Letter 31: May your body, as you reported, continue in good health, and may God send relief for your grief.

LibaniusJulian|c. 317 AD|Libanius|AI-assisted
grief death

To Julian. (358/59)

May your body, as you reported, continue in good health, and may God send relief for your grief. Or rather, part of your grief needs God's help, but part of it you have the power to end yourselves. Rebuilding the city is within reach if you choose to act; but for the sorrow over the dead, comfort must come from heaven.

I count Nicomedia [the great city destroyed by earthquake in 358 AD] blessed even in her fallen state. She ought to be standing, yes, but even fallen she has been honored by your tears. And that is no less than the laments the Muses are said to have raised for Achilles, or the shower of blood that Zeus let fall for Sarpedon when his beloved son was about to die [references to Homer's Iliad].

The work of making the old city a city again -- that will be your concern. As for Elpidius, he was a good man before, but the growth of his character now is truly remarkable. It seems it is not only true, as Sophocles says, that "tyrants grow wise through the company of the wise" -- a king's wisdom can also lead those around him to virtue.

See how you have benefited this man, making him not only more prosperous but better.

AI-assisted translation — This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.

Latin / Greek Original

Ἰουλιανῷ. (358/59)

Ἀλλά σοι τὸ μὲν σῶμα, ὡς ἐμήνυες. διὰ τέλους ἔχοι, τῇ 15
λύπῃ δὲ φάρμακον ἔλθοι παρὰ τοῦ θεοῦ, μᾶλλον δέ, τὸ μέν
τι τῆς λύπης δεῖται θεοῦ, τὸ δὲ ὑμεῖς ὑμῖν αὐτοῖς παῦσαι
κύριοι. τὸ μὲν γὰρ ἀνορθῶσαι τὴν πόλιν ἕτοιμον, εἰ βουλη-
θείητε, τῆς δ’ ἐπὶ τοῖς τεθνεῶσιν ἀθυμίας ἐξ οὐρανοῦ ποθεν

ἔλθοι παραμυθία.

μακαρίζω δὲ ἔγωγε τὴν Νικομήδους καὶ
κειμένην. ἴδει μὲν γὰρ ἑστάναι, τετίμηται δὲ ὅμως πεσοῦσα
δάκρυσι σοῖς. τοῦτο δὲ οὐ μεῖον οὔτε τῶν θρήνων, οὓς ἐπ’
Ἀχιλλεῖ Μούσας ἐγεῖραι λόγος σὔτε τῆς ᾑμαγμένης ψεκάδος,
5 ἣν ἐπὶ Σαρπηδόνι μέλλοντι τελευτήσειν ἀφῆκεν ὁ Ζεὺς παῖδα
φίλτατον τιμῶν.

τοῦ μὲν οὖν τὴν πάλαι πόλιν αὖθις γενέ-
σθαι πόλιν ὑμῖν μελήσει, Ἐλπίδιος δὲ ἦν μὲν καὶ πρότερον
ἀγαθός, νῦν δὲ ἡ τῶν τρόπων ἐπίδοσις ἀξία θαυμάσαι. καὶ
οὐκ ἄρα μόγον τὸ τοῦ Σοφοκλέους

σοφοὶ τύραννοι τῇ σοφῶν συνουσίᾳ,

ἀλλὰ καὶ βασιλέως σοφία τοῖς συνοῦσιν ἆν εἰς ἀρετὴν ἡγοῖτο.

οἷα καὶ σὺ τουτονὶ τὸν ἄνθρωπον ὤνησας οὐ μᾶλλον εὐ-
πρρώτερον ἢ βελτίω δείξας. καὶ γὰρ εἰ καὶ νεώτερος Ἐλπι-
δίου. σὺ γέγονας τῶν γε καλῶν τούτων Ἐλπιδίῳ διδάσκαλος
15 τῷ πρεσβυτέρῳ, τῆς ἐπιεικείας, τῆς προθυμίας τοῦ ποιεῖν εὑ
τοὺς φίλους, τοῦ ποιοῦντα χαίρειν, τοῦ πρᾴως τοῖς ἀγνῶσιν
ἐντυγχάνειν τοῦ τὸν ἐντυγχάνοντα κατέχειν. ὅσοι γὰρ αὐτῷ
προσελθόντες προσεῖπον, τοσοῦτοι τὸν ἄνδρα ἐθαύμασαν, εἶτα
εὐθὺς ἐφίλησαν καὶ μᾶλλόν τι τὴν σὴν κατεθεάσαντο γνώμην

ἐν τοῖς ὑπὸ σοῦ πεπιστευμένοις.

ἐμοὶ δὲ καὶ τούτῳ πυκνοὶ
μὲν οἱ πρὸς ἀλλήλους λόγοι, πάντες δὲ περὶ σοῦ τε καὶ τῆς
γνώμης ἣν ἔχεις καὶ τῶν πραγμάτων ἐν οἵοις ὢν ὅστις εἶ πρὸς
αὐτά. καὶ οὕτως ἐγγὺς ὧν πράττεις ἰπὶ τῆς διηγήσεως ἦν,
ὥστε σοι μικροῦ διελεγόμην ὡς ἂν παρόντι.

κάλλιστον δὲ
ὧν ἤκουον τὸ ἐλαύνειν σε τοὺς βαρβάρους καὶ τὰς νίκας εἰς
συγγραφὴν ἄγειν καὶ τὸν αὐτὸν ὄντως ῥήτορά τε εἶναι καὶ
στρατηγόν. Ἀχιλλεῖ μὲν γὰρ Ὁμήρου ἴδει καὶ Ἀλεξάνδρῳ πολ-
λῶν Τιτήνων, τρόπαια δὲ τὰ σὰ μνήμης τεύξεται τῇ τοῦ στή-
σαντος φωνῇ· τοσοῦτον ἔφθης τοὺς σοφιστὰς οὐ τὰ ἔργα μό-
νον πόνον αὐτοῖς προθείς, ἀλλὰ καὶ τὴν πρὸς τοὺς λόγους
οὓς ἐπὶ τοῖς ἔργοις ἐποίησας ἅμιλλαν.

πρόσθες δὴ τοῖς τρο-
παίοις καὶ τὸ Πομπηιανὸν τῶν δικαίων τυχεῖν καὶ νόμισον
καὶ ταύτην οὐ φαύλην τὴν παράταξιν. ὁ δὲ ἀνὴρ οὗτος ἐκεῖ
νός ἐστιν, ὅν ποτε ἐνθένδε πρεσβεύοντα ἡδέως εἶδες ἐν Βιθυ-
νίᾳ καὶ μαθὼν ὧν ἀπεστέρητο κατέστησας εἰς ἐλπίδας, ὡς
ἄρα κομιεῖται τὰ αὑτοῦ. τούτων μοι μεμνῆσθαι τῶν ὑποσχέ-
σεων, ὡ βασιλεῦ.

Related Letters