Letter 10036: When our common son the presbyter Veteranus came to the Roman city, he found me so weak from the pains of gout as to be quite unable to answer your Fraternity's letters myself. And indeed with regard to the nation of the Sclaves , from which you are in great danger, I am exceedingly afflicted and disturbed. I am afflicted as suffering already in...
Gregory to Maximus, Bishop of Salona.
When our mutual friend the priest Veteranus arrived in Rome, he found me so weakened by gout that I could not personally answer your Fraternity's letters.
Regarding the Slavic nation [the Slavs, who were pressing into the Balkans and threatening the Dalmatian coast], from which you face such great danger -- I am both deeply grieved and alarmed. Grieved because I already suffer in your suffering. Alarmed because the Slavs have begun entering Italy through Istria.
As for Julian the scribo [military secretary], what can I say? Everywhere I look, our sins are finding us out -- we are harassed by foreign nations from without and by corrupt officials from within.
But do not be crushed by all this. Those who live after us will see worse times -- so much so that they will look back on our days as happy ones. As far as your power allows, stand up for the poor and the oppressed. Even if you cannot accomplish much, the very devotion of your heart, which Almighty God has given you, is enough for him. As it is written, "Rescue those being led away to death; hold back those staggering toward slaughter" (Proverbs 24:11). But if you say, "I am not strong enough" -- he who sees into the heart understands.
In all you do, seek to please the one who sees into the heart. And do not omit anything that might please him. Know this with certainty: no one can please both God and wicked men. Consider yourself to have pleased Almighty God in proportion to how much you have displeased crooked people. Yet let your defense of the poor be measured and dignified, so that no one mistakes principle for pride.
Human translation - New Advent (NPNF / ANF series)
Latin / Greek Original
Gregorius Maximo episcopo Salonitano.
Ad Romanam veniens urbem communis bilius
presbyter Veteranus ita me podagrz doloribus debi-
lem reperit, ut ſrateruilatis tuz epistolis per me re-
spondere nullatenus valuissem. Et quidem de Scla-
verum gente, quz Yobis valde imminet, LQGSG *
aſſjigor vehementler et conturbor. Aſſligor in bis gue
Jam in yobis patior ; conturbor, quia per [s(riz adi-
tum jam ad ltaliam intrare coeperunt. De Juliano au-
tem Scribone quid dicam, quando ubique video quia
nobis peccala nostra respondeai'f, ut et foris a genti-
bus, * et inlus a judicibus conturbemur ? Sed nolite
docent, eumque ignavie et limidilatis argquuntl, [ji sunt
quedam secta Theodosjanorum ; Themistins enim,
qui eorum sectz et disciplinz princeps ſuit, unam in
Christo naturam conjunctam fuisse tradidit. Gre-
gorl's Turonensls In prolog. historia expouit aliter
hrc Clristi verba : Neque filius, nisi 80l:s pa'er ; Con
tenditque per filium imelligi debere Christianum po0-
pulum, quia nempe lilio priexposuit angelos. Refcio,
non censeo. GUsSANY.
+ Recent. Edit. mutarunt perpentite, qu-d legi-
tur 14 omnibus Norim., Vatic., Rhem., Corb., etc., it
perperdt, quia planior videbatur 8e:8us,
EeiST. ANXVI. — * Recriiores, etinins @ perrersls
Judicibus. Umnes Mss. no>tri et vet. Ed. sUuaserunt -
expungere perversis.
4033
EPISTOLARUM LIB. X. — INDICT. HI. — EPIST. XXXVYII
4001
de talibus omnino contristari, quia qui pos nos vi- A qui vero contra vos ex eis 8d nos Yenire yoluerint,
xcrink deteriora lempora videbunt; ita ut in coinpa-
ratione Sui lemporis ſelices nos xsstiment (ies habuis-
et. [In quantum yero prevalet ſraternitas tua, vppo-
nere Se pro pauperibus, pro oppressis deb»t. Que
etiam si prodesse minime valuerit!, ipsa omnipo'enti
Deo mentis devolio svuflicit quam dedit. Scripium est
enim : Eripe eos qui ducuntur ad mortem, « qui tra-
huntur ad interitum liberare ne cesses ( Prov. xxiv, 11).
