the monk Theodore, who, having come from Rome to declare the condemnation of Origenism by the church there, had visited the monasteries of Nitria now purged of heresy, and wished before returning to the West to see the Holy Places as well. The date of the letter i...

EpiphaniusJeromec. 400 · jerome #91

An exultant letter from Epiphanius in which he describes the success of his council (convened at the suggestion of Theophilus), sends Jerome a copy of its synodical letter. and urges him to go on with his work of translating into Latin documents bearing on the Origenistic controversy. Written in 400 A.D.

Augustine of HippoJeromec. 390 · augustine hippo #28

1. Never was the face of any one more familiar to another, than the peaceful, happy, and truly noble diligence of your studies in the Lord has become to me. For although I long greatly to be acquainted with you, I feel that already my knowledge of you is deficient in respect of nothing but a very small part of you — namely, your personal appeara...

Augustine of HippoJeromec. 397 · augustine hippo #67

1. I have heard that my letter has come to your hand. I have not yet received a reply, but I do not on this account question your affection; doubtless something has hitherto prevented you.