Letter 2017: I am greatly surprised that the person on whose behalf you deign to intercede — who denied his guilt to me alone...

From: Avitus, bishop of Vienne To: Ansemundus, vir illustrissimus Date: ~509 AD Context: Avitus expresses surprise that a person he had excommunicated has now sought Ansemundus's intercession, and explains why he cannot grant easy forgiveness. Bishop Avitus to the most illustrious Ansemundus. I am greatly surprised that the person on whose behalf you deign to intercede — who denied his guilt to me alone when I was in Lyon, while the whole community cried it out — has now come to his senses enough to beg you for pardon. If his request is sincere, let the man also confess the full extent of his offenses in proper order. For although in all matters I have no freedom to do anything other than what you command, given the graciousness you show me — I cannot, since this is your wish, grant remission without first expressing what grieves me. Your devotion knows, and has often heard it read in church: in the very judgment by which the prodigal son was received back, the father's joy was expressed not at the ease of forgiveness but at the authenticity of repentance. A man who has offended must truly change before reconciliation has any meaning.

Avitus episcopus viro illustrissimo Ansemundo. Plurimum miror, quod persona, pro qua intercedere dignamini, ut mihi Lugduni posito sola negarit crimen, quod universitas conclamabat, ad hoc resipiscendo per- venit, ut vobis pro venia supplicaret. Quod si simpliciter petit, constet hominem etiam reatus ordinem confiteri. Quo circa licet in omnibus causis pro dignatione, quam mihi impenditis, liberum non habeam aliud facere quam iubetis: non possum tamen, quia sic vobis visum est, remissurus non prius exaggerare, quod doleo. Scit enim pietas vestra et in ecclesia legi frequenter audivit, in ipso adulterii malo quantos scriptura divina gradus exprimat: Primo fornicandi lapsu peccavit, qui feminam coniugio caren- tem libidine inflammatus appetiit; secundo, qui furto super cuncta damnabili simpli- cis tori pudicitiam violavit. Cumque nihil gravius hac iniuria humanus animus putet, vos conicite, qualiter caelestis iustitiae castitas moveatur, si sponsam Christo devotam et in sancti altaris thalamo benedictione dotatam, ut nihil amplius dicam, vel petu- lanter adspexerit. Audio tamen dicere iuvenem ipsum non se virginem temerasse, cuius turpibus votis prior multorum carnalitas sit abusa. Qua propter cum reum faci- noris manifesti nisi satisfactio sua et intercessio vestra non liberet, dici non potest, quantum mirer hunc pro reconciliatione sui aliorum crimina confiteri. Accuso in hac parte nostri temporis neglegentiam sacerdotalem. Non nos ista perquirimus, offert se nobis inexplorata criminum magnitudo. Quid in malis socium quaerit? quid alios maculosos adserit? Atque utinam et ipsius vel sic se temperasset obscenitas, ut la- teret. Deinde ex duobus eligat, utrum velit. Si primus in puellam carne peccavit, expectet, quod praedicit apostolus: Si quis templum dei violaverit, disperdet illum deus. Si autem corruptionem, quam non inchoaverat, gravavit augmento, quid excogitari turpius, quid horribilius potest, quam ut illum nec hoc prohiberet a meretrice, propter quod solum deus separari virum permittit a coniuge? Nec solus, si respicitis, ex hac parte commoveor. Gemunt religiosi parentes scelus admissum et quasi perditam prolem lugentes orbitatem planctibus profitentur. Quid de matris maestitia loquar, quam perditi iam dudum mariti omni morte deterius turpis vita viduavit? Et quamquam cito moveri solitus tamen patienter haec tulerat filius sine pietate, maritus sine subole, pater sine herede. Et nutritur insuper eius studio quam- libet ortum ex generosis adulteris nobile malum: sic tamen, quod in desperati nativi- tate portenti non est augmentum prosapiae, sed infamiae documentum. Et quidem salva, quam mihi deus in vobis praestitit, defensione plus culpam praefati quam in- potentiam pertimesco. Sed, rogo, ne irascatur ista dicenti. Speculator sum, tur- bam teneo, tacere mihi non licet. Atque utinam peccans humanos animos sumat, cui solitum est labi per facilitatem et ad satisfactionem reverti: ceterum ira- cundia culpae, tumere superbi, lascivia fetere taurinum est. Quo circa licet diversas in me terrorum flammas evomuerit, ad Romanae forsitan ecclesiae audientiam vocet et, si adhuc placet, etiam filios habere me dicat: nec minas suas adsentatione placabo nec fatigationem itinerum verebor, qui civicis criminibus in patria plus fatigor, nec multos me habere negabo, qui imum ex eis perisse iam doleo. Et quidem mihi haec paucula maeror extorsit. Sed vos, cui iuris summa potestatisque privilegio maior facultas suppetit castigandi, hominem violenter arguite; conciliationi meae meam in- iuriam, quia ita praecipitis, vindicate; ne malum hoc vel mandatis aut nuntiis reno- vetur, curaturum esse praedicite: ut ei, si non corrigendo per voluntatem, certe vel per custodiam reprimendo facultas culpae possit eripi, si paenitentiae salubritas non potuit persuaderi.