Quod si dixeris : Vires non 8uppetunt, qui inspector_
esl cordis, ipse intelligit. la omne ergo quod agis
inspectorem Ccordis appete habere placatum. Quidquid
yero est unde illi placeas, facere non omittas. Nam
humani-terrores et gratix Þ ſumo sunt similes, qui
levi aura raptus evanescit. Hoc ceriissime scito,
quia placere Deo et pravis hominibus nullus potest.
ln tanto ergo se #slimet fraternitas tua omnipotenti
Deo placuisse, quanto se perversis hominibus displi-
cuisse Cognoverit. Ipsa tamen — pauperum
moderata et gravis sit, ne si quid nimis Figide agitur,
ex juvenlule vos-arbitrentur homines superbire. Sed
lalis necesse est ut inveniatur pro oppressis © nostra
defensio, quatenus et humiles protectionem sentiant,
et oppressores non facile inveniant quod ex malivola
mente reprehendant. Altende ergo quod ad Ezechie-
lem dicitur : Fili hominis , increduli et *ubversores
mnt lecum, et cum scorpionibus habitas (Ezech. n, 6).
Et beatus Job ait : Frater ſui draconum, et s0cius
aruthionum (Job xxx, 29). Et Paulus discipulis dicit :
In medio nationis prave et pervers@, inter quos luce-
tis sicut luminaria in mundo. (Philip. 11, 15). Tanto
ergo debemus cautius ambulare, quanto nos scimus
inter Dei inimicos vivere. 4 De Photinianistis autem
ſralernitas tua sit omnino sollicita, et, sicut cepit,
Studeat quatenus ad sinum sanct#e Ecelesiz revocen-
lur, Si qui vero ad mc venire voluerint, et rationem
recipere, prius jusjuarandum prebeant quia non per-
mitlunt Suis quod in eorum errore, etiam ratione
recepla, Persislant. Et postmodam eis tua Sanctitas
promiltat, quia a me nullam violentiam patientur,
«ed rationem reddo. Si veritalem cognoverint ,
*SUSCipiant; si non cognoverint, illzesos dimitto. Si
EPISTOLA XXXVIL
AD INNOCENTIUM AFRICE PRAEFECTUM,
De Innocentii praſectura gaudet ex dilectione ; dolet
er gravitate muneris, quam ill: tern mercedis 0c-
casionem fieri peroptat. Factas indicat cum Lango-
bardorum rege inducias. Suos in J0b postulanti lou-
dat Augustini libros. De protecto Romane LEcelesi
patrimonio gratias agit.
Gregorius lunocentio * Aſrice prelecto.
Luculenta eminentie vestre, et copdita cordis
melle ſacundia ita Sui nobis saporem wedullitus in-
fudit, et in su0 amore nos rapuit, ut nobis et dulce
Ssonel quod scribitis, et Sapiat Suave quod agilis ; nee
iiamerito, quia qui bonis studiis comptus est, judicio
magnus est, non fayore. > Prefecture autem yos
Suscepisse cingula cagnoscentes, lelitie se miscuit
nostr.c trislitia. Nam ex una parle lztati de pro-
vectu dnlcissimi (lii, contristati sumus ab altera,
quia quam graye sit conſusis temporibus locis majo-
ribus esse pra:positos, ex noetro prorsns dolore sen-
timus. Unde omnino studendum est ut res a-pera
fiat mercedis occasia. Nam, sicut nostis, de terra
plena carduis ſrumentum egreditur, et de spinis ro-
8a prodncitur. Dum ergo seminandi yobis congruum
tempus est, honorum operum serere Semina non Cces-
setis, ut majores in die messis letitie manipnlos re-
C Portetis, atque ad zternam -gloriam ex transi!orii
honoris merito veniatis.
