Letter 96: 1. Whatever your rank may be in connection with the course of this world, I have the greatest confidence in addressing you as my much-loved, true-hearted Christian fellow-servant Olympius. For I know that this name, in your esteem, excels all other glorious and lofty titles.

Augustine of HippoOlympius|c. 402 AD|Augustine of Hippo|Human translated
donatismillnessimperial politicsproperty economicsslavery captivity
Imperial politics; Travel & mobility; Military conflict

Augustine to Olympius, greetings.

I thank you for your letter, my son, and for the report on the enforcement of the imperial laws against the Donatists in your district. I know the task is unpleasant, and I know that you carry it out not from any love of coercion but from a sense of duty — both to the emperor and to the Church.

Let me urge upon you only this: moderation. The purpose of these laws is not to destroy but to heal. If the enforcement becomes vindictive — if officials use the occasion to settle personal scores or to enrich themselves through confiscations — then the medicine becomes poison, and we will have made the situation worse, not better.

Every Donatist who comes to the Catholic Church under pressure must be received with genuine warmth, not with the gloating of a conqueror. They are not prisoners of war. They are brothers and sisters returning home. And if they sense that we regard them as defeated enemies rather than as long-lost family, they will leave again the moment the pressure lifts — and their hatred will be deeper than before.

Be firm. Be fair. Be gentle. And pray for the gift of discernment, which is more valuable in this work than any law the emperor can write.

Farewell.

Human translationNew Advent (NPNF / ANF series)

Latin / Greek Original

EPISTOLA 96

Scripta ineunte mense Semptembri a. 408.

A. Olympio, quem audierat recens provectum ad novam dignitatem Magistri scl. officiorum gratulatur (n. 1) commendans impense causam Bonifacii, Cataquensis episcopi, super quadam ecclesiae possessione ab ipsius praedecessore non sine fraude comparata (n. 2-3).

DOMINO DILECTISSIMO, ET IN CHRISTI MEMBRIS HONORABILITER AMPLECTENDO FILIO OLYMPIO, AUGUSTINUS

A. gratulatur Olympio maiorem dignitatem consecuto.

1. Quidquid sis secundum saeculi huius cursum, nos tamen carissimo et sincerissimo conservo nostro Olympio christiano fidissime scribimus. Hoc enim tibi esse scimus omni gloria gloriosius, et omni sublimitate sublimius. Fama quippe ad nos pertulit, honorem te adeptum esse celsiorem; quae utrum vera esset, nondum apud nos fuerat confirmatum, cum haec scribendi provenit occasio. Sed quoniam novimus te a Domino didicisse non alta sapere, sed humilibus consentire 1, quolibet culmine provectus esses, non aliter quam soles litteras nostras te accepturum esse praesumimus, domine dilectissime, et in Christi membris honorabiliter amplectende fili. Temporali vero felicitate ad aeterna lucra te prudenter usurum minime dubitamus, ut quanto plus potes in hac terrena republica, tanto plus impendas coelesti illi, quae te in Christo peperit, civitati, quod tibi uberius rependatur in regione viventium 2, et in vera pace securorum ac sine fine manentium gaudiorum.

A. Olympio commendat Bonifacii causam.

2. Sancti fratris et coepiscopi mei Bonifacii petitionem tuae rursus caritati commendo, ne forte nunc fieri possit quod ante non potuit. Cum enim posset sine ulla forsitan quaestione quod praecessor eius, quamvis sub alieno nomine, comparaverat, et sub Ecclesiae nomine possidere iam coeperat, consequenter etiam ipse retinere; nolumus tamen, quoniam fisci debitor fuit, hunc scrupulum habere in conscientia. Neque enim fraus ista, quia fisco fiebat, ideo non fiebat. Et ille quidem Paulus, postquam episcopus factus est, renuntiaturus suis omnibus rebus propter immensum cumulum fiscalium debitorum, exacta quadam cautione, in qua certum ei pondus debebatur argenti, hos exiguos agellos, unde victum sustentaret, tamquam Ecclesiae comparavit, sub nomine tunc potentissimae domus, ut etiam ex ipsis, morem suum sequens, cum fisco non solveret, nullas exactorum molestias pateretur. Iste autem qui eidem Ecclesiae illo defuncto est ordinatus, timuit hos agros suscipere: et cum posset pro solis fiscalibus debitis, quae de memoratis possessiunculis ille contraxerat, imperiale beneficium postulare, totum maluit confiteri, quod eas Paulus de argento proprio, cum esset fisco obnoxius, de hastario emerat; ut eas Ecclesia, si fieri potest, non occulta episcopi iniquitate, sed manifesta christiani imperatoris liberalitate possideat. Quod si fieri non potest, melius inopiae laborem servi Dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia fraudis obtineant.

Bonifacio favendo Olympius Ecclesiae favebit.

3. Ad hoc tuum suffragium petimus impartiri digneris: quia id quod primo impetratum est, noluit allegare, ne iterum supplicandi sibi intercluderet facultatem; non enim erat ad desiderata responsum. Nunc vero cum sis eadem benignitate qua soles, sed amplior potestate, non desperamus, adiuvante Domino, meritis tuis hoc facile posse concedi: cum etiamsi tuo nomine eadem loca peteres, et memoratae Ecclesiae ipse donares, quis reprehenderet, aut quis non maxime praedicaret petitionem tuam, non terrenae cupiditati, sed christianae pietati servientem? Domini Dei nostri misericordia te in Christo feliciorem tueatur, domine fili.

Related Letters