Letter 81: When anger snaps the reins of the guiding reason, it drags a person's mind far beyond the boundaries of nature.

To Arabianos the Bishop. Concerning the bedchambers. That those who arrayed themselves against the people in Gibeah according to God's will on account of fornication were not unjustly defeated. Those who went up to Gibeah to punish the fornication of Benjamin, having undertaken the war according to the will of God, did not fail to achieve victory unjustly, as you suppose. Rather, since it is not proper for a righteous judge to sanction a battle waged by the unjust, he punished through justice what had been dared. For those who had worse deeds of their own to account for were not fit instruments of divine judgment against others, even though their cause was just. God permitted their initial defeats to purify them of their own sins before using them as agents of his righteous wrath. Thus the justice of God operates on multiple levels simultaneously — punishing the greater sin of the Benjaminites while also chastening the imperfections of those who fought against them, so that the final victory might belong truly to righteousness and not merely to the stronger army.

ΠΒ΄. – ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Τῶν κοιτῶν. "Οτι διὰ τὴν πορνείαν τοῖς ἐν Γαβαᾷ κατὰ γνώμην θεοῦ παραταξάμενοι οὐκ ἀδίκως ἀλόντες ἐφθάρησαν. Οἱ τὴν πορνείαν Βενιαμὶν ἀναβάντες ἐν Ταβρὰ (81) τιμωρήσασθαι, κατὰ γνώμην Θεοῦ τοῦ πολέμου Β΄ ἀψάμενοι, οὐκ ἀδίκως, ὡς οἴει, τῆς νίκης ἀπέτυχον · ἀλλ᾽ ἐπειδὴ δικαίῳ κριτῇ οὐκ ἔστιν ἐξ ἀδίκων παράταξις, δικαιοσύνῃ τὸ τολμηθὲν ἐξεδίκησεν. Οἱ γὰρ χείρους ἔχοντες πράξεις, καὶ πολλῷ μείζους τῆς τότε γεγενημένης, ὡς ἀθῶοι πρὸς τὸν φόνον τῶν ἀδελφῶν ὁμονοήσαντες ἀνέβησαν. ᾿Αλλ' ἔμαθον τῇ πείρα, «Ὑποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου. » Οἱ τοίνυν μοιχοὶ ἐπειδὴ μὴ μοιχεύειν ἐκήρυσσον, ὑπὸ τῶν τῶν ἔργων ἐξελεγχόμενοι, αὐτοὶ μὲν ἀξίαν ποινὴν τῷ πολέμῳ ἀπέτισαν. ν. Οἱ Οἱ δὲ δὲ τῶν τῶν ἐγκλημάτων ἐγκλημ τῆς πορνείας ἀμέτοχοι, οὐδὲν τοιοῦτον ἐν ἑαυτοῖς εἰδωλον ἔχοντες, λαμπρὰν τὴν νίκην