Cognoseentes igitur quale studinum in praparandis
© dromonihns gesseritis, ss0llicitudinem vestram, .de-
Siderato nuntio, relevamus, indicantes cum Lango-
bardorum rege usque ad mensem Martium ſuture
quartze indictionis , de pace, propitiante Domino ,
convenisse. Quz si retineatur ignoramus, quia idem
rex 0hiisse postea nuntiatus est, licet adhuc habea-
tur in:ertum. |
De Anamundaro autem quz Sscripsistis fecimus,
Sed voluntatem utinam ssequalur effectus quia quan-
Codicis nota hc eadem manuscripta esl : quia epige
copus pre@ſecturam 8usceperut contristatur. Ad episco-
pun non esse ssCcriptam hanc epistolam legenti pale»
bit, modo in Gregorianis epistolis peregrinus non
SIL.
EPISTOLA XXXVIll.
AD JANUARIUM CARALITANUM. EPISCOPUM.
Curet ut nec violentiam patian'iur qui ad ecclesiam re-
ſugerint, nec ii qui hactenus sunt oppressi damna
suUslineant.
Gregorius *® Januario episcopo Caralitano.
Qualiter in Sardinia minores vel pauperes, ab_eis
d qui illic majores swnt opprimantur, reverendissimi
fratris nostri Dominici Carthaginensis episcopi at-
que eminentissimi filii nostri Innocentii praſecti
epistolz docuerunt; a quibus ut que nobis scripta
Sunt nroveritis, ipsarum vobis epistolarum exempla-
ria previdimus transmiltenda. Et ideo quia ea que
peleada sunt offeruntur, studiose agendum est ut ca
quz promittuniur opere compleantur.
Si qui eorum de quibus est quzstio, in ecclesiam
ſoriasse reſugerint, ita debet causa © diligentia vesira
disponi, ut nec ipsi violentiam patiantur, nec ii qui
dicuntur oppressi damna sustineant. Cura: ergo vesl#
Sit ut eis sacramento ah iis quorum interest de ser-
vanda lege et juslitia promittatur, et per omnia com-
moneantur exire, atque sSuorum actuum reddere
rationem, quibus etiam Ecclesiz vestre defensorem
depulare vos convenit. Cujus sollicitudine ea que
4 In Norm. , Corb. et Turon., similaginis; utrum-
que idem fere signilical.
EeisT., XXX\VIllL. — * In quatuor Vaticanis, Ge-
metic., Lyrano, Audoen. , Pratell. , duvbus Teller.,
tribus Colbert. et Regio, pro Januario, legilir Joanni
episcopo Caral. sed perperam, cum adhuc viveret
Januarius , et Ecclesiam Caralitanam. aliquot annis
p-'Sstea 1Cxeril,, ut ex epistolis ad eum scriptiis iuſra
cons:at, maxime ex sexta libri xi, indict. 6.
EPISTOLA XXXINX.
AD EULOGIUM PATRIARCHAM ALEXANDRINUM.
Que ex Scripturis Agnoite 8umebant arqumenta sin-
qula dissolvit, atque in ips0s dis8erit ubering,
Deesse 8ibi peritos Graeci 8ermonis interpretes que-
riur.
Gregorius Eulogio palriarche Alexandrino.
Sicut aqua ſrigida anime 8ilien'i, sic nuntius bonus
de terra longinqua (Prov. xxv, 25). Quis vero mihi exe
nuntius bonus quantum ad sanclze Ecclesi:e adjutorium
potes!, LOG nisi vita atque incolumitas suavissime
mibi vestrZ sanctitalis, quz ex percepla lace verilalis,
et eamdem Ecclesiam pradicationis verbo illuminal,
el ad meliorem via
Revision history
- 2026-05-27v2.2.34-import
Initial corpus import from New Advent / NPNF.
Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://www.newadvent.org/fathers/360210036.htm
Related Letters
Everything crowds into my mind at once and chokes my speech — one thought refuses to let another go first.
When I have been pleading, it has often happened that the centumviri, after strictly preserving for a long time...
1. Speech is really an image of mind: so I have learned to know you from your letters, just as the proverb tells us we may know the lion from his claws. I am delighted to find that your strong inclinations lie in the direction of the first and greatest of good things — love both to God and to your neighbour.
What a joyful day this has been !
Though I have not earned any letter from Your Apostleship to prompt this initiative, your reputation compels me to...