εἰργάσαντο. ΕΡΜΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΩ. Πρὸς ἱερεῖς εὐδοκίμους. Ἐπὶ τῆς σῆς, ὦ ὁσιώτατε, εὐαρχίας, οὔθ᾽ ὁ πλού- σιος ἐπὶ λύμῃ τῶν ἄλλων κέκτηται τὴν τῶν χρημά- των ἰσχὺν, οὔθ᾽ ὁ πενίᾳ συμβιοὺς, διὰ τὴν πτωχείαν ὀστέρηται (97) τῆς ἰσηγορίας. ᾿Αλλ' ὁ μὲν περιουσίᾳ δικαίων ὠχυρωμένος, τὸν τῆς ἀληθείας κεκτῆσθαι νενόμισται θησαυρόν · ὁ δὲ τούτων ἐνδεὴς, κἂν τοὺς Κροίσου ἔχῃ θησαυροὺς, πένης εἶναι κέκριται· καὶ οὔτε λόγου δύναμις τὴν ἀδέκαστον φρόνησὶν ἀφέλκει τῆς ὀρθῆς κρίσεως, οὔτε ῥήτορος δεινότης κατασο φίζεται τὴν ἀλήθειαν· ἀλλ᾿ ἀκλινὴς ἔστηκεν ἡ σὴ ψυ- χὴ, καθαρὸν τὸ δίκαιον τοῖς κρινομένοις βραβεύουσα. Τοιοῦτος δ᾽ ὧν ἐν ταῖς ψήφοις, τῇ φιλανθρωπίᾳ πλέον σαυτὸν νενίκηκας, ἢ ὅσῳ δικαιοσύνῃ τοὺς ἄλλους ὑπερηκόντισας. Διὸ καὶ καταθρηνοῦσιν ἑαυτὰς αἱ πόλεις αἱ τυραννούμεναι, ὧν μία τυγχάνει καὶ ἡ Πηλουσιωτῶν. Τῶν γὰρ ἐναντίων πειρώμεναι, τοὺς μὲν ὑπὸ σοὶ τελοῦντας μακαρίζουσι, ἑαυτὰς δὲ ταλα- νίζουσιν. Ὁ γὰρ μυρίων τιμωριῶν ἄξιος, εἰ χρήματ' έχοι, ἀπόβλεπτος παρ' ἐκείνοις καὶ περιμάχητος. O δ'᾽ ἀρετῇ κομῶν, εἰ πένης εἴη, οὐ μόνον ἐν τοῖς ἀτί- μους τελεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐπιβουλεύεται. Ἐν δὲ ταῖς κρί- σεσιν ὅπου ὁ χρυσὸς ῥέπει, ἐκεῖ καὶ ἡ ψῆφος νεύει· τὸ μὲν δίκαιον ἀδικεῖται, ἡ δ᾽ ἀδικία κρατεῖ καὶ παρ- οινεῖ. Εὔξαι τοίνυν ἢ τοὺς τοιούτους λυμεῶνας μετα- γνῶναι, ἢ τοὺς ὑπηκόους ἐλευθερωθῆναι. atque in omne contumeliæ genus prorumpit. Quæ ΠΑΤΡΙΚΙΩ Διὰ τὴν κακίαν τοῦ πλησίον ἀδικεῖσθαι οὐκ ἔστι ΠΒ. - ΑΜΜΩΝΙ. Ὅτι ὁ τῆς μακαρίας μνήμης Τιμόθεος, τοῦ ἀτι- θάσσου θηρίου ἐτιθάσσευε τὰς ὁρμὰς, καὶ τὸ ἀμεί- λικτον εἰς τὸ ἐμμελὲς μετεῤῥύθμιζεν, ἡ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν ἐπικωμάσασα τῷ ἀλιτηρίῳ Εὐσεβίῳ μανία, σαφῶς ἔδειξεν. ΠΓ'. – ΠΑΥΛΩ Περὶ ἀκαταλήπτου (66), Τὰ μὲν ἐφικτὰ ῥάδιον θηρᾶται, ὅτε οὐ πολλῆς δεόμενα πραγματείας· τὰ δὲ δυσέφικτα, εἰ καὶ ἔργω- δέστερα, ἀλλ' ὅμως ἀλωτὰ καθέστηκε· τὰ δὲ ἀν- ἐφικτα, οὐδαμῶς ἀλώσιμα ὄντα, πόνον μὲν προξενεῖ τοῖς τολμῶσιν ἐπὶ θήραν ἐξελθεῖν· καὶ οἰῳδήποτε καιρῷ (67) πρᾶγμα πάσης θήρας κρείττον θηρᾶν ἐπι- χειροῦντες, τοῦ τέλους διαμαρτάνουσιν. ΡΜΗ΄. – ΑΝΔΡΟΝΙΚΩ Μαθητῶν βελτιόνων οὐδὲν ὠφελιμώτερον.